ODLUKA O UTVRĐIVANJU MORA VAGEI U MIHAJLOVCU ZA NEPOKRETNO KULTURNO DOBRO - ARHEOLOŠKO NALAZIŠTE OD IZUZETNOG ZNAČAJA ("Sl. glasnik RS", br. 35/2026)

1. Mora Vagei u Mihajlovcu utvrđuje se za nepokretno kulturno dobro - arheološko nalazište od izuzetnog značaja.

Mora Vagei u Mihajlovcu (u daljem tekstu arheološko nalazište), nalazi se na teritoriji opštine Negotin, u mestu Mihajlovac.

2. Arheološko nalazište nalazi se na platou na levoj obali Kameničkog potoka u blizini ušća u Dunav. Zauzima površinu od 0,0367 ha. Arheološka istraživanja sprovedena su 1981. i 1982. godine zbog potrebe izgradnje Hidroelektrane Đerdap II i podizanja nivoa Dunava u priobalju. Istraživanjima je otkriveno više faza izgradnje. U potpunosti je ispitano manje kasnoantičko utvrđenje sa središnjom kulom na četiri stupca (takozvani tetrapilon). Dimenzije bedema su 18,5 x 18,5 m, debljina zidova 2 m, građen je od pritesanog kamena i libažnih slojeva opeke, vezanih malterom. Dimenzije unutrašnje kule su 6 x 6 m koju čine četiri masivna stupca, građena u obliku ćiriličnog slova "G" (piloni). Stupci su zidani od tesanih blokova peščara i nivelisani su opekom i malterom. Nadzemni delovi kule bili su građeni od drveta, u visini 2 do 3 sprata. Na udaljenosti 15 i 22 m od bedema konstatovana su dva zemljana odbrambena rova (vallum) širine 3 m, njihov položaj nije vidljiv na terenu. Otkriveni ostaci utvrđenja sa kulom su konzervisani i rekonstruisani u idealnoj visini, i zaštićeni su uređenom obalom.

3. Granica arheološkog nalazišta kreće se spoljnim ivicama katastarske parcele broj 9389 KO Mihajlovac u državnoj svojini, a obuhvata katastarsku parcelu broj 9389 KO Mihajlovac u državnoj svojini.

Granica zaštićene okoline arheološkog nalazišta kreće se spoljnim ivicama katastarskih parcela broj 9403 i 9421 i delovima katastarskih parcela br. 9384, 9390, 9008/1, 5058, 8978/3, 8978/4, 9434 KO Mihajlovac u državnoj svojini, kako je definisano koordinatama u tabeli, a obuhvata katastarske parcele br. 9403 i 9421 i delove katastarskih parcela broj 9384, 9390, 9008/1, 5058, 8978/3, 8978/4, 9434 KO Mihajlovac u državnoj svojini.

U slučaju neslaganja navedenog spiska katastarskih parcela i grafičkog priloga na kome je prikazana granica spomenika kulture i njegove zaštićene okoline, merodavan je Grafički prilog.

Broj tačke	X koordinata	Y koordinata
T1	7 620 557	4 914 512
T2	7 620 658	4 914 378
T3	7 620 598	4 914 354
T4	7 620 576	4 914 353
T5	7 620 446	4 914 349
T6	7 620 417	4 914 372

4. Arheološko nalazište je u vlasništvu Republike Srbije.

Zaštićena okolina arheološkog nalazišta je u vlasništvu Republike Srbije.

5. Arheološko nalazište predstavlja izuzetan primer antičkog vojnog utvrđenja u kasnoj antici i pripada tipu manjih utvrđenja - osmatračnica u obliku tetrapilona. Iako nema epigrafskih ili drugih pisanih potvrda koji bi bili pouzdan izvor, pretpostavlja se da je antički naziv ovog utvrđenja bio Klevora (Cleuora odnosno Clebora). Posadu su činili federati, vojnici koji su imali obavezu da brane oblast u kojoj su bili naseljeni. Utvrđenje sa naseljem nalazilo se na glavnom magistralnom putu (via publica), koji je vodio prema Istoku i Maloj Aziji, kako su to zabeležili kasnoantički kartografski izvori. Podignuto je na sredini deonice između većih naselja, Egete (Brza Palanka) i Akva (Prahovo).

Arheološko nalazište predstavlja deo ključne linije ustrojstva granice Rimskog carstva (Limes) na reci Dunav u periodu od 3. do početka 5. veka, sa susednim utvrđenjima i osmatračnicama, za odbranu provincije Gornje Mezije (Moesia superior), odnosno kasnoantičke Priobalne Dakije (Dacia ripensis).

6. Kategorija arheološkog nalazišta je kulturno dobro od izuzetnog značaja (kulturno dobro I kategorije).

7. Utvrđuju se sledeće mere zaštite arheološkog nalazišta:

1) Bliži uslovi čuvanja, održavanja i korišćenja kulturnog dobra:

- sadržaje, aktivnosti i korišćenje antičkog nasleđa prilagoditi u svrhe razvoja i razumevanja istorijske, kulturne i naučne vrednosti nasleđa;

- obavezno očuvanje autentične arhitekture antičkog nasleđa.

2) Stručne i tehničke mere zaštite radi obezbeđenja kulturnog dobra od propadanja, oštećenja, uništenja i krađe:

- redovno obavljanje uvida u stanje arhitektonskih ostataka, održavanje neposredne okoline i uklanjanje samoniklog rastinja;

- prezentovanje obaviti uz odgovarajuću konzervaciju, fizičku zaštitu, muzejsku i edukativnu pristupačnost.

3) Način obezbeđivanja korišćenja i dostupnosti kulturnog dobra javnosti:

- obezbediti pristup i omogućiti korišćenje antičkog nasleđa u kulturne, naučne i edukativne svrhe;

- opremiti arheološko nalazište odgovarajućim informativnim, edukativnim i interaktivnim sredstvima;

- promociju i korišćenje antičkog nasleđa planirati u okviru dugoročnih planova i programa koji su rezultat dogovornih ciljeva svih zainteresovanih korisnika koji raspolažu kulturnim nasleđem.

4) Ograničenja i zabrane u pogledu raspolaganja kulturnim dobrom i njegove upotrebe, u skladu sa zakonom:

- korisnik arheološkog nalazišta u obavezi je da sprovodi mere zaštite s pažnjom dobrog domaćina;

- konzervacija, rekonstrukcija i drugi radovi na arheološkom nalazištu izvode se na osnovu projekata zaštite kulturnog nasleđa u cilju očuvanja izvornih vrednosti granice Rimskog carstva.

5) Ograničenja, odnosno zabrane izvođenja određenih građevinskih radova, promene oblika terena i korišćenja zemljišta u okviru zaštićene okoline kulturnog dobra, kao i promene namene pojedinih kulturnih dobara:

- promena oblika terena dozvoljava se samo u funkciji prezentacije arheološkog nalazišta i uz odgovarajuću prezentaciju nalaza;

- zabrana izgradnje stambenih i pomoćnih objekata na arheološkom nalazištu;

- zabrana sađenja visoke vegetacije i pošumljavanja prostora;

- zabrana vađenja peska, šljunka, kamena ili zemlje i bilo koja vrsta oštećenja arheološkog nalazišta;

- zabrana prosipanja, odlaganja i privremenog ili trajnog deponovanja otpadnih i štetnih materija - hemijski agresivnih, eksplozivnih, otrovnih i radioaktivnih.

6) Uklanjanje građevinskog ili drugog objekta čije postojanje ugrožava zaštitu ili korišćenje kulturnog dobra.

Utvrđuju se sledeće mere zaštite zaštićene okoline arheološkog nalazišta:

1) Bliži uslovi čuvanja, održavanja i korišćenja kulturnog dobra:

- obezbediti pristup i omogućiti korišćenje antičkog nasleđa u kulturne, naučne i edukativne svrhe.

2) Stručne i tehničke mere zaštite radi obezbeđenja kulturnog dobra od propadanja, oštećenja, uništenja i krađe.

3) Način obezbeđivanja korišćenja i dostupnosti kulturnog dobra javnosti.

4) Ograničenja i zabrane u pogledu raspolaganja kulturnim dobrom i njegove upotrebe, u skladu sa zakonom.

5) Ograničenja, odnosno zabrane izvođenja određenih građevinskih radova, promene oblika terena i korišćenja zemljišta u okviru zaštićene okoline kulturnog dobra, kao i promene namene pojedinih kulturnih dobara:

- promena oblika terena dozvoljava se samo u funkciji prezentacije arheološkog nalazišta;

- zabrana izgradnje stambenih i pomoćnih objekata;

- zabrana sađenja visoke vegetacije i pošumljavanja prostora;

- zabrana vađenja peska, šljunka, kamena ili zemlje;

- zabrana prosipanja, odlaganja i privremenog ili trajnog deponovanja otpadnih i štetnih materija - hemijski agresivnih, eksplozivnih, otrovnih i radioaktivnih.

6) Uklanjanje građevinskog ili drugog objekta čije postojanje ugrožava zaštitu ili korišćenje kulturnog dobra.

8. Sastavni deo ove odluke je Grafički prikaz osnove arheološkog nalazišta i njegove zaštićene okoline sa objektima koji se u njoj nalaze, sa katastarskim i zemljišnoknjižnim podacima.

9. Ova odluka stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku Republike Srbije".