PROGRAM KONTROLE KVALITETA VAZDUHA NA TERITORIJI GRADA ZRENJANINA ZA PERIOD 2026-2028. GODINE ("Sl. list Grada Zrenjanina", br. 9/2026)

 

I OSNOV PROGRAMA

U cilju efikasnog upravljanja kvalitetom vazduha, Zakonom o zaštiti vazduha je uspostavljen i jedinstven funkcionalni sistem monitoringa kvaliteta vazduha i utvrđeni su principi formiranja državne i lokalnih mreža mernih mesta za fiksna merenja.

Za praćenje kvaliteta vazduha na nivou Republike Srbije formirana je državna mreža, a na nivou autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave formiraju se lokalne mreže, koje čine dopunska merna mesta, koja nadležni organ autonomne pokrajine i nadležni organ jedinice lokalne samouprave određuju na osnovu merenja ili postupaka procene za zone i aglomeracije za koje nema podataka o nivou zagađujućih materija, u skladu sa svojim potrebama i mogućnostima.

Monitoring kvaliteta vazduha u lokalnoj mreži obavlja se prema programu, koji mora biti usklađen sa Programom kontrole kvaliteta vazduha u državnoj mreži i koji za svoju teritoriju donosi nadležni organ jedinice lokalne samouprave, uz pribavljenu saglasnost ministarstva nadležnog za poslove zaštite životne sredine.

Sredstva za realizaciju programa kontrole kvaliteta vazduha u lokalnoj mreži obezbeđuju se iz budžeta jedinice lokalne samouprave.

Lokalna mreža mernih mesta, u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita vazduha, se uspostavlja u svrhu dopunskih merenja nivoa zagađujućih materija na nivou jedinice lokalne samouprave.

Programom kontrole kvaliteta vazduha na teritoriji grada Zrenjanina za period 2026-2028. godine (u daljem tekstu: Program), određuje se broj i raspored mernih mesta, kao i obim, vrsta i učestalost merenja nivoa zagađujućih materija u vazduhu.

Lokacije mernih mesta u lokalnoj mreži, njihov broj i raspored, zagađujuće materije, koje se prate na mernim mestima u lokalnoj mreži, kao i učestalost merenja, dati su u Tabeli 1.

Zagađujuće materije navedene u Tabeli 1. mere se prema utvrđenoj učestalosti merenja na fiksnim mernim mestima, u skladu sa propisom kojim se uređuju uslovi za monitoring i zahtevi kvaliteta vazduha.

Na osnovu podataka o nivou zagađujućih materija u vazduhu vrši se ocenjivanje kvaliteta vazduha.

II LOKACIJE MERNIH MESTA NA TERITORIJI GRADA ZRENJANINA I ZAGAĐUJUĆE MATERIJE KOJI SE ISPITUJU

Lokalna mreža mernih mesta za ocenjivanje kvaliteta vazduha na teritoriji grada Zrenjanina uspostavlja se ovim Programom i čine je sledeće lokacije:

Tabela 1. Mreža mernih mernih mesta za merenje nivoa zagađujućih materija

Naziv i adresa lokacije	Geografska širina		Geografska dužina	Nadmorska visina	Tip mernog mesta	Zagađujuće materije	Oznaka metode merenja koncentracije zagađujućih materija u vazduhu	Tip merenja	Učestalost merenja
Bulevar Veljka Vlahovića br. 14	45° 38’		20° 37’	81 m	Gradsko	BTX	MHI-02-113 MHI-02-114 MHI-02-115	Manuelni	350 dana jednako raspoređenih tokom godine
Trg Dositeja Obradovića bb	45° 22’		20° 24’	81 m	Gradsko	PM2,5	SRPS EN 12341:2015	Manuelni	dvadeset i pet jednako raspoređenih nedelja tokom godine ukupno 180 dana
						Padavine - sadržaj padavina - ukupnih taložnih materija - nerastvornih materija - rastvornih materija	MHI-02-101 MHI-02-102 MHI-02-103 MHI-02-104		Svakog kalendarskog meseca, ukupno 12 meseci godišnje
Elemir, ul. Žarka Zrenjanina br. 49	45° 44’		20° 29’	81 m	Ruralno - industrijsko	SO2	MHI-02-120	Manuelni	350 dana jednako raspoređenih tokom godine
						NO2 i NOx	MHI-02-003		350 dana jednako raspoređenih tokom godine
						PM10	SRPS EN 12341:2015		dvadeset i pet jednako raspoređenih nedelja tokom godine ukupno 180 dana
						As	MHI-03-050		dvadeset i pet jednako raspoređenih nedelja tokom godine ukupno 180 dana
						Cd
						Ni
						Pb
						BTX	MHI-02-113 MHI-02-114 MHI-02-115		dvadeset i pet jednako raspoređenih nedelja tokom godine ukupno 180 dana
						čađ	ISO 9835:1993		350 dana jednako raspoređenih tokom godine
						Padavine - sadržaj padavina - ukupnih taložnih materija - nerastvornih materija - rastvornih materija	MHI-02-101 MHI-02-102 MHI-02-103 MHI-02-104		Svakog kalendarskog meseca, ukupno 12 meseci godišnje
Sportsko rekreativni centar "Partizan", ul. Beogradska 15	45° 37’		20° 41’	81 m	Gradsko	SO2	MHI-02-120	Manuelni	350 dana jednako raspoređenih tokom godine
						NO2 i NOx	MHI-02-003		350 dana jednako raspoređenih tokom godine
						čađ	ISO 9835:1993		350 dana jednako raspoređenih tokom godine
						Padavine - sadržaj padavina - ukupnih taložnih materija - nerastvornih materija - rastvornih materija	MHI-02-101 MHI-02-102 MHI-02-103 MHI-02-104		Svakog kalendarskog meseca, ukupno 12 meseci godišnje
Mesna zajednica Mužlja, ul. Mađarske komune 59	45° 34’		20° 41’	81 m	Gradsko	PM10	SRPS EN 12341:2015	Manuelni	150 dana jednako raspoređenih tokom godine
						As	MHI-03-050		150 dana jednako raspoređenih tokom godine
						Cd
						Ni
						Pb
						policiklični aromatični ugljovodonici	*podugovarač		350 dana jednako raspoređenih tokom godine
Gerontološki centar Zrenjanin, Principova 22-26	45° 38’		20° 41’	81 m	Gradsko	SO2	MHI-02-120	Manuelni	350 dana jednako raspoređenih tokom godine
						NO2 i NOx	MHI-02-003		350 dana jednako raspoređenih tokom godine
						čađ	ISO 9835:1993		350 dana jednako raspoređenih tokom godine
						Padavine - sadržaj padavina - ukupnih taložnih materija - nerastvornih materija - rastvornih materija	MHI-02-101 MHI-02-102 MHI-02-103 MHI-02-104		Svakog kalendarskog meseca, ukupno 12 meseci godišnje
Zavod za javno zdravlje Zrenjanin, Dr. Emila Gavrila 15	45° 38’	20° 39’		81 m	Gradsko	SO2	MHI-02-120 SRPS EN 14212	Manuelni ili automatski	350 dana jednako raspoređenih tokom godine
						NO2 i NOx	MHI-02-003 SRPS EN 14211:2025	Manuelni ili automatski	350 dana jednako raspoređenih tokom godine
						PM10	SRPS EN 12341:2015 SRPS EN 16450:2017	Manuelni ili automatski	350 dana jednako raspoređenih tokom godine
						PM2.5			350 dana jednako raspoređenih tokom godine
						CO	SRPS EN 14626:2025	Automatski	350 dana jednako raspoređenih tokom godine
						Padavine - sadržaj padavina - ukupnih taložnih materija - nerastvornih materija - rastvornih materija	MHI-02-101 MHI-02-102 MHI-02-103 MHI-02-104		Svakog kalendarskog meseca, ukupno 12 meseci godišnje

 

III OBRADA I ANALIZA PODATAKA

Merenja kvaliteta vazduha, obradu i analizu podataka, proveru validnosti rezultata dobijenih merenjem i/ili uzimanjem uzoraka i interpretaciju rezultata vrši ovlašćena stručna organizacija, koja je akreditovana kao laboratorija za ispitivanje, odnosno koja ispunjava propisane uslove i koja poseduje dozvolu ministarstva nadležnog za poslove zaštite životne sredine, odnosno raspolaže kapacitetima za vršenje monitoringa vazduha.

Stručna organizacija, koja vrši monitoring vazduha, stara se o primeni adekvatnih metoda ispitivanja, održavanju mernih mesta, mernih instrumenata sa pratećom opremom, opreme za prijem i prenos podataka radi obezbeđenja zahteva u pogledu kvaliteta podataka, koji se koriste za ocenjivanje kvaliteta vazduha.

IV IZVEŠTAVANJE O REZULTATIMA KONTROLE KVALITETA VAZDUHA

1. Redovno izveštavanje

Izveštaje o izvršenim merenjima, odnosno o rezultatima kontrole kvaliteta vazduha u okviru Lokalne mreže mernih mesta, ovlašćena stručna organizacija dostavlja Odseku za zaštitu životne sredine Odeljenja za zaštitu životne sredine, poljoprivredu i ruralni razvoj Gradske uprave grada Zrenjanina (u daljem tekstu: nadležni organ).

U dostavljenim izveštajima biće opisana metodologija rada praćenja kvaliteta vazduha, a rezultati prikazani tabelarno, grafički i tekstualno objašnjeni, sa zaključkom o kvalitetu vazduha na predviđenim mernim mestima u gradu.

Izveštaje o izvršenim merenjima, odnosno rezultatima kontrole kvaliteta vazduha, ovlašćena stručna organizacija dostavlja nadležnom organu i to:

- mesečne izveštaje do 15. u mesecu za prethodni mesec,

- godišnji izveštaj do 31. januara tekuće godine za prethodnu godinu.

Godišnji izveštaj treba da sadrži opis makrolokacije i mikrolokacije za obavljanje fiksnih merenja, dokumentovani prikaz mernih mesta i lokacija za uzimanje uzoraka, opis metodologije merenja zagađujućih materija iz Programa, opis mernih uređaja pomoću kojih se obavljaju merenja zagađujućih materija iz Programa, rezultate merenja sa prikazom svih izmerenih dnevnih vrednosti koncentracija zagađujućih materija iz Programa, diskusiju rezultata merenja sa zaključkom.

Pored napred navedenog, ovlašćena stručna organizacija je dužna da dostavi kompletnu bazu podataka izvršenih merenja svih zagađujućih materija (po napred navedenoj dinamici i rokovima), u elektronskoj formi (CD) nadležnom organu.

Nadležni organ je dužan da podatke o rezultatima monitoringa kvaliteta vazduha javno objavi i dostavi Agenciji a zaštitu životne sredine.

Nadležni organ dobijene podatke o kvalitetu vazduha, dostavlja Agenciji, do 15. u mesecu za prethodni mesec, a godišnji izveštaj najkasnije 60 dana od dana isteka kalendarske godine za prethodnu godinu.

V REALIZACIJA PROGRAMA

Realizaciju Programa vrši izabrana stručna organizacija, koja je akreditovana kao laboratorija za ispitivanje, odnosno koja ispunjava zakonske uslove i koja poseduje ovlašćenje ministarstva nadležnog za poslove zaštite životne sredine za merenje nivoa zagađujućih materija u vazduhu.

VI IZVOR FINANSIRANJA

Sredstva za sprovođenje ovog programa obezbeđuju se u budžetu grada Zrenjanina - Budžetskom fondu za zaštitu životne sredine, Programom korišćenja sredstava budžetskog fonda za zaštitu životne sredine grada Zrenjanina.

VII ZAVRŠNA ODREDBA

Ovaj program stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom listu grada Zrenjanina".