PRAVILNIKO UTVRĐIVANJU PLANA IZDAVANJA PRIGODNIH POŠTANSKIH MARAKA I MOTIVA REDOVNIH IZDANJA POŠTANSKIH MARAKA("Sl. glasnik RS", br. 118/2025) |
Ovim pravilnikom utvrđuje se Plan izdavanja prigodnih poštanskih maraka i motiva redovnih izdanja poštanskih maraka, koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.
Prigodne poštanske marke izdaju se prema Planu izdavanja iz člana 1. ovog pravilnika.
Redovne poštanske marke izdaju se prema motivima utvrđenim u Planu iz člana 1. ovog pravilnika.
Danom početka primene ovog pravilnika prestaje da važi Pravilnik o utvrđivanju Plana izdavanja prigodnih poštanskih maraka i motiva redovnih izdanja poštanskih maraka ("Službeni glasnik RS", br. 106/24, 64/25 i 97/25).
Ovaj pravilnik stupa na snagu narednog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku Republike Srbije", a primenjuje se od 1. januara 2026. godine.
PLAN IZDAVANJA PRIGODNIH POŠTANSKIH MARAKA
Izdavanjem prigodnih poštanskih maraka obeležiće se značajni jubileji, događaji i datumi iz nacionalne i svetske istorije, kulture, umetnosti, nauke, prirodne lepote i bogatstva naše zemlje i druge manifestacije, kao što su:
1. 150 godina Generalštaba;
2. 150 godina Vojnogeografskog instituta "General Stevan Bošković";
3. Tradicija Kine - Lunarni horoskop, Godina Konja;
4. 200 godina Matice srpske;
5. 150 godina od prvog telefonskog razgovora;
6. Evropska zaštita prirode;
7. Vaskrs;
8. Sakralna arhitektura;
9. Svetski dan Crvenog krsta;
10. Evropa;
11. Međunarodni Dan porodice;
12. 100 godina Arhiva Vojvodine;
13. Dan marke;
14. 100 godina Međunarodnog udruženja za filateliju (FIP);
15. Zaštićene životinjske vrste;
16. 125 godina organizovanog planinarstva u Srbiji;
17. Zajedničko izdanje Srbija - Slovenija;
18. 145 godina diplomatskih odnosa Republike Srbije i Sjedinjenih Američkih Država;
19. Znameniti Srbi;
20. Radost Evrope;
21. Svetski dan razglednica - Postkrosing (Postcrossing);
22. Srbijafila XVI;
23. Međunarodni dan slepih;
24. Muzejski eksponati;
25. Umetnost;
26. Evropsko atletsko prvenstvo u krosu - Beograd 2026;
27. Krsna slava;
28. Zajedničko izdanje Srbija - Izrael;
29. Božić;
30. 85 godina diplomatskih odnosa Republike Srbije i Kanade.
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka obeležiće se 150 godina Generalštaba Vojske Srbije. Glavni đeneralštab osnovan je uredbom kneza Milana Obrenovića od 24. januara (5. februara po novom kalendaru) 1876. godine kojom je propisano: "U krug rada đeneralštaba spada: izvršavanje sviju onih poslova, koji se odnose na ustrojstvo vojske, na izobraženje njeno i njenih starešina, na pribiranje potrebnih vojnih podataka o svojoj i susednim zemljama, na izrađivanje karata, na prikupljanje i pisanje ratne istorije, na potpomaganje vrhovnog i drugih većih komandanata vojnih u strategijskim i taktičkim poslovima, uopšte na spremu svega onoga, što je za rat potrebno." Od tog vremena Generalštab učestvuje u izradi i razrađuje koncepciju odbrane čitave zemlje, izrađuje ratne planove, koncipira i razrađuje vojnu doktrinu i strategiju, planira razvoj, organizaciju i strukturu sistema odbrane i mobilizacijske gotovosti, organizuje ratno planiranje, koordinira razvoj infrastrukture i uređenje državne teritorije za vođenje rata itd. U vreme rata Generalštab se najčešće proširuje pojedinim organizacionim jedinicama iz sastava Ministarstva odbrane i prerasta u Štab Vrhovne komande.
2. 150 godina Vojnogeografskog instituta "General Stevan Bošković"
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka obeležava se 150 godina od ustrojstva Vojnogeografskog instituta - "General Stevan Bošković". Institut je naslednik Drugog odeljenja Đeneralštaba, koji je osnovao Knjaz Milan M. Obrenović, 5. februara 1876. godine, a koji danas deluje kao naučno-istraživačka ustanova Vojske Srbije u oblastima geodezije, fotogrametrije, kartografije, geografskih informacionih sistema, kartografske reprodukcije, metrologije i drugih geodisciplina, akreditovana od strane Ministarstva prosvete, nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije.
3. Tradicija Kine - Lunarni horoskop, godina Konja
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka obeležiće se tradicionalni lunarni horoskop - godina Konja. Kineska kultura, stara hiljadama godina, daruje čovečanstvu dragoceno kulturno nasleđe i duhovno bogatstvo. Republika Srbija i Narodna Republika Kina su prijateljske zemlje koje povezuje strateško partnerstvo i uzajamna saradnja u svim oblastima od zajedničkog interesa. Emisijom prigodnih poštanskih maraka se ukazuje poštovanje bogatoj tradiciji Narodne Republike Kine.
Osnovana 1826. godine u Pešti, Matica srpska nastala je kao institucija kulture posvećena predstavljanju srpske kulture u Evropi i prosvećivanju srpskog naroda. Njena izdavačka delatnost, sa čuvenim "Letopisom" kao okosnicom (pokrenut 1824. godine), predstavljala je temelj prosvetiteljske misije Matice srpske. Osnivači, među kojima su bili mladi doktorand Jovan Hadžić i imućni Srbi onoga vremena, prvi priložnici Matice, delovali su širom Beča, Temišvara i Dubrovnika. Među velikim dobrotvorima i članovima bili su vladar Srbije Miloš Obrenović i njegov brat Jevrem, plemić Sava Popović Tekelija, vladar Crne Gore Petar II Petrović Njegoš, pripadnici kraljevske porodice Karađorđević, pisci, narodni tribuni, kao i svetski poznati naučnici, poput Mihajla Pupina, ali i manje poznati građani čiji su prilozi podržavali razvoj srpske kulture. Danas Matica srpska broji oko 2.000 saradnika, angažovanih u brojnim naučnim i razvojnim projektima u okviru Odeljenja za književnost i jezik, Leksikografskog odeljenja, Odeljenja za društvene nauke, Odeljenja za prirodne nauke, Odeljenja za likovne umetnosti, Odeljenja za scenske umetnosti i muziku i Rukopisnog odeljenja.
5. 150 godina od prvog telefonskog razgovora
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka obeležava se 150 godina od prvog telefonskog razgovora. Prvi telefonski razgovor obavljen je 10. marta 1876. godine kada je pronalazač Aleksander Grejem Bel pozvao svog asistenta koji je bio u drugoj prostoriji rečima: "Gospodine Votson, dođite ovamo; potrebni ste mi."
Aleksandar Grejem Bel rođen je 1847. godine u Edinburgu, u Škotskoj. Njegov rad na razvoju tehnologije prenosa zvuka je revolucionaran kada je u pitanju komunikacija, a njegov izum - telefon povezao je ljude na nov način i otvorio vrata budućem tehnološkom napretku čovečanstva.
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka biće prikazane lepote Nacionalnog parka Đerdap i planine Stolovi.
Nacionalni park Đerdap
Nacionalni park Đerdap je najveći nacionalni park u Srbiji, u kojem se prostiru zone sa različitim režimima zaštite objekata prirode, spomenika kulture, faune i vegetacije reliktnih vrsta. Nacionalni park Đerdap nalazi se u severoistočnom delu Srbije, na samoj granici sa Rumunijom. Duž desne obale Dunava od Golubačkog grada do tvrđave Diane Karataš u dužini od oko 100 kilometara, Nacionalni park Đerdap obuhvata uzani i šumoviti brdsko-planinski pojas širine od dva do osam kilometara koji se prostire od 50 do 800 metara nadmorske visine.
Planina Stolovi
Planina Stolovi nalazi se u centralnoj Srbiji, jugozapadno od Kraljeva, a njeni obronci dosežu čak do manastira Žiča. Stolovi su jedna od retkih planina na kojoj se danas mogu sresti poludivlji konji koji su i zaštitni znak ove planine. Na Stolovima se, od 1956. godine, održava tradicionalna manifestacija "Narcisu u pohode", koja okuplja veliki broj planinara i ljubitelja prirode iz cele Srbije i zemalja u okruženju.
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka obeležava se Vaskrs, najveći hrišćanski praznik, kojim se proslavlja Hristovo vaskrsenje. Najradosniji hrišćanski praznik od izuzetne je važnosti za sve vernike Srpske pravoslavne crkve, a emisijom se ističu duhovne i estetske vrednosti ovog praznika.
Crkva Svetog Aleksandra Nevskog
Crkva Svetog Aleksandra Nevskog podignuta je kao parohijski hram na Dorćolu, ali i kao trajni spomenik pripadnicima Moravske armije, među kojima su se za oslobođenje Srbije borili i brojni ruski dobrovoljci. U vreme svog dovršenja predstavljala je prvi međuratni hram u prestonici i jedno od najsavremenijih rešenja sakralne arhitekture tog doba. Konačno arhitektonsko oblikovanje povereno je arhitekti Vasiliju Mihajloviču Androsovu, koji je izradio i doveo do kraja projekat hrama, dajući mu prepoznatljiv i trajan umetnički pečat. 2026. godine obeležava se sto godina od osvećenja njegovih temelja, što ovaj hram još snažnije ističe kao svedočanstvo duhovne i kulturne istorije Beograda.
Hram Svetog Georgija
Hram Svetog velikomučenika Georgija u Beogradu, u neovizantijskom stilu, karakterističnom za sakralne objekte koji su podizani u Beogradu između dva svetska rata, izgrađen je po projektu ruskog arhitekte Vasilija Androsova. Ktitor hrama, trgovac iz Beograda Mitar Jovanović, podigao je ovaj hram posvećen Sv. velikomučeniku Georgiju - njegovoj krsnoj slavi. Kamen temeljac hrama osvećen je maja 1928. a gradnja je završena 1932. godine.
9. Svetski dan Crvenog krsta i 150 godina od osnivanja Crvenog krsta Srbije
Svetski dan Crvenog krsta (i Crvenog polumeseca) obeležava se 8. maja, na dan rođenja osnivača Anrija Dinana 1828. godine, i služi da se promovišu principi humanosti i solidarnosti širom sveta, pri čemu se ističe rad volontera i zaposlenih u ovoj globalnoj organizaciji.
Ove godine obeležava se 150 godina od osnivanja Crvenog krsta Srbije. To je humanitarna, nezavisna i dobrovoljna organizacija, osnovana davne 1876. godine, na inicijativu dr Vladana Đorđevića, uglednog vojnog lekara, što ga čini jednim od najstarijih nacionalnih društava Crvenog krsta u svetu. Crveni krst Srbije danas ima 183 organizacije Crvenog krsta u gradovima i opštinama i dve pokrajinske organizacije. U burnim godinama raspada SFRJ, Crveni krst se posebno angažovao na prihvatu i zbrinjavanju izbeglih i prognanih lica sa prostora bivše Jugoslavije, kao i na zbrinjavanju privremeno raseljenih lica sa Kosova i Metohije. Kroz različite socijalne programe, Crveni krst Srbije pomaže i socijalno ugroženo stanovništvo u Republici Srbiji.
Prigodne poštanske marke pod nazivom EVROPA predstavljaju specijalno izdanje maraka koje svake godine objavljuju evropske poštanske uprave, sa istom temom maraka za sve zemlje, a pod pokroviteljstvom asocijacije javnih poštanskih operatora PostEvropa (PostEurop). Ova izdanja imaju zadatak da naglase saradnju zemalja u domenu poštanskog saobraćaja i da promovišu filateliju. Njihova uloga se takođe sastoji u tome da probude svest o zajedničkim korenima, kulturi i istoriji evropskih zemalja i njihovim zajedničkim ciljevima. Kao takva, ova izdanja maraka spadaju u najpopularnija širom sveta i imaju izuzetnu filatelističku vrednost.
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka obeležava se Međunarodni dan porodice. Generalna skupština Ujedinjenih nacija (UNGA) je 1993. godine, rezolucijom A/RES/47/237, donela odluku o obeležavanju ovog dana svake godine, 15. maja. Međunarodni dan porodice prvi put je obeležen 15. maja 1994. godine, sa ciljem da se podigne svest o značaju porodice kao osnovne društvene jedinice i njenoj ključnoj ulozi u vaspitanju i razvoju svakog pojedinca.
12. 100 godina Arhiva Vojvodine
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka obeležava se 100 godina Arhiva Vojvodine, koji je počeo sa radom 1926. godine kao Državna arhiva u Novom Sadu. Rešenjem pomoćnika ministra prosvete od 5. avgusta 1926. godine za arhivara Državne arhive u Novom Sadu postavljen je dr Dimitrije Kirilović. Nakon Drugog svetskog rata, arhiva je više puta menjala naziv, da bi 1970. godine nastavila rad pod današnjim imenom Arhiv Vojvodine. Danas, Arhiv Vojvodine čuva i stručno održava oko 9.000 metara arhivske građe u 566 arhivskih fondova i zbirki, nastale u periodu od 12-13. veka do 2010. godine, na latinskom, nemačkom, mađarskom, srpskom narodnom i književnom, kao i standardnom srpskom jeziku. Arhiv sadrži i građu iz perioda Habzburške monarhije, Kraljevine SHS, Kraljevine Jugoslavije i posleratne Jugoslavije sa teritorije današnje AP Vojvodine.
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka obeležava se Dan poštanske marke. Prvi Dan marke proslavljen je u Austriji 1935. godine, dok je u Srbiji prvo izdanje pod ovim nazivom održano 31. oktobra 1989. godine. Pogodnim motivom na ovoj emisiji u 2026. godini obeležiće se 75 godina od prve nacionalne filatelističke izložbe, održane od 25. do 30. maja 1951. godine u Domu ratnih invalida na Savskom trgu u Beogradu. Izložbu je organizovao Savez filatelista Srbije, osnovan tri godine ranije, uz podršku Generalne direkcije PTT, Biroa za filateliju, kao i preduzeća za izvoz maraka "Jugofilatelija". Pola veka kasnije, ova izložba je stekla epitet nacionalne izložbe i danas je poznata kao "SRBIJAFILA I".
14. 100 godina Međunarodnog udruženja za filateliju (Federation Internationale de Filatelie - FIP)
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka obeležava se 100 godina postojanja Međunarodnog udruženja za filateliju. Međunarodna filatelistička federacija (FIP), osnovana 1926. godine kao asocijacija nekoliko evropskih filatelističkih federacija, tokom svog veka postojanja izrasla je u globalnu organizaciju sa više od 90 redovnih članova širom sveta. FIP, kao osnivački član Svetske agencije za razvoj filatelije i dugogodišnji partner Svetskog poštanskog saveza, igra ključnu ulogu u promociji filatelije i jačanju saradnje između ovlašćenih poštanskih operatora i filatelističke zajednice.
15. Zaštićene životinjske vrste
Sova utina
Mala ušara ili utina (Asio otus) je ptica srednje veličine koja pripada redu sova (Strigiformes) i porodici pravih sova (Strigidae). Prema podacima Društva za zaštitu i proučavanje ptica Srbije, u Vojvodini postoji oko 450 zimskih staništa, u kojima zimuje približno 30.000 jedinki. Gradski trg u Kikindi predstavlja najveće zimsko stanište ove vrste na svetu, sa najgušćom gnezdećom populacijom sova ušara, što ga čini jedinstvenim prirodnim fenomenom.
Bela roda
Bela roda (Ciconia ciconia) je ptica iz porodice roda (Ciconiidae). Na teritoriji Srbije, prema podacima Društva za zaštitu i proučavanje ptica Srbije, registrovano je 1.350 gnezda, od kojih se 1.100 nalazi u Vojvodini. Grad Novi Sad poznat je po najvećoj koloniji belih roda na jednom mestu u Evropi. Bela roda je strogo zaštićena vrsta i simbol je očuvanja prirode i biodiverziteta.
16. 125 godina organizovanog planinarstva u Srbiji
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka obeležiće se 125 godina organizovanog planinarstava u Srbiji. Prva planinarska organizacija u Srbiji osnovana je 1901. godine kao prvo srpsko planinarsko društvo. Planinarstvo se, kao organizovana aktivnost, bazira na kulturološkom, socijalnom i zdravstvenom aspektu i u direktnoj je vezi sa očuvanjem životne sredine. Planinarski Savez Srbije danas broji 202 osnovne planinarske organizacije i četiri regionalna saveza sa preko 20.000 članova.
17. Zajedničko izdanje Srbija - Slovenija
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka realizovaće se saradnja dveju poštanskih uprava o emitovanju maraka čijim će se motivima potvrditi i unaprediti tradicionalno prijateljstvo dva naroda i dobri diplomatski odnosi dveju zemalja.
18. 145 godina diplomatskih odnosa Republike Srbije i Sjedinjenih Američkih Država
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka obeležiće se 145 godina od uspostavljanja diplomatskih odnosa Republike Srbije i Sjedinjenih Američkih Država.
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka obeležiće se život i delo velikana Srbije. Emisijom se obeležava:
- 200 godina od rođenja Jevrema Grujića
Jevrem Grujić (8. novembar 1826 - 15. septembar 1895) bio je srpski državnik i diplomata, jedan od vodećih predstavnika srpskog liberalnog pokreta XIX veka. Njegovom zaslugom donet je Prvi zakon o Narodnoj skupštini 1858. godine, koji je predstavljao važan temelj u razvoju parlamentarizma i modernih demokratskih institucija u Srbiji. Bio je jedna od najistaknutijih ličnosti Svetoandrejske skupštine, pokretač srpskog liberalizma i aktivan učesnik ključnih političkih događaja svoga doba. Pripadao je prvoj generaciji državnih stipendista na Sorboni. U dugoj karijeri više puta je bio ministar, sudija Velikog suda i diplomatski predstavnik Srbije u Carigradu, Londonu, Parizu i Briselu.
- 200 godina od rođenja Ljubomira Nenadovića
Ljubomir P. Nenadović (Brankovina, 26. septembar 1826 - Valjevo, 2. februar 1895) bio je srpski književnik i pesnik. Bio je urednik književnog lista "Šumadinka", kratko vreme vršilac dužnosti ministra prosvete, kao i arhivar i protokolista u Ministarstvu inostranih dela. Obavljao je i dužnost sekretara srpskog poslanstva u Carigradu, kao i načelnika Ministarstva prosvete. Tokom boravka u Napulju 1851. godine upoznao je Petra II Petrovića Njegoša i postao jedan od najvažnijih svedoka za njegovu biografiju.
- 200 godina od rođenja Svetozara Miletić
Svetozar Miletić (Mošorin, 22. februar 1826 - Vršac, 4. februar 1901) bio je srpski advokat i političar, jedan od najznačajnijih i najuticajnijih srpskih političara u Austrougarskoj u drugoj polovini XIX veka. Kao predsednik Srpske čitaonice u Novom Sadu, pod njenim okriljem je 1861. godine osnovao Srpsko narodno pozorište. Njegova borba za slobodu i pravo na samoopredeljenje, kao i za očuvanje srpskog jezika, pisma i kulture, učinila ga je simbolom otpora austrougarskoj asimilaciji i ugrožavanju srpskog identiteta u regionu.
- 100 godina od rođenja Dragomira Vitorovića
Dragomir Vitorović (Beograd, 17. septembar 1926 - Beograd, 23. jul 2015) bio je srpski hemičar, univerzitetski profesor i akademik Srpske akademije nauka i umetnosti (SANU). Bio je jedan od osnivača Instituta za hemiju, tehnologiju i metalurgiju 1961. godine. Obavljao je dužnost predsednika Srpskog hemijskog društva od 1977. do 1981. godine, a od 1982. bio je njegov počasni predsednik. U periodu od 1998. do 2002. godine bio je sekretar Odeljenja hemijskih i bioloških nauka SANU, član više stručnih i društvenih odbora, kao i član Krunskog saveta.
Izdavanjem ove stalne emisije prigodnih poštanskih maraka obeležava se dečja međunarodna manifestacija "Radost Evrope", koja se tradicionalno održava svake godine početkom oktobra u Beogradu, u organizaciji Dečjeg kulturnog centra Beograda. Motivi prikazani na poštanskim markama izabrani su iz radova dece učesnika Međunarodnog likovnog konkursa "Radost Evrope", koji realizuje Dečji kulturni centar Beograda.
21. Svetski dan razglednica - Postkrosing (Postcrossing)
Izdavanje ove emisije poštanskih maraka posvećeno je projektu Postkrosing, koji okuplja brojnu međunarodnu zajednicu ljubitelja tradicionalne pisane komunikacije putem razglednica, doprinoseći istovremeno promociji poštanskih usluga. Projekat je osmišljen radi međunarodne razmene razglednica, a njegov princip funkcionisanja zasniva se na jedinstvenoj bazi podataka svih učesnika i mehanizmu distribucije adresa, koji obezbeđuje uravnotežen odnos između broja poslatih i primljenih razglednica svakog učesnika. Postkrosing koristi sistem indirektne razmene, što podrazumeva da učesnik, slanjem razglednice jednom korisniku, može dobiti razglednice od drugih učesnika projekta, a ne isključivo od primaoca.
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka obeležava se Nacionalna filatelistička izložba "SRBIJAFILA XVI", koju organizuje Savez filatelista Srbije. Izložba je međunarodnog karaktera i, pored domaćih filatelista, okuplja i izlagače iz zemalja regiona, uključujući i prostor bivše Jugoslavije.
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka na Međunarodni dan slepih obeležava se jubilej Saveza slepih Srbije - 80 godina od osnivanja, kao i 55 godina delovanja specijalizovane biblioteke "Dr Milan Budimir". Savez slepih Srbije deluje na unapređenju kvaliteta života svojih članova u brojnim oblastima, a biblioteka raspolaže bogatim fondom knjiga u Brajevom pismu, audio i elektronskom formatu, koji je dostupan slepim osobama i predstavlja značajan deo kulturne baštine Srbije. Savez slepih Srbije aktivno učestvuje u radu Evropskog i Svetskog saveza slepih, a predsednik Saveza slepih Srbije istovremeno obavlja dužnost predsednika Balkanskog konsultativnog komiteta Evropskog saveza slepih. Međunarodni dan slepih, poznatiji kao Dan belog štapa, obeležava se širom sveta različitim manifestacijama, prema preporuci Ujedinjenih nacija i Svetskog saveza slepih iz 1992. godine.
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka obeležava se 125 godina Etnografskog muzeja Srbije. Osnovan 1901. godine, Etnografski muzej jedna je od najstarijih muzejskih ustanova u Srbiji. Ustanova prikuplja, čuva i istražuje predmete etnografskog kulturnog nasleđa. Prva stalna postavka muzeja otvorena je 20. septembra 1904. godine, a u zgradu u kojoj se i danas nalazi, muzej je premešten 1951. godine. U okviru muzeja deluje i muzej "Manakova kuća".
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka obeležiće se:
- 175 godina od rođenja Josifa Marinkovića
Josif Marinković (Vranjevo, 15. septembar 1851. - Beograd, 13. maj 1931) bio je srpski kompozitor i horovođa, jedan od najznačajnijih kompozitora Srbije s kraja XIX i početka XX veka. Poput svog savremenika Stevana Mokranjca, uglavnom se posvetio vokalnim žanrovima, uključujući solo pesme i horove. Sa bogatim opusom od preko 190 kompozicija, Josif Marinković danas se smatra jednom od centralnih ličnosti srpskog romantizma tog perioda.
- 175 godina od rođenja Đorđa Krstića
Đorđe Krstić (Stara Kanjiža, 19. april 1851. - Beograd, 30. oktobar 1907) bio je srpski slikar i, zajedno sa Pajom Jovanovićem i Urošem Predićem, jedan od najznačajnijih predstavnika srpskog realizma. Završio je Likovnu akademiju u Minhenu, gde je pod uticajem nemačkog realizma stvarao dela poput "Anatoma" i "Utopljenice". Po povratku u Srbiju, dve godine je putovao zemljom i slikao pejzaže i istorijske spomenike. Bio je član Srpskog učenog društva i počasni član Srpske kraljevske akademije, a danas se smatra jednim od vodećih predstavnika realizma u srpskom slikarstvu.
- 150 godina od rođenja Milana Rakića
Milan Rakić (Beograd, 30. septembar 1876. - Zagreb, 30. jun 1938) bio je srpski pesnik i diplomata, čije pesme predstavljaju vrhunac pesničke škole koju je osnovao Vojislav Ilić. Zajedno sa Jovanom Dučićem i Šantićem ubraja se među najznačajnije srpske pesnike moderne epohe. Izabran je za dopisnog člana Srpske kraljevske akademije 18. februara 1922. godine, a za redovnog člana 12. februara 1934. godine. U njegovu čast ustanovljena je pesnička nagrada "Milan Rakić", jedna od najprestižnijih srpskih književnih nagrada, koju svake godine dodeljuje Udruženje književnika Srbije za najvredniju pesničku knjigu objavljenu u prethodnoj godini.
- 150 godina od rođenja Stevana Aleksića
Stevan Aleksić (Arad, 23. decembar 1876. - Modoš, 2. novembar 1923) bio je srpski slikar i jedan od prvih umetnika koji je u srpsko slikarstvo uveo simbolizam. Njegov bogat opus obuhvata više od 200 štafelajnih slika, preko 20 crkvenih objekata sa oko 100 ikona i brojnim zidnim kompozicijama, kao i oko šezdeset crteža i skica. Jedna od najvećih zbirki Stevana Aleksića nalazi se u fondu Galerije Matice srpske u Novom Sadu, značajan broj slika i crteža čuva Narodni muzej u Beogradu, a postoji i kolekcija u Narodnom muzeju u Zrenjaninu.
- 100 godina od rođenja Danila Nikolića
Danilo Nikolić (Split, 2. februar 1926. - Beograd, 6. februar 2016) bio je srpski književnik, jedan od najznačajnijih pripovedača i romanopisaca srpske književnosti druge polovine XX veka, čije su knjige više puta nagrađivane. Njegove priče prevedene su na više jezika, uključujući engleski, nemački, slovenački, češki, albanski, mađarski, makedonski, letonski, bugarski, kineski, ruski i francuski. Radovi Danila Nikolića zastupljeni su u brojnim antologijama i izborima srpske pripovetke u zemlji i inostranstvu. Nikolićev umetnički doprinos odlikuje se produbljenim psihologizmom, modernim narativnim tehnikama i tematskim obuhvatom savremenog života, što ga svrstava među vodeće predstavnike moderne srpske pripovetke i značajno je uticalo na razvoj ovog žanra u drugoj polovini XX veka.
- 100 godina od rođenja Jovana Jovičića
Jovan Jovičić (Vrdnik, 5. jul 1926. - Beograd, 26. septembar 2013.) bio je srpski gitarista, kompozitor, pedagog i univerzitetski profesor, utemeljivač klasične gitare u Srbiji. Kao samouki muzičar iz Vrdnika, postao je vodeće ime srpske klasične gitare, autor brojnih udžbenika i izvođač. Osvojio je zlatnu medalju na takmičenju u Moskvi 1947. godine i bio dobitnik brojnih nagrada i priznanja, uključujući Oktobarsku nagradu Beograda, Zlatnu značku Kulturno-prosvetne zajednice Srbije, Orden rada sa crvenom zastavom i Sedmojulsku nagradu SR Srbije za životno delo.
26. Evropsko atletsko prvenstvo u krosu - Beograd 2026
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka obeležava se Evropsko prvenstvo u krosu u Beogradu, na kojem se očekuje učešće velikog broja takmičara. Izdanje je posebno značajno jer se održava u godini velikog jubileja srpske kraljice sportova - atletike, koja 2026. godine obeležava 120 godina postojanja u Srbiji.
Ovom stalnom emisijom prigodnih poštanskih maraka obeležava se narodno-crkveni običaj i porodični praznik srpskog naroda - krsna slava. Obeležavanje krsne slave, duboko ukorenjeno u pravoslavnoj veri, predstavlja jednu od najznačajnijih odlika kulture i tradicije srpskog naroda.
28. Zajedničko izdanje Srbija - Izrael
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka realizovaće se saradnja dveju poštanskih uprava o emitovanju maraka čijim će se motivima potvrditi i unaprediti tradicionalno prijateljstvo dva naroda i dobri diplomatski odnosi dveju zemalja.
Izdavanjem ove emisije prigodnih poštanskih maraka obeležava se Božić, jedan od najvećih hrišćanskih praznika, koji slavi rođenje Hristovo.
30. 85 godina diplomatskih odnosa Republike Srbije i Kanade
Izdavanjem ove serije prigodnih poštanskih maraka obeležiće se 85 godina srpsko-kanadskih diplomatskih odnosa. Diplomatski odnosi između Srbije i Kanade su uspostavljeni 30. maja 1941. godine.
II MOTIVI REDOVNIH IZDANJA POŠTANSKIH MARAKA
Motivi redovnih poštanskih maraka posvećeni su promociji Međunarodne izložbe Expo 2027, koja će se održati u Republici Srbiji, a zasnovani su na vizuelnom rešenju emisije poštanskih maraka koje je objavila tadašnja Zajednica PTT Jugoslavije povodom međunarodne izložbe Expo 1967, održane u Kanadi. Motivi na markama oslikavaju istraživanje svemira, tako da i danas na najbolji način reprezentuju ideju Međunarodne izložbe kao promocije novih tehnologija, ideja i pozitivne budućnosti. Pored ovih motiva, svaka marka nosi i logo međunarodne izložbe Expo 2027, tako da se kroz paralelu 1967-2027. podvlači istorijski kontinuitet težnje naše zemlje da bude lider u promociji inovacija i vesnik budućnosti za region Balkana. Autor maraka Expo 1967 je slikar Petar Jakelić, a kroz ovu saradnju daje se još jedna pozitivna nota promocije Međunarodne izložbe Expo 2027 u regionu. Kako bi se obezbedilo da ove redovne marke Republike Srbije u narednom periodu budu nepromenjive, predviđeno je da se slovnim oznakama marke vezuju za određene usluge poštanskog saobraćaja kao E, X, P, O, B i G, pa otuda i nazivi maraka.
Hram Svetog Save je najveći srpski pravoslavni hram. Nalazi se na istočnom delu Svetosavskog trga, na opštini Vračar, u Beogradu. Podignut je na mestu za koje se smatralo da je mesto gde je Kodža Sinan paša 1594. godine spalio mošti Svetog Save, osnivača Srpske pravoslavne crkve. Izgrađen je u srpsko-vizantijskom stilu, sa četiri zvonika visoka 44 m; visina vrha kupole je 70 m, dok je glavni pozlaćeni krst visok još 12 m, što vrhu hrama daje ukupnu visinu od 82 m, a nadmorsku visinu od 134 m, zbog čega ova crkva zauzima istaknuto mesto na beogradskom horizontu i vidljiva je sa svih prilaza gradu. Hram zauzima površinu od 4830 m² u prizemlju uz dodatnih 1500 m² na tri galerije na prvom nivou. Postoji još i galerija od 120 m² na drugom nivou na kome se nalazi i spoljašnji vidikovac koji se prostire oko cele kupole. Kupole su ukrašene sa 18 pozlaćenih krstova u tri veličine, a u zvonicima se nalazi 49 zvona. Hram je obložen belim mermerom i granitom, dok je kupola ukrašena mozaikom teškim 40 tona. U glavnoj kupoli se nalazi ogroman mozaik Hrista Pantokratora koji predstavlja Isusa Hrista u trenutku vaznesenja. Hram predstavlja deo savremene živopisne siluete Beograda, čineći jedno od njegovih glavnih obeležja.
8. DRŽAVNA ZASTAVA REPUBLIKE SRBIJE
Državna zastava Republike Srbije predstavlja jedan od najznačajnijih nacionalnih simbola. Ona simbolizuje identitet, kulturno nasleđe i istorijsku tradiciju srpskog naroda, kao i njegovu slobodu i jedinstvo kroz vekove. Boje i oblik zastave nose duboko utkane simboličke poruke i predstavljaju ponos i pripadnost svojoj državi.
Natalijina ramonda (Ramonda nathaliae), poznata i kao "kolačić" ili "cvet feniks", endemska je biljka centralnog Balkana. Otkrivena je 1884. godine u okolini Niša od strane doktora Save Petrovića, dvorskog lekara kralja Milana Obrenovića. Doktor Sava Petrović ju je opisao zajedno sa Josifom Pančićem, koji joj je dao ime u čast kraljice Natalije. Natalijina ramonda, poznata po svojoj sposobnosti da oživi i nakon sušenja, simbolizuje otpornost i izdržljivost srpskog naroda, kao i iskušenja koja je prošao tokom i posle Prvog svetskog rata.
Božur (lat. Paeonia), višegodišnja zeljasta ili poludrvenasta biljka. U Srbiji postoji pet vrsta zaštićenog divljeg božura, a kosovski božur (lat. Paeonia peregrina) je najrasprostranjeniji. Kosovski božur smatra se simbolom stradanja srpskog naroda, a prema predanju, božur koji je rastao na Kosovu bio je bele boje, dok su nakon Kosovskog boja 1389. godine na Gazimestanu počeli da niču crveni božuri.
Mak je cvetna biljka iz roda Papaver, poznata po svojim živopisnim cvetovima i semenima koja se koriste u kulinarstvu i preradi, a istovremeno simbolizuje stradanje tokom Prvog svetskog rata.
Vodopija ili cikorija (Cichorium intybus) je samonikla biljka sa naših prostora, koja je poznata po svojim lekovitim i jestivim svojstvima.
Šljiva (Prunus domestica) je voćka poznata po slatkom i sočnom plodu. U Srbiji ima dugu tradiciju, vekovima se gaji u domaćinstvima i voćnjacima i predstavlja jedan od najvažnijih poljoprivrednih proizvoda zemlje. Šljiva se koristi za svežu potrošnju, ali i za pripremu džemova, sokova i rakija, posebno šljivovice, koja je simbol naše gastronomske tradicije i ekonomskog prosperiteta.
Jabuka (lat. Malus domestica), jedan od najvažnijih poljoprivrednih proizvoda Srbije. Jabuka ima dugu tradiciju u našoj zemlji, kako kroz očuvanje autohtonih sorti sa vekovnim nasleđem, tako i kao značajan izvozni artikal koji stiže na svetska tržišta. Srbija se može pohvaliti bogatstvom starih sorti koje su se prirodno prilagođavale ovom podneblju tokom vekova. Među najpoznatijim domaćim i tradicionalnim sortama izdvajaju se budimka, kolačara, petrovača i kožara.
Orah (Juglans regia) je voćka poznata po hranljivom plodu i jestivom jezgru, bogatom masnoćama, proteinima i mineralima. U Srbiji je tradicionalno bio prisutan u svakom domaćinstvu, simbolizujući prosperitet i pružajući hlad. Drvo oraha cenimo i zbog lepote i izuzetne čvrstine, što ga čini pogodnim za izradu nameštaja i zanatskih proizvoda.
Mačka i pas, kao najpopularniji ljubimci u domovima ljudi, predstavljaju važan deo porodičnog života, simbol privrženosti, odanosti i prijateljstva između čoveka i životinje.