PROGRAM
SPROVOĐENJA MERA ZA SUZBIJANJE I UNIŠTAVANJE KOROVSKE BILJKE AMBROZIJA NA TERITORIJI GRADA KRAGUJEVCA ZA 2026. GODINU

("Sl. list grada Kragujevca", br. 25/2025)

 

I OSNOVNE KARAKTERISTIKE AMBROZIJE, ZNAČAJ I CILJ SPROVOĐENJE MERA ZA SUZBIJANJE I UNIŠTAVANJE KOROVSKE BILJKE AMBROZIJE

Ambrozija (Ambrosia artemisiifolia L.) je jednogodišnja zeljasta biljka koja vodi poreklo iz prerijskih predela Severne Amerike i najrasprostranjeniji je predstavnik svoga roda. Zahvaljujući izuzetnoj sposobnosti prilagođavanja na raznovrsne tipove staništa, ambrozija je danas prisutna na svim kontinentima, sa statusom kosmopolitske vrste. Širenje ambrozije je najintenzivnije uz saobraćajnice, tj. duž puteva, pruga i napuštenih mesta. Osim toga, velike populacije formira na zaparloženim površinama, utrinama, međama, smetlištima, baštama, vrtovima, okućnicama, mestima na kojima se nanose novi slojevi zemljišta (uređene gradske površine), itd. Može da dostigne visinu do 2 metra.

Produkcija polena kod ambrozije je izuzetno velika, a količina polenskih zrna u vazduhu varira od godine do godine zavisno i od klimatskih uslova, a pre svega od količine padavina i vetra. Naime, najviše polena se javlja u najsuvljim danima, u uslovima bez vetra koji bi, po pravilu, dispergovao polenova zrna na veću udaljenost. Inače, polen ambrozije je jako sitan (18-22 μm), tako da ga vetar može nositi na jako veliku udaljenost.

Ambrozija cveta od početka jula i polen ove biljke najviše tegoba izaziva god dece i osoba u kasnijim godinama. Polen ambrozije izaziva 75% polenskih alergija kod ljudi. U poređenju sa drugim polenskim alergijama, polen ambrozije dvostruko češće izaziva asmatične napade. Sve češće se javljaju i ozbiljne kontaktne alergije, u vidu urtikarije i kontaktnog dermatitisa.

U cilju uspešnog suzbijanja i uništavanja korovske biljke ambrozija, mere koje se preduzimaju moraju da obuhvate pravovremene i koordinirane aktivnosti. Neophodno je njeno uništavanje na svim mogućim lokalitetima (poljoprivredno, nepoljoprivredno, građevinsko zemljište i dr.) od strane svih subjekata koji to zemljište poseduju ili su za njega odgovorni, ili ga na bilo koji način koriste. Subjekti na navedenim površinama su dužni da u toku vegetacione sezone, do početka fenološke faze cvetanja suzbiju i uništavaju ambroziju, primenom sledećih mera:

A) agrotehničkih mera - obrada zemljišta (oranje, tanjiranje), nega useva (okopavanje, kultivisanje, plevljenje) i dr;

B) mehaničkih mera - košenje, čupanje, spaljivanje biljaka i dr;

V) hemijskih mera - upotreba herbicida sa kontaktnim i totalnim delovanjem. Fenološka faza cvetanja za ovu biljku počinje u julu mesecu i završava se u mesecu septembru.

Kontinuiranom sanacijom korova i uklanjanjem ove biljke sa slobodnih gradskih površina sprečava se javljanje alergijskih bolesti, koje predstavljaju značajan javno- zdravstveni problem, posebno onih sugrađana koji pokazuju preosetljivost na polen ambrozije.

Na teritoriji grada Kragujevca se vrši sistematsko suzbijanje i uništavanje korovske biljke ambrozija mehaničkim putem (košenjem).

II NAČIN I OBIM SPROVOĐENJA MERA SUZBIJANJA I UNIŠTAVANJA KOROVSKE BILJKE AMBROZIJA

Suzbijanje i uništavanje korovske biljke ambrozija na teritoriji grada Kragujevca se vrši u toku vegetacionog perioda, do početka fenološke faze cvetanja na javnim zelenim površinama primenom mehaničkih mera (košenje).

Mere za suzbijanje i uništavanje ambrozije se sprovode na osnovu terenskog istraživanja i otkrivanja pojave i brojnosti jedinki populacije, neposrednim opažanjem komunalnih inspektora, informacija područne poljoprivredne službe, prijave građana, iskustava iz prethodnih godina, pri čemu su potencijalne lokacije definisane kroz Tabelu broj 1. Površine lokaliteta iz Tabele broj 1. mogu varirati u zavisnosti od rezultata monitoringa u toku vegetacione sezone, odnosno mogu se sprovoditi i na drugim lokacijama u slučaju opravdanih poziva građana/ki, odnosno nadzornog organa. Površina predviđena za košenje i uništavanje ambrozije tokom 2026. godine koja će biti obuhvaćena u okviru prvog ciklusa košenja, iznosi 369.880 m2. Prvo košenje, pri visini biljke do 20cm, u zavisnosti od rezultata terenskog ispitivanja i utvrđene dinamike sazrevanja cvetova, otpočeće tokom maja meseca 2026. godine, u skladu sa meteorološkim uslovima i stanju na terenu. Kasnije tokom vegetacije, u zavisnosti od vremenskih prilika, a neposredno pre otvaranja cvetova, otprilike do polovine jula meseca tekuće godine, terenskim ispitivanjem utvrdiće se potreba ponovnog, drugog po redu košenja iste površine, odnosno drugih površina, pri čemu se u drugom ciklusu košenja može obuhvatiti površina do maksimalno 208.632 m2, tako da ukupna površina koja će biti obuhvaćena košenjem tokom 2026. godine iznosi najviše 578.512 m2.

Tabela broj 1. Spisak lokaliteta za sprovođenje monitoringa/mera suzbijanja i uništavanja ambrozije sa procenom površina

Lokacija

Površina u m2

1.

Južna obilaznica

10.000

2.

OŠ "Đura Jakšić"

4.800

3.

Metino brdo

5.600

4.

Ulica Ivana Cankara i površina između Slavije, OŠ "Vuk Karadžić" i obdaništa, škarpe stadiona u ulici Ivana Cankara

15.000

5.

Ulica Oktobarskih žrtava

3.150

6.

Stadion Jadran

4.500

7.

Površina kod Doma za decu bez roditeljskog staranja

2.000

8.

Ulica Topolivaca

12.550

9.

ispod Erdoglijskog stadiona i Ul. Voje Radića-Vladimira Nazora

6.000

10.

MZ Bubanj i ul. Slobode, Ul. Dragana Panića (saobraćajnica uz Sušički potok)

15.000

11.

Levačka ulica i ambulanta Zastava

20.750

12.

MZ Erdeč

13.100

13.

MZ Jovanovac - do kraja groblja Bozman

9.500

14.

Industrijska zona

14.500

15.

Denino brdo (sa ul. Pauna Jankovića- K. Vojinovića) ul. Sime Markovića (blok za bezbednosti)

35.000

16.

MZ Sušica

12.200

17.

MZ "Filip Kljajić" (od nadvožnjaka do Pivarskog parka)

20.000

18.

MZ Lepenica (Lekina bara, pored železničke stanice do nadvožnjaka)

21.000

19.

MZ Petrovac (površina pored groblja u Petrovcu do MZ)

9.800

20.

MZ Uglješnica

10.000

21.

Površina kod Ekonomskog fakulteta

10.000

22.

Površina kod Druge gimnazije - Ul. Đure Pucara Starog (ispod Druge gimnazije ka Mlekari)

10.000

23.

MZ Stanovo

17.600

24.

Čegarska ulica i površina iznad baraka

25.300

25.

Površina uz Bresnički potok i kod silosa

10.000

26.

Sunce-Petrovačka magistrala

5. 000

27.

Petrovačka magistrala-deponija

4.530

28.

MZ Male Pčelice

3.000

29.

MZ Maršić

3.000

30.

MZ Ilićevo

3.000

31.

Kraljevačka ulica, ul. Miroslava Ristića, ul. Branka Ćopića

24.000

32.

MZ Šumarice (A. Pljakić-D. Dudića)

10.000

 

 

 

 

Ukupno:

369.880 m2

Saglasno odredbama Uredbe o merama za suzbijanje i uništavanje korovske biljke ambrozija Ambrosia artemisiifoliia L (spp.), obaveza je vlasnika i korisnika površina poljoprivrednog zemljišta (obrađenog i neobrađenog), šuma i lovišta, građevinskog zemljišta (izgrađenog i neizgrađenog), subjekata koji upravljaju vodotokovima i površinama uz vodotokove, subjekata koji održavaju površine uz javne puteve i železničke pruge, subjekata koji upravljaju parkovima, grobljima, kao i zapuštenih površina pored puteva, staza, utrina, parloga, degradiranih pašnjaka, zapuštenih parkova, iskrčenih mesta u šumama, da u toku vegetacione sezone, do početka fenološke faze cvetanja, na navedenim površinama suzbijaju i uništavaju ambroziju, primenom sledećih mera:

- agrotehničke mere - obrada zemljišta, nega useva i drugo;

- mehaničke mere - košenje, čupanje, spaljivanje biljaka i drugo;

- hemijskih mera - upotreba herbicida sa kontaktnim i totalnim delovanjem.

Realizacija ovog programa ima za cilj minimalizaciju štetnog uticaja polena na zdravlje građana, a postizanje istog se može ostvariti samo unapređenjem koordinacije aktivnosti svih aktera u lokalnoj zajednici (nadležnih inspekcijskih službi, nadzornog organa, predstavnika mesne samouprave, poljoprivredne službe, građana).

III DINAMIKA SPROVOĐENJA PROGRAMA

Realizacija ovog programa podrazumeva sledeće faze:

1. faza - donošenje Programa sprovođenja mera za suzbijanje i uništavanje korovske biljke ambrozija na teritoriji grada Kragujevca za 2026. godinu;

2. faza - zaključenje ugovora o sprovođenju mera suzbijanja i uništavanja ambrozije sa JKP;

3. faza - sprovođenje mera, organizacija, koordinacija i nadzor.

Realizacija Programa vrši se na osnovu zaključenog ugovora o poveravanju sprovođenja mera za suzbijanje i uništavanje korovske biljke ambrozija sa javno komunalnim preduzećem čiji je osnivač Grad. Načelnik Gradske uprave koja sprovodi društvenu brigu za javno zdravlje, zaključuje ugovor o poveravanju sprovođenja navedenih mera sa javno komunalnim preduzećem, u skladu sa odobrenom aproprijacijom u budžetu Grada za 2026. godinu.

Realizaciju Programa prate lica zadužena za poslove nadzora u okviru Gradske uprave koja sprovodi društvenu brigu za javno zdravlje.

Obaveza javnog komunalnog preduzeća kome je povereno sprovođenje mera je da u saradnji sa nadzornim organom vrši monitoring i kontrolu ambrozije.

Grad Kragujevac izvršava svoje obaveze saglasno likvidnim mogućnostima budžeta Grada u skladu sa Zakonom o budžetskom sistemu i planiranim sredstvima u budžetu Grada. Ukoliko u toku 2026. godine dođe do izmena planiranih sredstava u budžetu grada Kragujevca ili propisa koji regulišu predmetnu materiju, a radi usaglašavanja sa odobrenim aproprijacijama, biće zaključen aneks ugovora sa JKP kome je povereno pružanje predmetne usluge, u zavisnosti od mogućnosti realizacije planiranih poslova.

Sredstva za realizaciju Programa planirana su Odlukom o budžetu grada Kragujevca za 2026. godinu ("Službeni list grada Kragujevca", broj 24/25), na Razdelu 6- Gradska uprava za društvene delatnosti, Programska klasifikacija 1801 - Program 12 - Zdravstvena zaštita, PA/P 0003 - Sprovođenje aktivnosti iz oblasti društvene brige za javno zdravlje, Funkcija 740 - Usluge javnog zdravstva, broj aproprijacije 94, Ekonomska klasifikacija 424 - Ostale specijalizovane usluge, u iznosu od 7.000.000,00 dinara.

Sredstva za realizaciju ovog programa uključuju PDV saglasno Zakonu o porezu na dodatu vrednost, u skladu sa jediničnom cenom usluge košenja i uništavanja ambrozije, koju utvrđuje Gradsko veće.

Plaćanje za izvršene usluge vrši se po ispostavljenim situacijama (privremenim i okončanom), overenim od strane nadzornog organa i načelnika Gradske uprave, kao rukovodioca direktnog budžetskog korisnika. Mere predviđene Programom se izvode u skladu sa Programom i zaključenim Ugovorom, po nalogu nadzornog organa.

Program objaviti u "Službenom listu grada Kragujevca".