DEKLARACIJAO ZABRANI GEOLOŠKIH ISTRAŽIVANJA, ISKOPAVANJA I RUDARENJA U ZONAMA SANITARNE ZAŠTITE IZVORIŠTA VODOSNABDEVANJA I NA ZAŠTIĆENIM PRIRODNIM I KULTURNO-ISTORIJSKIM PODRUČJIMA NA TERITORIJI GRADA NOVOG PAZARA("Sl. list grada Novog Pazara", br. 7/2026) |
Skupština Grada Novog Pazara izražava duboku zabrinutost zbog intenziviranja geoloških istraživanja plemenitih i obojenih metala (zlata, bakra, srebra, cinka, olova i antimona) na teritoriji grada, posebno na obroncima planina Rogozna i Golija (lokaliteti: Zlatni kamen, Šanac, Leča, Kaludra, Kaznoviće i drugi).
Skupština Grada Novog Pazara, kao normativni organ lokalne samouprave, zahteva i sprovodi doslednu primenu ustavnih odredaba o pravu građana na zdravu životnu sredinu i prava na zaštitu zdravlja građana, kao i međunarodnih akata koje prihvataju sve civilizovane države - akata Ujedinjenih nacija o pravu čoveka na zdravu životnu sredinu (Štokholmske deklaracije 1972. godine, Deklaracije iz Rija o životnoj sredini i razvoju 1992. godine, Rezolucije UN-a o pravu čoveka na čistu, zdravu i održivu životnu sredinu 2022. godine).
Skupština Grada Novog Pazara se obavezuje da će u okviru svojih izvornih ustavnih i zakonskih nadležnosti u oblasti prostornog i urbanističkog planiranja, kroz izradu i izmene planskih dokumenata iz nadležnosti Grada, definisati isključivo namene zemljišta koje podstiču razvoj poljoprivrede, eko-turizma i zaštitu prirode, te da će kroz striktno propisivanje mikrolokacijskih uslova maksimalno ograničiti i onemogućiti lociranje rudarskih objekata i pratećih postrojenja na teritoriji grada Novog Pazara.
Grad Novi Pazar neće davati saglasnosti niti usvajati planska dokumenta iz svoje nadležnosti za projekte za koje stručnim analizama bude utvrđeno da mogu izazvati trajne ili teško reverzibilne posledice po:
• izvorišta pitke vode;
• zaštićena prirodna dobra;
• kulturno-istorijsko nasleđe;
• zdravlje stanovništva;
• održivi razvoj lokalnih zajednica.
Prilikom odlučivanja, nadležni organi grada rukovodiće se principom predostrožnosti i principom prevencije u zaštiti životne sredine.
Zabrana iz člana 3. ove Deklaracije posebno se odnosi na slivove reka u kojima se stanovništvo snabdeva vodom, a naročito na zone sanitarne zaštite svih izvorišta pitke vode koja snabdevaju građane Novog Pazara, sa posebnim akcentom na vrelo reke Raške (glavno vodoizvorište), slivove reka Jošanice i Trnavice, kao i seoske vodovode i izvore (poput Stankovog potoka u Trnavi), te na područja u kojima rudarske i druge aktivnosti mogu kontaminirati autonomne seoske vode i izvorišta banjskih toplih voda na celokupnoj teritoriji grada Novog Pazara.
Grad Novi Pazar pokrenuće izradu stručnih studija i elaborata koji će obuhvatiti:
• inventarizaciju izvorišta pitke vode i zaštitnih zona;
• procenu uticaja potencijalnih rudarskih aktivnosti na vodne resurse;
• procenu biodiverziteta i zaštićenih vrsta na području Rogozne i Golije;
• procenu mogućeg uticaja na kulturna i istorijska dobra;
• procenu mogućih posledica po zdravlje stanovništva.
Rezultati navedenih studija biće javno dostupni građanima.
Zabrana iz člana 3. ove Deklaracije obuhvata i zaštićena prirodna dobra na teritoriji grada Novog Pazara, uključujući Park prirode "Golija" i obronke planine Rogozna, čiji bi biodiverzitet bio trajno narušen, sa posebnim akcentom na katastarske opštine: Trnava, Leča, Pasji Potok, Negotinac, Brđani, Rajetiće, Lopužnje, Bare, Vojkoviće, Javor, Zlatare, Smilov Laz, Kašalj, Vučja Lokva, Grubetiće.
Radi stručnog sagledavanja svih relevantnih činjenica, formira se Savetodavno telo za zaštitu prirodnih resursa Rogozne i Golije. Savetodavno telo čine stručnjaci iz oblasti:
• hidrogeologije,
• ekologije,
• zaštite prirode,
• rudarstva,
• prostornog planiranja,
• prava,
• zaštite kulturnog nasleđa.
Zadaci tela su davanje stručnih mišljenja, analiza i preporuka organima Grada Novog Pazara.
U cilju operacionalizacije ovih zadataka, obavezuje se Gradska uprava i nadležne lokalne inspekcijske službe da u okviru svojih ovlašćenja uspostave konstantan i pojačan inspekcijski nadzor nad radom kompanija koje vrše geološka istraživanja na teritoriji Grada.
U slučaju utvrđivanja bilo kakvog kršenja propisa o zaštiti voda, zemljišta ili imovine građana, nadležni organi Grada će hitno pokrenuti postupke pred sudovima i resornim ministarstvima radi zaštite javnog interesa i sanacije terena o trošku investitora.
Gradska uprava će preko ovlašćenih stručnih organizacija na prostoru istražnih radnji na planini Rogozni sprovoditi vanredni monitoring parametara životne sredine (voda, vazduh, zemljište, buka) i o tome redovno obaveštavati javnost.
Skupština Grada Novog Pazara upućuje zahtev nadležnim republičkim inspekcijskim službama (rudarskoj, ekološkoj, poljoprivrednoj i vodoprivrednoj inspekciji) da organima Grada redovno dostavljaju izveštaje o izvršenom nadzoru na predmetnim lokalitetima.
Zabrana iz člana 3. ove Deklaracije striktno se odnosi na zaštićena kulturno-istorijska i verska područja, sa posebnim osvrtom na:
1. Lokalitet pod zaštitom UNESCO-a (Stari Ras sa Sopoćanima, Đurđevi stupovi, Petrova crkva).
2. Srednjovekovnu tvrđavu Jeleč (12. vijek), istorijski lokalitet od izuzetnog značaja smešten na 1262 metra nadmorske visine na planini Rogozna, koji bi rudarskim aktivnostima bio direktno ugrožen i devastiran.
3. Staru Novopazarsku Banju iz 15. veka kao spomenik kulture sa svim zdravstvenim i turističkim potencijalima ovog lokaliteta.
4. Verske objekte i vakufe u selima na Rogozni, poput novoizgrađenih džamija u Gornjoj Trnavi (Mi'radž džamija) i selu Brđani, džamija Kevser u Pljevljanima, Nasufova džamija u Brđanima, džamija u izgradnji u Brežđu, koje predstavljaju duhovni centar i zadužbinu (vakuf) meštana i dijaspore, a čiji bi opstanak i džemati bili ugroženi raseljavanjem usled otvaranja rudnika.
Skupština grada Novi Pazar izražava očekivanje da i budući sazivi Skupštine grada nastave politiku zaštite prirodnih resursa, izvorišta voda, kulturne baštine i zdravlja stanovništva, u skladu sa Ustavom i zakonima Republike Srbije.
Ova Deklaracija predstavlja zvaničan politički, stručni i institucionalni stav Skupštine Grada Novog Pazara, te se obavezuje Gradska uprava da tekst usvojene Deklaracije zvanično dostavi Vladi Republike Srbije, Ministarstvu rudarstva i energetike i Ministarstvu zaštite životne sredine.
Skupština Grada Novog Pazara zahteva od Vlade Republike Srbije i nadležnih ministarstava da ponište sve dozvole, rešenja i preporuke za georudarska istraživanja na teritoriji grada Novog Pazara, koje su izdate u prethodnom periodu, te da obustave georudarska istraživanja i da ne izdaju nove istražne dozvole, rešenja niti preporuke.
Skupština Grada Novog Pazara se obavezuje da će, u slučaju podnošenja predloga akata od strane republičkih organa ili investitora kojima se omogućavaju projekti na bazi izdatih istražnih prava, pokrenuti proceduru za raspisivanje lokalnog referenduma u skladu sa zakonom, na kome bi se građani izjasnili o predloženim izmenama lokalnih planskih dokumenata i prenameni poljoprivrednog i šumskog zemljišta u građevinsko zemljište za potrebe rudarskih aktivnosti.
U smislu ove Deklaracije i postupanja organa Grada Novog Pazara, projektom visokog rizika smatra se projekat za koji stručne procene pokažu da postoji mogućnost nastanka trajnih ili teško otklonjivih posledica po izvorišta voda, zaštićena prirodna dobra, kulturno-istorijsko nasleđe ili zdravlje stanovništva.
Skupština Grada Novog Pazara pruža punu podršku meštanima sela na Rogozni (Trnava, Brđani, Pljevljani, Leča, Rajetiće, Negotinac, Vučja Lokva i druga), kao i svim građanima i ekološkim udruženjima koji se bore za očuvanje zdrave pitke vode, čistog vazduha i nezagađenog zemljišta.
Zdravlje naše dece, naša voda i naša zemlja nemaju cenu i ne mogu biti predmet korporativnog profita.
Deklaracija stupa na snagu danom donošenja i biće objavljena u "Službenom listu grada Novog Pazara".