DEKLARACIJA O ZABRANI SVIH GEOLOŠKIH ISTRAŽIVANJA, ISKOPAVANJA I RUDARENJA U ZONAMA SANITARNE ZAŠTITE IZVORIŠTA VODOSNABDEVANJA I NA ZAŠTIĆENIM PRIRODNIM I KULTURNO-ISTORIJSKIM PODRUČJIMA NA TERITORIJI GRADA NIŠA ("Sl. list grada Niša", br. 22/2026)

1. Grad Niš mora da sačuva svoje vodene resurse i zaštićena prirodna i kulturno-istorijska područja od svih projekata visokog rizika nespojivih sa režimom zaštite pijaće vode, prirodom u zaštićenim područjima i zaštićenim kulturno-istorijskim spomenicima.

2. Skupština grada Niša kao normativni organ lokalne samouprave zahteva i sprovodi doslednu primenu ustavnih odredaba o pravu građana na zdravu životnu sredinu i prava na zaštitu zdravlja građana, kao i međunarodnih akata koje prihvataju sve civilizovane države - akata Ujedinjenih nacija o pravu čoveka na zdravu životnu sredinu (Štokholmske deklaracije 1972. god., Deklaracije iz Ria o životnoj sredini i razvoju 1992. god. Rezolucije UN o pravu čoveka na čistu, zdravu i održivu životnu sredinu, 2022. god.), ratifikovanih međunarodnih akata koja su postala deo unutrašnjeg prava Republike Srbije (Konvencije UN o biodiverzitetu 1993. god. - ratifikovana 2001. god. Zakon o proglašenju Zakona o potvrđivanju Konvencije o biološkoj raznovrsnosti ("Sl. list SRJ - Međunarodni ugovori", br. 11/2011 od 9.11.2001. god.) Konvencija UN Ekonomskog saveta za Evropu o dostupnosti informacijama, učešću javnosti u donošenju odluka o pravu na pravnu zaštitu u pitanjima životne sredine - Arhuska Konvencija) 1998. god. ratifikovana 2009. god. (Zakon o potvrđivanju Konvencije o dostupnosti informacija, učešću javnosti u donošenju odluka i pravu na pravnu zaštitu u pitanjima životne sredine Ekonomske komisije za Evropu UNECE, "Sl. glasnik RS - Međunarodni dokumenti", br. 38/2009) i domaćih propisa iz Zakona o zaštiti životne sredine ("Sl. glasnik RS", br. 135/2004, 36/2009, 36/2009 - dr. zakon, 72/2009, - dr. Zakon, 43/2011 - odluka US, 14/2016, 76/2018, 95/2018 - dr. zakon, 95/2018 -dr. zakon i 94/2024 - dr. zakon), Zakona o vodama ("Službeni glasnik RS", broj 30/2010, 93/2012, 101/2016, 95/2018, i 95/2018 - dr. zakon), Zakona o zaštiti prirode ("Sl. glasnik RS", br. 36/2009, 88/2010, 91/2010 - ispravka, 14/2016, 95/2018 - dr. zakon i 71/2020).

3. Skupština grada Niša u okviru svojih ustavnih i zakonskih nadležnosti u oblasti korišćenja i upravljanja zemljištem, vodom i drugim prirodnim i proizvodnim resursima neće donositi opšta i pojedinačna pravna akta, kao ni prostorne ni urbanističke planove svih nivoa kojima se omogućavaju ili dozvoljavaju projekti visokog rizika, a posebno geoloških istraživanja, iskopavanja i rudarenja u slivovima reka u kojima se stanovništvo snabdeva vodom, a posebno u zonama sanitarne zaštite izvorišta vodosnabdevanja, autonomnim seoskim vodovodima, izvorištima banjskih i toplih voda, kao i na zaštićenim prirodnim i kulturno- istorijskim područjima na teritoriji grada Niša.

4. Skupština grada Niša obavezuje se, kako od trenutka prihvatanja ove Deklaracije, tako i pro futuro, da će, u slučaju da Vlada Republike Srbije, gradsko Veće, gradonačelnik ili bilo koji predstavnik izvršne ili upravne vlasti, kao i građanin, grupa građana ili bilo koja politička partija, dostavi predlog akta kojim bi se omogućili ili dozvolili projekti visokog rizika, a posebno geoloških istraživanja, iskopavanja i rudarenja u slivovima reka u kojima se stanovništvo snabdeva vodom, posebno u blizini ili u zonama sanitarne zaštite izvorišta vodosnabdevanja, autonomnim seoskim vodovodima, rezervoarima vode, izvorištima banjskih i toplih voda, kao i na zaštićenim prirodnim i kulturno- istorijskim područjima na teritoriji grada Niša, prethodno donese odluku i sprovede referendum sa pitanjem "Da li ste "ZA" ili "PROTIV" delatnosti, posebno geoloških istraživanja, iskopavanja i rudarenja u blizini ili u zonama sanitarne zaštite vodoizvorišta, autonomnih seoskih vodovoda, izvorišta banjskih i toplih voda, kao i na zaštićenim prirodnim i kulturno-istorijskim područjima na teritoriji grada Niša?"

5. Skupština grada Niša očekuje od svih državnih i organa lokalne samouprave i svih političkih stranaka, pokreta i udruženja da se zalažu za doslednu primenu zakona i odgovarajućih podzakonskih akata usmerenih na zaštitu vodnih resursa, u kojima se stanovništvo snabdeva pijaćom vodom, a posebno na preventivnu zaštitu vodoizvorišta, zaštićenih prirodnih dobara i kulturno-istorijskih spomenika od svih delatnosti visokog rizika, a posebno od rizika geoloških istraživanja, iskopavanja i rudarenja koji mogu da utiču na zdravlje i životnu sredinu.