LISTA INDIKATORAZA PREPOZNAVANJE SUMNJIVIH TRANSAKCIJA ZA BROKERSKO-DILERSKA DRUŠTVA (INVESTICIONA DRUŠTVA) I OVLAŠĆENE BANKE (ORGANIZACIONE DELOVE KREDITNE INSTITUCIJE NAMENJENE ZA OBAVLJANJE INVESTICIONIH USLUGA I AKTIVNOSTI)- od 8. maja 2025. godine - |
Opšti indikatori:
1. Stranka se prilikom uspostavljanja poslovnog odnosa i ispostavljanja naloga za trgovanje investicionom društvu obraća isključivo preko punomoćnika.
2. Transakciju inicira zastupnik koji istovremeno zastupa i kupca i prodavca.
3. Stranka ima lošu reputaciju, poznate su njene nezakonite aktivnosti iz prošlosti ili se njena prošlost ne može proveriti.
4. Stranka ili pravno lice u vlasničkoj strukturi stranke dolazi iz zemlje koja, na osnovu podataka relevantnih međunarodnih organizacija i Uprave za sprečavanje pranja novca, ne primenjuje standarde u oblasti sprečavanja pranja novca i finansiranja terorizma ili se trgovanje obavlja na berzama iz tih zemalja.
5. Stranka obavlja delatnost koja je u skladu sa Nacionalnom procenom rizika označena kao visokorizična.
6. Stranka čija je struktura takva da je teško utvrditi stvarnog vlasnika ili lice koje ima kontrolni udeo (stranke koje koriste treća lica, fondacije, trastovi ili slična lica stranog prava, zatim dobrotvorne i neprofitne nevladine organizacije).
7. Stranka obavlja delatnost za koju je karakterističan veliki obrt ili uplate gotovine (na primer: restoran, kladionica, pumpa, menjačnica, kazino, cvećara, trgovac plemenitim metalima, automobilima, umetničkim delima, prevoznik robe i putnika, sportsko društvo, građevinska firma, investitor u izgradnju nekretnina…).
8. Stranka se neuobičajeno mnogo interesuje za sistem organizacije i kontrole i nadzora poslovanja u investicionom društvu.
9. Stranka iskazuje neuobičajen zahtev za zaštitom privatnosti, posebno u vezi sa podacima koji se odnose na njen identitet, delatnost, imovinu ili poslovanje i želi da uveri obveznika da nije potrebno da popuni ili priloži neki od potrebnih dokumenata ili obveznik ima sumnju da je dostavljena dokumentacija tačna ili potpuna.
10. Stranka odustaje od naloga radi izbegavanja utvrđivanja identiteta nakon što je u skladu sa odredbama zakona upoznata sa obavezom da se identifikuje.
11. Stranka ili pravno lice u vlasničkoj strukturi stranke je strano pravno lice osnovano izdavanjem akcija na donosioca.
12. Stranka ili stvarni vlasnik stranke je funkcioner.
13. Stranka ili pravno lice u vlasničkoj strukturi stranke je of-šor pravno lice.
14. Stranka upotrebljava adrese poštanskih sandučića i druge vrste poštanskih adresa umesto ulice i broja ili su adresa i kontakt podaci koje je dala stranka netačni ili nepostojeći.
15. Stranka ulaže u likvidne hartije od vrednosti, a ne pokazuje interes za rezultate, provizije i druge troškove i prodaje ih bez ostvarivanja ekonomske koristi.
16. Stranka često menja investiciona društva u nastojanju da prikrije aktivnosti na tržištu kapitala i finansijsko stanje ili ima više računa kod različitih investicionih društava.
17. Stranka vrši transakcije i preknjižavanja između svojih vlasničkih računa hartija od vrednosti kod različitih investicionih društava ili zbirnih odnosno kastodi računa bez osnovanog razloga.
18. Stranka se predstavlja kao iskusan investitor u hartije od vrednosti kako bi objasnio iznenadne velike obime transakcija na svojim računima.
19. Stranka često kupuje ili prodaje hartije od vrednosti u iznosima koje su neznatno ispod iznosa od 15.000 EUR.
20. Stranka ne može ili ne želi da se izjasni o poreklu imovine iz koje se vrši kupovina hartija od vrednosti.
21. Stranka vrši prenos sredstava u iznosu koji premašuje iznos potreban za ulaganje, a zatim traži povrat preplaćenog iznosa.
22. Stranka koja ranije nije bila aktivna, iznenada obavlja transakcije na tržištu kapitala u velikom obimu i vrednosti.
23. Stranka je novoosnovano domaće ili strano pravno lice čiji je osnivački kapital mali ili nema zaposlene, a ulaže značajne sume novca u trgovanje hartijama od vrednosti.
24. Poznato je da stranka radi ili ima prijatelje ili članove porodice koji rade za izdavaoca hartija od vrednosti ili ta stranka vrši značajne kupovine ili prodaje hartija od vrednosti neposredno pre objavljivanja vesti koja utiču na cenu tih hartija od vrednosti.
25. Stranka obavlja transakciju koja je neuobičajeno visoka u odnosu na uobičajene transakcije stranke i njene finansijske mogućnosti.
26. Stranka se raspituje o tome koliko brzo bi mogla da likvidira račun ne objašnjavajući zašto to namerava, ili dajući sumnjiva objašnjenja.
27. Učestalo trgovanje hartijama od vrednosti kada se kupovina obavlja uplatom gotovine na namenske račune, a ubrzo zatim vrši prodaja hartija od vrednosti ispod cene.
28. Najavljene (unapred ugovorene) transakcije akcijama na organizovanom tržištu ili van organizovanog tržišta (OTC), a naročito kada se kao učesnici u transakciji pojavljuju nepoznate ili novoosnovane kompanije, povezana lica ili of-šor kompanije.
29. Kupovina hartija od vrednosti koja se obavlja sredstvima uplaćenim na više računa u različitim bankama, a naročito ako su deponovana sredstva u iznosu nešto ispod iznosa za prijavljivanje.
30. FOP transakcije (free of payment) - transakcije preknjižavanja vlasništva hartija od vrednosti koje vrše investiciona društva u ime svojih stranaka kod Centralnog registra hartija od vrednosti, a posebno FOP transakcije između trećih lica i FOP transakcije koje nemaju uobičajen razlog.
31. Stranka ispostavlja naloge za prijem/prenos hartija od vrednosti na svoj račun kod obveznika/druge finansijske institucije u neuobičajno velikom obimu, pri čemu obveznik nije u mogućnosti da pouzdano utvrdi da li realizacijom naloga dolazi do promene vlasništva nad hartijama od vrednosti (npr. kada hartije od vrednosti potiču sa zbirnih računa kod drugih finansijskih institucija/kada je odredište zbirni račun kod druge finansijske institucije).
32. Preknjižavanje akcija u vidu poklona (pokloni licima koja nisu u srodstvu, pokloni od strane radnika u korist rukovodstva pravnog lica), preknjižavanje akcija koje kao pravni osnov ima sudska ili vansudska poravnanja između lica u većim iznosima, preknjižavanje između lica u konzorcijumu, unos akcija radi osnivanja pravnih lica, kao i ugovori o spajanju uz pripajanje.
33. Trgovanje hartijama od vrednosti od strane pravnih lica sa of-šor destinacija koja koriste usluge depozitara u poslovima vođenja vlasničkih računa i saldiranja transakcija.
34. Stranka pokušava da stvori sliku stvarne trgovine hartijama od vrednosti, a vrši fiktivnu ili simulovanu trgovinu tim hartijama od vrednosti (stranka učestvuje u unapred dogovorenom ili nekonkurentskom trgovanju hartijama od vrednosti).
35. Trgovanje hartijama od vrednosti koje su bile nelikvidne duži vremenski period se vrši iznenada, preko dva ili više računa kod jednog ili više investicionih društava.
36. Stranka koja promoviša trgovanje ili inicira transakcije na finansijskim tržištima i čiji promotivni materijali sadrži tvrdnje koje izgledaju da su namenjene obmani potencijalnih investitora (t.j. neukih investitora).
37. Stranka je novoosnovano domaće pravno lice čiji je osnivački kapital nizak, a ulaže značajne iznose novčanih sredstava u trgovanje finansijskim instrumentima.
38. Na jednoj adresi je prijavljeno više međusobno povezanih pravnih i fizičkih lica.
39. Računi koji su bili neaktivni odjednom se počinju koristiti za velike investicije, koje ne odgovaraju uobičajenoj investicijskoj praksi i finansijskoj sposobnosti stranke.
40. Stranka vrši više transakcija slične prirode istog dana na različitim lokacijama.
41. Strano investiciono društvo vrši transfer novca u iznosima većim od 15.000,00 EUR investicionom društvu koje posluje u Republici Srbiji, a za poreklo sredstava dostavlja potvrdu da je novac od klijenata (korespondent/respondent).
42. Stranka, profesionalni investitor ili pravno lice koje je registrovano pod poslovnim imenom koje ukazuje da obavlja delatnost koju u realnosti ne pruža ili koje je registrovano pod imenom kojim se imitira (veoma slično) ime drugih pravnih lica, posebno poznatih multinacionalnih kompanija, a kod kog se uočava dug period neaktivnosti nakon osnivanja, praćen iznenadnim i neobjašnjivim povećanjem finansijskih aktivnosti.
43. Stranke, profesionalni investitori, pravna lica koja koriste adresu e-pošte sa komercijalnim domenom (kao što su Gmail, Yahoo, Hotmail, itd.).
Indikatori koji ukazuju na moguće finansiranje terorizma:
1. U transakcijama se pojavljuje stranka označena na konsolidovanoj lisi Komiteta za sankcije na osnovu rezolucije 1267 Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija, crnoj listi Evropske unije i druge ili stranka za koju se sumnja da je povezana sa licima koja se nalaze na navedenim listama.
2. Lice se u sredstvima javnog informisanja dovodi u vezu sa poznatom terorističkom organizacijom ili se dovodi u vezu sa terorističkim aktima, finansiranjem terorizma, nasilnim ekstremizmom, fundamentalizmom, odnosno verskim radikalizmom.
3. Sumnja se da stranka vrši transakcije po instrukcijama drugog lica, u čijoj se pratnji najčešće i pojavljuje.
4. Lice polaže sredstva na više računa (ličnih ili za koja je ovlašćen) i daje nalog za prenos tih sredstava u korist istog lica u inostranstvu po osnovu donacija, pomoći i sl.
5. Postoje saznanja da stranka koja ima lošu reputaciju ili kod koje postoji sumnja u izvore sredstava, u svom poslovanju koristi virtualne valute, npr. bitkoin ili lajtkoin (eng. bitcoin, litecoin), ili koristi alternativne kanale plaćanja (npr. havala, hundi), sa ciljem izbegavanja redovnih finansijskih kanala.
6. Klijent/nalogodavac/primalac sredstava je povezan sa područjem u kojem se odvijaju terorističke aktivnosti ili državom koja podržava terorističke aktivnosti/grupe.
7. Veći broj lica ovlašćen po istom računu fizičkih lica, odnosno neprofitnih organizacija (nevladine organizacije, zadužbine, udruženja, fondovi, verske organizacije i dr.) i česte promene ovlašćenih lica po računu.
Indikatori koji ukazuju na moguće aktivnosti finansiranja širenja oružja za masovno uništenje:
1. Stranka ili njeni poslovni partneri se nalazi(e) na listi označenih lica Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija i drugih međunarodnih organizacija u kojima je Republika Srbija član.
2. Stranka se bavi snabdevanjem ili isporukom kao i kupoprodajom robe dvostruke namene (mirnodobske-vojne) moguće za proizvodnju i širenje oružja za masovno uništenje, naročito ako se poreklo stranke veže za zemlje označene pod sumnjom za proizvodnju i širenje oružja za masovno uništenje.
3. Stranka se bavi vojnim poslovima ili istraživanjem i u svom radu je povezana sa zemljama osumnjičenim za proizvodnju i širenje oružja za masovno uništenje.
4. U transakciji učestvuju finansijske institucije za koje se zna da imaju nedostatke u svojim sistemima kontrole u oblasti sprečavanja pranja novca i finansiranja terorizma i/ili su poslovno nastanjene u državama sa slabim propisima u oblasti kontrole izvoza odnosno slabom primenom propisa u oblasti kontrole izvoza.
5. Stranke uključene u transakciju ili njihove pojedinosti (adresa, broj telefona...) su slični ili eventualno povezani sa subjektima koji su pod sankcijama zbog širenje oružja za masovno uništenje ili su poznati po tome da krše kontrolu izvoza.
6. Stranka koristi zaobilazne puteve finansijske transakcije, posebno preko zemalja koje imaju slabo uređen finansijski sistem.