PROGRAM
SISTEMATSKE DEZINSEKCIJE NA TERITORIJI GRADA SMEDEREVA ZA 2019. GODINU

("Sl. list grada Smedereva", br. 2/2019)

 

I ZNAČAJ DEZINSEKCIJE

Dezinsekcija predstavlja skup preventivnih mera koje se primenjuju u cilju smanjenja populacije štetnih insekata, potencijalnih prenosilaca zaraznih bolesti. Ova higijensko-epidemiološka mera podrazumeva uništavanje insekata (komaraca, krpelja) koji nisu samo vektori zaraznih bolesti već i izazivaju alergijske reakcije prilikom ujeda.

Zakonom o zaštiti stanovništva od zaraznih bolesti ("Službeni glasnik Republike Srbije", broj 15/2016), propisano je da se sprovođenje preventivne dezinsekcije obavlja u naseljenim mestima, na javnim površinama, u stambenim objektima, u sredstvima javnog saobraćaja, u objektima pod sanitarnim nadzorom i njihovoj neposrednoj okolini i drugim objektima u kojima se obavlja društvena, odnosno javna delatnost, kao jedna od opštih mera za zaštitu stanovništva od zaraznih bolesti.

Sprovođenje dezinsekcije ima preventivni karakter.

II CILJ PROGRAMA

U cilju sprečavanja i suzbijanja zaraznih bolesti koje se šire posredstvom insekata, donosi se Program kojim se definišu površine na kojima će se sprovoditi dezinsekcija, vreme sprovođenja, učesnici u realizaciji Programa, izvori i dinamika obezbeđivanja sredstava i praćenje sprovođenja.

III OBIM DEZINSEKCIJE

Program dezinsekcije obuhvata suzbijanje krpelja i komaraca (larvicidni i tretman odraslih formi).

1. Suzbijanje krpelja (dva tretmana sa zemlje na površini od po 50 hektara) na sledećim lokalitetima:

- priobalje Dunava (Veslački klub) i Jezave (Marina),

- Tvrđava,

- gradski parkovi,

- dvorišta škola i predškolskih ustanova,

- krug bolnice i zdravstvenih ambulanti,

- crkvena dvorišta i sportski tereni i

- dvorišta ostalih ustanova na teritoriji Smedereva.

2. Suzbijanje komaraca

Program suzbijanja komaraca je integralni deo pristupa prevenciji endemskih zaraznih oboljenja, kao što su malarija, poliomielitis, encefalitis i virus Zapadnog Nila kao i druga oboljenja, koja prenose pojedine vrste komaraca.

Integralni pristup suzbijanju komaraca podrazumeva primenu preventivnih i direktnih mera.

Preventivne mere su:

- mere koje se preduzimaju u cilju smanjenja uslova za razvoj i razmnožavanje komaraca na području grada Smedereva (isušivanje veštački stvorenih bara, povećanje protočnosti ustajalih voda, sanacija terena na kojima se nagomilavaju atmosferske vode, uklanjanje divljih deponija i sl.);

- mere koje podrazumevaju edukaciju stanovništva o komarcima kao vektorima zaraznih bolesti, kao i o tome kako mogu doprineti smanjenju brojnosti komaraca i o značaju larvicidnog tretmana kao najefikasnijeg načina smanjenja brojnosti komaraca, (ekološki prihvatljiva i prioritetna mera).

Iz navedenih razloga Program suzbijanja komaraca na teritoriji grada Smedereva treba usmeriti na suzbijanje larvi komaraca.

Direktne mere su:

2.1.Kontrola potencijalnih staništa komaraca (monitoring larvi i odraslih jedinki komaraca) koja obuhvata:

- terenska istraživanja (praćenje razvoja i brojnosti larvi i odraslih komaraca);

- otkrivanje pojave, brojnosti i vrste komaraca;

- odlučivanje o obimu i vremenu primene direktnih mera suzbijanja;

- utvrđivanje i usklađivanje metoda rada.

Program suzbijanja komaraca treba započeti monitoringom, koji je veoma značajan za adekvatnu kontrolu brojnosti komaraca, kao i zaštitu životne sredine, ekonomske i socijalne aspekte, a zasniva se na:

- utvrđivanju brojnosti larvi u staništima (priobalje reka, potoci, bare, retenzije, jezera);

- utvrđivanje brojnosti odraslih formi komaraca;

- izradi mapa potencijalnih staništa larvi i odraslih;

- mapiranje žarišta larvi i odraslih formi.

U okviru projekta "Detekcija virusa groznice Zapadnog Nila u populaciji komaraca na teritoriji Republike Srbije" stručne ekipe Zavoda za biocide i medicinsku ekologiju su tokom jula meseca 2013. godine detektovali veliku brojnost komaraca, kao i prisustvo virusa West Nile, u uzorcima komaraca na području Smedereva. Na preporuku Ministarstva zdravlja da se iz već navedenih razloga planiraju adekvatna sredstva u budžetu za sprovođenje programa, ovim Programom osim redovnih planiraju se i vanredni tretmani po epidemiološkim indikacijama.

2.2. Kontrola brojnosti komaraca kroz upotrebu bioloških i hemijskih preparata, ali tek nakon utvrđivanja potrebe tretiranja na osnovu realne situacije na terenu, odnosno sprovedenog monitoringa.

Primena ove mere obuhvata:

LARVICIDNI TRETMAN

Biologija razvoja komarca vezana je za četiri razvojne forme (četiri stadijuma): jaja, larva, lutka i odrasla forma. Prva tri razvojna oblika su u vodi, samo odrastao komarac se kreće vazduhom i udaljava od legla. Kako je utvrđivanje brojnosti larvi jednostavniji u odnosu na odrasle forme, larvicidni tretman mora biti prioritetan.

Larvicidni preparati se proizvode u vidu emulzionih koncentrata, granula, briketa, praha. Izbor preparata za larvicidni tretman zavisi od stepena osetljivosti larvi prema insekticidnim preparatima, forme preparata za aplikaciju, terena, tipa staništa, prohodnosti staništa, zagađenosti vode, brzine protoka vode i finansijske mogućnosti.

Izbor aparature je uslovljen vrstom i formom preparata, obimom tretmana, raspoloživog ljudstva, opštom situacijom na terenu u pogledu prisustva i brojnosti larvi.

U zavisnosti od prirode i veličine staništa koje se tretira, larvicidni tretman može da se obavlja ručno, leđnim prskalicama, motornim prskalicama, prskalicama velikog kapaciteta, helikopterima i avionima.

Savremena praksa u suzbijanju komaraca u većini evropskih zemalja je da se adulticidni tretmani iz vazduha ne sprovode, već da se pravovremenim sprovođenjem akcije suzbijanja larvi komaraca značajno redukuje mogućnost izletanja odraslih komaraca i na taj način kontroliše brojnost komaraca.

Larvicidni tretman će se na teritoriji grada Smedereva sprovoditi, po potrebi, od aprila do septembra na sledećim lokalitetima:

- iz vazduha (Ada, priobalje Dunava do iza Kovinskog mosta, naselje Orešac, deo Godominskog polja sa kanalima, Jugovo, priobalje Velike Morave, Šalinačka i Radinačka jezera, kanal Jezave, zabarene površine u seoskom i gradskom području) na površini od 600 ha;

- sa zemlje (Vučački potok, jezero na Kovačićevu, priobalje Dunava od Veslačkog kluba do Marine, deo Godominskog polja sa kanalima i druge zabarene površine) na površini od 100 ha.

Ukupna predviđena površina koja će se tretirati je:

- iz vazduha: 1 800 ha

- sa zemlje: 1 000 ha.

Akcija će se izvoditi parcijalno po pozivu naručioca.

Obaveza izvođača je da u saradnji sa nadzorom vrši monitoring i kontrolu brojnosti populacije larvi.

TRETMAN ODRASLIH FORMI KOMARACA koji će se sprovoditi kao dopuna larvicidnom postupku.

Adulticidni tretmani su usmereni na suzbijanje odraslih formi komaraca. Tretman odraslih formi komaraca se vrši na zelenim površinama, parkovima, park šumama, drvoredima, priobalnom području, rečnim ostrvima, grobljima, ugroženim stambenim zonama u urbanim delovima grada, prigradskim i seoskim područjima, kao i zelenim površinama u obodnim delovima grada.

Pre izvođenja adulticidnog tretmana veoma je bitno pratiti vremenske prilike, odnosno brzinu i pravac vetra, kišu i temperaturu. Pri mirnom vremenu, bez vetra kapi insekticida se pomeraju oko 10-20 metara. Treba voditi računa i u kom pravcu vetar duva. Da bi se vetar najbolje iskoristio, treba da se prska krećući se u pravcu duvanja vetra. Idealna brzina vetra je 1,5-3m/s. Za uspešan adulticidni tretman kiša ne bi trebalo da padne 48 sati posle akcije suzbijanja. Temperatura je takođe važan faktor za tretiranje odraslih formi. Idealna temperatura za suzbijanje odraslih formi iz vazduha je 22-280 S. U vreme velikih vrućina preporučuje se da se akcija izvodi u ranim jutarnjim ili večernjim satima.

Suzbijanje odraslih formi komaraca se izvodi uređajima sa zemlje i tretmanom iz aviona, istovremeno ili odvojeno, u zavisnosti od obima i karaktera akcije. Akcija suzbijanja odraslih formi podrazumeva utvrđivanje i izradu pravaca i satnice za prelete aviona, kao i trasa i satnice za kretanje ekipa koje tretman obavljaju uređajima sa zemlje.

U naseljenim delovima, parkovima, izletištima, na rekreacionim površinama i drugim delovima centralnog područja naselja, u zavisnosti od stepena infestiranosti, tretman se obavlja pretežno uređajima sa zemlje.

Ukupna predviđena površina koja će se tretirati je:

- iz aviona: 12.000 ha - priobalje Dunava, Jezave i Morave, Ada, Godominsko polje, kanali, Šalinačka i Radinačka jezera/bare, šumska područja, zelene površine na teritoriji grada Smedereva (gradsko i seoska područja).

- sa zemlje: 14.000 ha - urbani deo grada i zelene površine u seoskom području.

Akcija će se izvoditi parcijalno, po pozivu naručioca, a u skladu sa situacijom na terenu.

Obaveza izvođača je da u saradnji sa nadzorom vrši monitoring i kontrolu broja populacije odraslih formi komaraca.

3. Nadzor i kontrolu nad realizacijom akcije suzbijanja komaraca vrše Odeljenje za urbanističko-komunalne i imovinsko-pravne poslove - Grupa za zaštitu životne sredine i Odeljenje za inspekcijske poslove i poslove komunalne inspekcije - Grupa za komunalnu inspekciju i Grupa za inspekciju za zaštitu životne sredine.

IV MERE ZA REALIZACIJU PROGRAMA

Sprovođenje sistematskog uništavanja krpelja i komaraca obuhvata primenu hemijskih, mehaničkih i bioloških sredstava.

Sprovođenje akcije dezinsekcije vrši stručna ustanova, izabrana putem javnog tendera za realizaciju dezinsekcije u skladu sa važećim zakonskim propisima.

Ovlašćena organizacija koja sprovodi akciju dezinsekcije se obavezuje da:

- izvrši pripremne radove u smislu obaveštavanja stanovništva o akciji dezinsekcije na teritoriji grada Smedereva, putem plakatiranja i preko sredstava javnog informisanja,

- posebno pismeno obavesti udruženje pčelara o akciji suzbijanja komaraca na teritoriji grada Smedereva,

- stručno i kvalitetno obavi akcije dezinsekcije na teritoriji grada Smedereva na ugovorenoj površini,

- primeni preparate navedene u ponudi u dovoljnim količinama,

- neće ugroziti zdravlje ljudi niti ekološki narušiti čovekovu sredinu,

- u svemu postupi po primedbama ovlašćenog lica naručioca.

Da bi dezinsekcija bila što uspešnija, moraju biti sinhronizovane po planu i programu za celu teritoriju grada u odnosu na vreme, prostor izvođenja, metodologiju i izbor preparata.

V DINAMIKA SPROVOĐENJA PROGRAMA

Izvođenje preventivnog uništavanja krpelja i komaraca obuhvata tri faze:

1. faza - donošenje Programa od strane Gradskog veća i odobrenje gradonačelnika za finansiranje navedenog Programa.

2. faza - Raspisivanje javnog konkursa za izbor izvođača za sprovođenje sistematske dezinsekcije i potpisivanje ugovora.

3. faza - Organizacija i sprovođenje akcije sistematske dezinsekcije.

Realizacija Programa sistematske dezinsekcije odvijaće se u skladu sa Operativnim planom koji dostavlja izvođač.

VI IZVORI FINANSIRANJA

Program sistematske dezinsekcije na teritoriji grada Smedereva za 2019. godinu, realizovaće se u skladu sa opredeljenim sredstvima u budžetu Grada Smedereva za ove namene.

- Suzbijanje komaraca:

 

larvicidni tretman

1.900.000,00 dinara

tretman odraslih formi

6.200.000,00 dinara

- Suzbijanje krpelja

80.000,00 dinara

 

8.180.000,00 dinara

VII

Ovaj Program stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom listu grada Smedereva".