AKCIONI PLAN

ZA SUZBIJANJE KOROVSKE BILJKE AMBROZIJE NA TERITORIJI JAGODINE ZA 2026. GODINU

("Sl. glasnik grada Jagodine", br. 20/2025)

BIOLOGIJA I EKOLOGIJA AMBROZIJE (OSNOVNE KARAKTERISTIKE)

Ambrozija (Ambrosia artemisiifolia L.) je jednogodišnja zeljasta biljka koja vodi poreklo iz prerijskih predela Severne Amerike i najrasprostranjeniji je predstavnik svoga roda. Na teritoriji Srbije prisustvo A. artemisiifolia prvi konstatovao 1953. godine u okolini Sremskih Karlovaca, Petrovaradina i Novog Sada, a danas ima status alohtone neofite u invaziji (Vrbničanin i sar. 2004). Sa tih žarišta proširila se po celoj Vojvodini, Mačvi i Šumadiji, gde formira čiste populacije ili se javlja zajedno sa drugim korovskim vrstama (Jovanović,1994; Stanković- Kalezić i sar. 2008; Janjić i sar. 2011). Zahvaljujući izuzetnoj sposobnosti prilagođavanja na raznovrsne tipove staništa, ambrozija je danas prisutna na svim kontinentima sa statusom kosmopolitske vrste. Širenje ambrozije je najintenzivnije uz saobraćajnice, tj. duž puteva, pruga i napuštenih mesta. Osim toga, velike populacije formira na zaparloženim površinama, utrinama, međama, smetlištima, baštama, vrtovima, okućnicama, mestima na kojima se nanose novi slojevi zemljišta (uređene gradske površine), itd. Takođe, velike probleme pravi u ratarskim okopavinskim usevima, višegodišnjim zasadima, lošijim lucerištima i deteliništima, kao i u retkim (nedovoljno izbokorenim) strnim žitima.

Biološko - ekološke osobine, kao i pedološki i klimatski uslovi sredine omogućili su izuzetnu ekspanziju ambrozije, u periodu od 1976. do 2000. godine zastupljenost ambrozije u korovskoj flori Srbije se povećala devet puta, tj. sa dva na 18% (Tošev, 2002). S obzirom na intenzivno širenje nakon 2000. godine, kao i na osnovu podataka dobijenih tokom četvorogodišnjeg kartiranja korova na teritoriji Srbije u okviru dva projekta (Ministarstvo poljoprivrede - Uprava za zaštitu bilja Republike Srbije u periodu 2004-2006 i 2007-2009), pretpostavlja se da je danas procenat učešća ambrozije u flori Srbije znatno veći (Vrbničanin i sar. 2015).

Sprečavanje širenja i kontrola populacija pelenaste ambrozije predstavlja jednu od ključnih mera koje je potrebno sprovesti u cilju adaptacije na klimatske promene.

ALERGENA SVOJSTVA AMBROZIJE I POSLEDICE NA ZDRAVLJE LJUDI

Polenska alergija predstavlja hipersenzitivnost organizma na polenova zrna. Pri tome, kod polenske alergije na ambroziju najčešće se javljaju reakcije respiratornog trakta (rinitis, bronhijalna astma i sl.), očiju (rinokonjuktivitis) i digestivne tegobe (dijareja, povraćanje, bolovi u stomaku i sl.). U poređenju sa drugim polenskim alergijama, polen ambrozije dvostruko češće izaziva asmatične napade (Dahl i sar. 1999). Sve češće se javljaju i ozbiljne kontaktne alergije, u vidu urtikarije i kontaktnog dermatitisa. Utvrđeno je da pored reakcije na polen ambrozije, veliki problem predstavljaju alergene reakcije ljudi na polen oslobođen iz više različitih izvora, pre svega na polen ambrozije udružen sa polenom trava i breza (Peternel i sar. 2008). Donji prag koncentracije polenovih zrna ambrozije koji izaziva alergijsku reakciju kod ljudi iznosi 30 zrna po 1 m3 vazduha (Kočiš-Tubić 2014), iako već 5-10 zrna po m3 može da pokrene alergijsku reakciju kod osetljivih pacijenata (Banken i Comtois 1992). Produkcija polena kod ambrozije je izuzetno velika, a količina polenskih zrna u vazduhu varira od godine do godine zavisno i od klimatskih uslova, a pre svega od količine padavina i vetra. Naime, najviše polena se javlja u najsuvljim danima, u uslovima bez vetra koji bi, po pravilu, dispergovao polenova zrna na veću udaljenost. Inače, polen ambrozije je jako sitan (18-22 μm), tako da ga vetar može nositi na jako veliku udaljenost (Dahl i sar. 1999). Jedna od bitnih karakteristika polenskih reakcija je sezonalnost, budući da su reakcije usko povezane sa periodom oslobađanja polenovih zrna kao uzročnika alergije. Otuda se najjače alergije na polen ambrozije javljaju tokom avgusta i septembra. Iako alergije uglavnom nisu opasne po život, u značajnoj meri smanjuju radnu sposobnost stanovništva. Pored uticaja na zdravlje, ambrozija deluje štetno i na poljoprivredu i turizam, što sve zajedno značajno umanjuje ekonomski bilans i razvoj država. Projekcije pokazuju da će se narednih decenija osetljivost na ambroziju na području Evrope povećati dvostruko, i to sa sadašnja 33 na 77 miliona ljudi. Iako je ambrozija veoma brojna u ruralnim zonama, pre svega na poljoprivrednim površinama, utvrđeno je da se alergije češće javljaju u gradskim zonama. Jedan od razloga je i veća koncentracija CO2 u gradovima, za koji je utvrđeno da pojačava alergeni potencijal polena ambrozije (za 60-90%), a istovremeno je pozitivno korelisan sa rastom nadzemne biomase biljaka.

METODE SUZBIJANJA AMBROZIJE I PROCENA EFIKASNOSTI

Mehaničke metode (prednosti i nedostaci)

Metode mehaničkog uklanjanja ambrozije i drugih alergenih biljaka je jedan od najraširenijih metoda rada na poslovima suzbijanja i potencijalne kontrole širenja invazivnih biljaka. Predstavlja jednostavan metod koji se uprkos mnogim elementima (potreba za radnom snagom, veće angažovanje ljudi, veći potencijalni troškovi) efikasno sprovodi u mnogim zemljama koje imaju razvijene sisteme suzbijanja ambrozije u lokalnim i širim urbanim, semiurbanim i ruralnim sredinama. Metoda omogućava, pravilno, efikasno i opravdano ulaganje, s obzirom da u aktivnosti uključuje širi spektar institucija, veće zapošljavanje ljudi u sezonskim poslovima, te utiče na podizanje i jačanje ekološke svesti građana. Takođe na poseban način doprinosi omasovljenju akcija kontrole populacija ambrozije u naseljenim mestima. Shodno potrebi za uključivanjem građana u što masovniju akciju, mehaničko uklanjanje ambrozije predstavlja i model koji direktno stimuliše građane da angažovanjem u svojoj neposrednoj okolini ili na svom imanju/posedu postanu deo sveobuhvatne akcije koju sprovodi Gradska uprava. Kao deo opšteg ekološkog pristupa akciji, kao i brige za zdravlje građana i samim tim sprečavanje izlaganja uticajima hemijskih supstanci, prednost mehaničkog metoda se definiše kao obaveza gradskih institucija. Ovakav oblik aktivnosti mora se sprovoditi u naseljenim mestima, u područjima oko stambenih i poslovnih objekata, bolnica, škola, dečijih vrtića, sportskih terena, na uređenim travnjacima, šetalištima, rekreativnim površinama, parkovima, pored puteva u naseljenim mestima i dr.

Mehaničko uklanjanje se može sprovoditi na nekoliko načina:

- direktnim čupanjem iz korena koje se može raditi na površinama gde se javljaju pojedinačne biljke. Cela biljka sa korenom se iščupa iz zemlje. Pri tome, treba nositi rukavice zbog moguće kontakt alergijske reakcije koja se manifestuje simptomima sličnim koprivnjači (Jovanović i sar. 2004).

- kopanjem i plevljenjem što predstavlja najekonomičniji postupak. Sprovodi se u ranijoj fazi rasta.

- košenjem koje se sprovodi u kasnijim stadijumima razvića kada se više ne može kopati. To ipak nije toliko uspešno kao kopanje, jer prve bočne grane leže praktično na površini zemlje i ne mogu se u potpunosti odseći. Zbog toga je bitno da se kosi na visini od 5 cm kako bi sprečili razvoj bočnih grana i njihovo cvetanje.

Prednosti mehaničkog suzbijanja ambrozije (košenjem) na neuređenim površinama su:

- Realno i izvodivo na ravnim terenima;

- Realno izvodivo i preporučivo na manjim površinama;

- Preporučivo oko javnih objekata (škola, obdaništa i stambenih zgrada gde je visoka frekvencija ljudi) gde se žele izbeći potencijalno negativni efekti primene herbicida, ili zbog straha građana od primene bilo kakvog hemijskog sredstva kao i usled potrebe da se u neposrednoj blizini stambenih objekata ne primenjuju pesticidi.

Nedostaci mehaničkog suzbijanja ambrozije (košenjem) na neuređenim površinama su:

- mera nije primenjiva na nepristupačnim terenima (neravnim površinama i velikim kosinama);

- mera sa malim učinkom u jedinici vremena po jedinici površine;

- traži skupu opremu;

- moguća brza regeneracija ambrozije ukoliko se košenje ne izvede dovoljno nisko (česta pojava);

- potreban veći broj košenja u toku jedne sezone;

- znatno skuplja mera u odnosu na hemijsko suzbijanje ambrozije;

- zahteva veće angažovanje radne snage i veći broj radnih sati.

Najefikasniji način mehaničkog suzbijanja, posebno na velikim otvorenim površinama je postupak dva do tri tempirana košenja, koja se sprovode neposredno pre cvetanja, a koja mogu da smanje broj muških cvasti i do 100 puta. Ovaj model je postao prepoznatljiv kada je nakon uspešnog testiranja u eksperimentalnim uslovima Laboratorije za invazivne i alergijske biljke (Prirodno-matematički fakultet Novi Sad), prezentovan i usvojen kao model koji se intenzivno sprovodi na području grada Novog Sada, ali i mnogih drugih gradova i opština u Vojvodini. Postupak je deo integrativnog sistema kontrole širenja ambrozije i drugih alergijskih biljaka koji se intenzivno realizuje u kontinuitetu više od 15 godina, te je pokazao odlične rezultate u gradskim i prigradskim sredinama. Metodološki postupak košenja podrazumeva upotrebu alatki i mašina za košenje ambrozije, sakupljanje pokošenog materijala, njegovo odvoženje i pravilno deponovanje.

Hemijske metode (prednosti, nedostaci i ograničenja)

Na nepoljoprivrednim površinama neophodno je kontinuirano suzbijati ambroziju mehaničkim (fizičkim) i hemijskim putem, a u usevima se preporučuje poštovanje plodoreda (rotacija useva - okopavine i strna žita), intenzivno košenje (npr. u lucerištima i deteliništima, višegodišnjim zasadima), setva detelinsko-travnih smeša (kako bi gust sklop vegetacionog pokrivača potisnuo ovu širokolisnu vrstu), primena dobro zgorelog stajnjaka (princip dobrog gazdovanja stajnjakom), intenzivna nega useva i primena herbicida (Janjić i sar. 2011). Kada se ambrozija javi kao problem, odnosno kada se očekuje njena pojava s obzirom na poznavanje stanja zakorovljenosti parcele iz prethodne sezone, tada se najčešće koriste selektivni zemljišni (pre-em) i/ili folijarni herbicidi (post-em) za njeno suzbijanje. U tom smislu, postoji više različitih selektivnih herbicida (aktivnih supstanci sa različitim mehanizmom delovanja i još veći broj formulisanih preparata) u zavisnosti od useva u kome se utvrdi prisustvo ove korovske vrste. U voćnjacima i vinogradima, na kosinama kanala, duž železničkih pruga, i drugim nepoljoprivrednim površinama (deponije, duž putnih mreža, oko industrijskih objekata i dvorišta, objekata elektroprivrede itd.) najčešće i najefikasnije se ambrozija suzbija primenom totalnog translokacionog herbicida na bazi glifosata. Glifosat je inhibitor ESPSP (5-enolpiruvil šikimat-3- fosfat sintetaza) enzima odgovornog za biosintezu aromatičnih aminokiselina i njegovom blokadom zaustavlja se rast biljaka i za oko tri nedelje biljke potpuno propadaju (Steinrucken i Amrhein, 1980). Primenom preparata na bazi ove aktivne supstance (npr. Glifosav, Glyphogan, Glifomark, Clinic, Blade...) u količini od 3 do 5 lit/ha u zavisnosti od porasta i faze razvoja ambrozije) obezbeđuje se visoka efikasnost. Herbicid glifosat i pored efekta koji ima (totalni herbicid) jedan je od ekotoksikoliški najpovoljnijih herbicida koji se danas nalazi na listi registrovanih herbicida u Srbiji, zemljama EU, kao i širom sveta. Molekul glifosata se pod uticajem mikroorganizama veoma brzo razgrađuje u zemljištu ne ostavljajući rezidue. Proizvod degradacije glifosata u aerobnim i anaerobnim uslovima je aminometilfosfonska kiselina (AMPA). Ne postoji realna opasnost spiranja i ispiranja glifosata u dublje slojeve i dospevanje do podzemnih voda (Mesnage i Antoniou, 2017). Ukoliko se na pojedinim mestima, poput nasipa, u cilju očuvanja travnog pokrivača, ukaže potreba za primenom selektivnih herbicida (herbicidi koji suzbijaju samo pojedine, ciljane, korovske vrste, a pri tome ne deluju na okolnu vegetaciju), bitno je istaći da isti imaju dobru ili zadovoljavajuću efikasnost samo ukoliko se primene kada su korovi (ambrozija) u fazi kotiledona, pa do faze četiri razvijena lista (BBCH 14). Naravno, treba uzeti u obzir i dnevnu temperaturu vazduha koja prilikom primene herbicida ne bi smela da bude iznad 25°C, kao ni ispod 15°C. Iako je selektivni herbicid moguće primenjivati i na nepoljoprivrednim površinama, iz prethodno navedenih razloga, kao i zbog složenosti postupka primene, najčešće se pribegava primeni glifosata kao totalnog translokacionog herbicida. Prednosti hemijskog suzbijanja ambrozije (primenom glifosata) na neuređenim površinama (Janjić, 2005):

- visok učinak po jedinici površine u jedinici vremena;

- ekonomski isplativa mera zbog niske cene koštanja preparata i veoma niske cene aplikacije;

- za razliku od mehaničkog suzbijanja gde dolazi do retrovegetacije (regeneracije biljaka), jednim tretmanom se u potpunosti suzbijaju sve jedinke koje su formirale nadzemne organe;

- veoma visoka efikasnost;

- mogućnost primene glifosata na istoj površini dva do tri puta u toku vegetacije;

- poštovanjem uputstva za primenu glifosat je ekotoskikološki bezbedan herbicid za životnu sredinu;

- moguć način suzbijanja ambrozije na manje pristupačnim terenima.

Nedostaci hemijskog suzbijanja ambrozije (primenom glifosata) na neuređenim površinama (Janjić, 2005):

- ukoliko se ne želi u potpunosti uništiti vegetacijski pokrivač onda je upotreba glifosata nepreporučiva;

- učestalom primenom glifosata može doći do razvoja rezistentnosti ambrozije na ovaj herbicid (u svetu postoje potvrđeni slučajevi razvijene rezistentnosti ambrozije na glifosat (Heap, 2019);

- nakon obilnih kiša može doći do njegovog ispiranja i dospevanja u površinske vode, gde se ne razlaže.

DISTRIBUCIJA AMBROZIJE NA TERITORIJI JAGODINE

Dosadašnja praksa i rezultati mapiranja i suzbijanja ambrozije u Jagodini

Aktivno praćenje i suzbijanje ambrozije na teritoriji grada Jagodine započeto je 2019. godine. U periodu 2020-2025. godine monitoring ambrozije na teritoriji grada Jagodine obavljala je Gradska uprava nadležna za poslove zaštite životne sredine. Prvu fazu ovih godišnjih programa predstavljao je monitoring, sa ciljem utvrđivanja lokaliteta i površina na kojima se ambrozija javlja i na kojima je treba suzbijati, dok se u okviru druge faze ambrozija suzbijala na odabranim lokacijama.

Monitoring ambrozije na području Jagodine u periodu 2020-2025.

Monitoring je podrazumevao izlaske na teren od aprila do oktobra meseca i utvrđivanje prisustva ambrozije na terenu i evidentiranje i kartiranje lokacija. U najvećem broju slučajeva, ambrozija je konstatovana na neuređenim površinama, prvenstveno na onim na kojima se obavljaju različiti građevinski i hidrotehnički radovi, s akcentom na površine na koje se zemljište donosi iz suburbanih zona. Poseban problem predstavljale su privatne površine, nad kojima grad nema ingerencije za suzbijanje ambrozije. Tokom perioda 2020-2025. broj lokacija na kojima je sprovođen monitoring je rastao. Pri tome je najviše lokacija je obrađeno na perifernim delovima grada (gradskog naselja Jagodina). Tokom 2024. i 2025. godine monitoring ambrozije na teritoriji Jagodine sproveden je na priobalnom pojasu reka Lugomir i Belica (u delu toka kroz grad), gde je i obrađeno najviše lokacija, zatim u industrijskoj zoni (ul. Kablovska i Jevrema Popovića, ul. Ribarski put, ul. Slovenski put, ul. Filipa Stankovića, industrijska zona "Rit", ul. Kraljevića Marka), naselja Kolonija, Strelište i Trnava.

Suzbijanje ambrozije u periodu 2020-2025.

Povećanje ukupne teritorije za monitoring i suzbijanje ambrozije u Jagodini postavlja se kao neophodnost u budućem periodu. Ambrozija u Jagodini suzbijala se isključivo mehaničkim putem. Imajući u vidu međunarodna iskustva i preporuke, kao i primere iz nekih gradova Srbije (Vojvodina), hemijski tretman ambrozije treba da bude samo dopuna prioritetnom mehaničkom suzbijanju i primenjen samo na onim površinama gde je to neophodno i potpuno bezbedno za životnu sredinu. Otuda je planirano da se u narednom periodu mehaničko suzbijanje ambrozije bude primarna procedura u odnosu na suzbijanje hemijskim sredstvima.

Procena budućeg prisustva i širenja ambrozije u Jagodini

Imajući u vidu dosadašnji teritorijalni obuhvat, praksu i rezultate mapiranja i suzbijanja ambrozije u Jagodini, kao i izuzetan invazion potencijal ove vrste i realno prisustvo ne samo aktuelnih, već i potencijalno pogodnih staništa za njeno naseljavanje (koja se svakodnevno stvaraju/šire), može se sa velikom sigurnošću predvideti dalje širenje ove vrste na ukupnoj teritoriji Jagodine. Zbog toga se uspostavljanje dugoročnog monitoringa i suzbijanja ambrozije postavlja kao imperativ Gradske uprave Jagodine koji će značajno povećati ne samo teritorijalni obuhvat delovanja, već i bitno unaprediti organizaciju posla.

PREDLOG AKTIVNOSTI I POTENCIJALNIH REALIZATORA U OKVIRU AKCIONOG PLANA ZA 2026. GODINU

Monitoring ambrozije u 2026. godini

Akcionim planom za 2026. godinu predviđeno je da monitoring obuhvati sve površine (poligone i tačke) koje su bile evidentirane i tretirane tokom prethodnih godina od strane Gradske uprave za javne prihode, zaštitu životne sredine i inspekcijski nadzor grada Jagodine. Pored toga, planirano je povećanje ukupne površine koja će tokom 2026. godine biti obuhvaćena monitoringom ambrozije.

Suzbijanje ambrozije u 2026. godini

Akcionim planom za 2026. godinu predviđeno je suzbijanje ambrozije na svim površinama (poligonima i tačkama) koje su bile tretirane tokom prethodne tri godine a za koje se monitoringom (iz prethodne aktivnosti) utvrdi potreba za ponovnim mehaničkim suzbijanjem. Pored toga, planirano je uvođenje novih lokacija za tretman, koja će biti preciznije definisana rezultatima kartiranja, kao i monitoringa tokom 2026. godine. U tom smislu, predviđeno je da se tokom 2026. godine mehaničko suzbijanje sprovede na oko 10 ha.

Utvrđivanje distribucije (kartiranje) i predikcija potencijalnih žarišta ambrozije na teritoriji Jagodine

Zahvaljujući velikoj ekološkoj plastičnosti, postoji i veliki broj različitih tipova staništa na kojima se ambrozija može javiti. U Jagodini su to uglavnom aktivne i manje ili više obrasle neaktivne divlje deponije, nasipi, duž puteva, železničkih pruga itd. Budući da se uglavnom radi o staništima koja su nastala i/ili se održavaju zahvaljujući različitim oblicima i intenzitetima antropogenog delovanja, a poznato je da se ona neprekidno šire, broj potencijalnih staništa ambrozije će u budućnosti rasti. Buduće aktivnosti podrazumevaju sukcesivno i značajno povećanje broja tačaka i površina koje će biti obuhvaćene kartiranjem, monitoringom i suzbijanjem, sa ciljem dostizanja punog obuhvata.

Definisani lokaliteti i karte distribucije ambrozije iz prethodnog perioda svakako će predstavljati polaznu osnovu za monitoring u 2026. godini, kao i za svaku narednu sezonu. Ovi podaci će predstavljati osnovu za formiranje baze podataka koja će se koristiti da se u prolećnom periodu (tokom aprila) definišu potencijalno nova staništa. Takođe se moraju pratiti lokacije na kojima se planira izvođenje urbanističkih aktivnosti, posebno onih koje su vezane sa nasipanjem terena. Određivanje staništa i prioritetnih lokacija za tretman (suzbijanje ambrozije) vršiće se na osnovu dva osnovna kriterijuma: a) broj jedinki po m. i b) veličina površine. Sve lokacije sa površinom većom od 1.000 m i gustinom jedinki ambrozije većom od 20 po m. Izdvajaće se kao potencijalna žarišta. Njihova dalja prioritizacija vršiće se u skladu sa stepenom urbanizacije, odnosno blizinom stambenih jedinica, kao i udaljenošću od koridora širenja (putevi, pruge i vodotokovi).

Aktivnosti i nadzor u suzbijanju ambrozije na teritoriji Jagodine

Za sprovođenje Akcionog plana suzbijanja i monitoringa ambrozije u Jagodini biće uključeni predstavnici svih aktera koji učestvuju u realizaciji Akcionog plana.

Osnovna svrha tima je koordinacija aktivnosti i nadzor u sprovođenju monitoringa i mera na suzbijanju, sa nadležnostima i mogućnostima vanrednog uključivanja u rad inspekcijskih struktura, javnih komunalnih preduzeća i javnih preduzeća.

Predlog strukture Gradskog tima:

- predstavnik Odeljenja za zaštitu životne sredine (poslovi monitoringa),

- inspektor za zaštitu životne sredine,

- inspektor za komunalne poslove,

- predstavnici JP i JKP koji u programu imaju obavezu održavanja (košenja) površina iz svoje nadležnosti,

Izveštaj o realizaciji Akcionog plana za suzbijanje korovske biljke ambrozije na teritoriji Jagodine

Godišnji Izveštaj o realizaciji Akcionog plana za monitoring i suzbijanje korovske biljke ambrozije na teritoriji Jagodine izrađuje Gradska uprava za javne prihode, zaštitu životne sredine i inspekcijski nadzor, Odeljenje za zaštitu životne sredine.

Program za narednu godinu se definiše na osnovu svih relevantnih parametara prikupljenih tokom realizacije aktivnosti u prethodnoj godini, kao i u skladu sa postavljenim ciljevima i dinamikom Akcionog plana.

Realizacija Akcionog plana je iz okvira budžetskih sredstava koja su planirana i opredeljena za ovu namenu iz prethodne (tekuće) godine.

Tabela 1. Dinamika realizacije predloženih aktivnosti na suzbijanju ambrozije u Jagodini tokom 2026. godine.

Osnovne fenološke faze u razvoju ambrozije

mirovanje

klijanje-nicanje

cvetanje

mirovanje

Aktivnosti u okviru Akcionog plana za 2026.

monitoring ambrozije u 2026. godini

Suzbijanje ambrozije u 2026. godini

Utvrđivanje distribucije (kartiranje) i predikcija potencijalnih žarišta

Pokretanje medijske kampanje o značaju suzbijanja i monitoringa ambrozije i masovnijeg uključenja građana. U cilju pronalaženja efikasnog i održivog rešenja problema prisustva invazivne pelenaste ambrozije, neophodno je aktivno uključivanje građana i različitih zainteresovanih grupa. Kako bi se to postiglo, neophodno je prvenstveno razviti komunikacionu strategiju u cilju podizanja svesti i informisanja populacije o problemima koje izaziva pelenasta ambrozija.