PRAVILNIK O UTVRĐIVANJU PROGRAMA MONITORINGA ZDRAVSTVENE ISPRAVNOSTI PREDMETA OPŠTE UPOTREBE ZA 2026. GODINU ("Sl. glasnik RS", br. 72/2026)

Član 1

Ovim pravilnikom utvrđuje se Program monitoringa zdravstvene ispravnosti predmeta opšte upotrebe za 2026. godinu (u daljem tekstu: Program monitoringa), koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.

Član 2

Pojedini izrazi upotrebljeni u ovom pravilniku imaju sledeće značenje:

1) nadležni organ jeste ministarstvo nadležno za poslove zdravlja;

2) ovlašćena laboratorija jeste akreditovana laboratorija koja ima ovlašćenje Ministarstva zdravlja za obavljanje ispitivanja zdravstvene ispravnosti odnosno bezbednosti predmeta opšte upotrebe za potrebe službene kontrole;

3) rizik jeste faktor verovatnoće štetnog uticaja na zdravlje i ozbiljnost tog uticaja, kao posledice postojanja opasnosti;

4) monitoring jeste sistematsko sprovođenje niza planiranih aktivnosti u sistemu javnog zdravlja koje se odnose na merenje, uzimanje uzoraka za ispitivanje i praćenje različitih parametara zdravstvene ispravnosti, odnosno bezbednosti u određenom vremenskom intervalu zbog uvida u zdravstvenu ispravnost, odnosno bezbednost i njihovog mogućeg štetnog uticaja na zdravlje ljudi kao i uvid u pravilnu primenu propisa iz oblasti predmeta opšte upotrebe;

5) službena kontrola jeste kontrola zdravstvene ispravnosti, odnosno bezbednosti predmeta opšte upotrebe u svim fazama proizvodnje i prometa, inspekcijsko uzorkovanje, program monitoringa, kao i nadzor nad sprovođenjem unutrašnje kontrole;

6) neusklađen proizvod jeste proizvod koji nije usaglašen sa zahtevima propisa koji se na njega odnose;

7) opasan proizvod jeste proizvod koji nije bezbedan u smislu zakona o predmetima opšte upotrebe;

8) proizvod koji predstavlja rizik jeste proizvod koji može štetno da utiče na zdravlje ljudi u meri koja prevazilazi ono što se smatra razumnim i prihvatljivim, pod redovnim i razumno predvidljivim uslovima korišćenja datog proizvoda;

9) proizvod koji predstavlja ozbiljan rizik jeste proizvod koji predstavlja svaki rizik koji zahteva hitno postupanje, uključujući i slučajeve kada posledice nisu trenutne;

10) ozbiljan rizik jeste svaki rizik koji zahteva hitno postupanje nadležnih organa, uključujući i rizik čije posledice nisu trenutne, odnosno neposredne, a čija se ozbiljnost procenjuje naročito na osnovu mogućih posledica po zdravlje i bezbednost potrošača i dugih korisnika, kao i na osnovu učestalosti tih posledica;

11) službeni uzorak jeste uzorak predmeta opšte upotrebe, uzet od strane nadležnog inspektora ili ovlašćenog lica;

12) uzorkovanje jeste uzimanje predmeta opšte upotrebe, kako bi se putem ispitivanja utvrdila usaglašenost sa propisima kojima se uređuje zdravstvena ispravnost predmeta opšte upotrebe;

13) uzorak predmeta opšte upotrebe jeste jedna ili više jedinica proizvoda ili deo predmeta ispitivanja, odabran na različite načine iz skupa ili većeg dela skupa, koji je namenjen da obezbedi informaciju o određenoj osobini tog proizvoda ili predmeta ispitivanja, a na osnovu koje će se doneti odluka o tom proizvodu ili predmetu ispitivanja ili o njegovom proizvodnom procesu;

14) proizvodna partija (serija, lot ili šarža) je identifikovana količina predmeta opšte upotrebe za koju je utvrđeno da poseduje zajedničke osobine kao što je poreklo, vrsta, način pakovanja, subjekat koji pakuje proizvode, pošiljalac ili označavanje, a koji su proizvedeni pri neprekinutoj proizvodnji i zbirnom skladištenju pod identičnim uslovima i na određenom mestu u toku jednog proizvodnog perioda;

15) pakovanje jeste proizvod tako upakovan da mu se označeni sastav i količina ne mogu promeniti bez otvaranja ili pri otvaranju, vidno i trajno ošteti ambalažu.

Član 3

Monitoring iz člana 1. ovog pravilnika obuhvata predmete opšte upotrebe i to:

1) igračke,

2) kozmetičke proizvode,

3) materijale i predmete u kontaktu sa hranom,

4) materijale i predmete koji pri upotrebi dolaze u neposredan kontakt sa kožom, odnosno sluzokožom, bilo da se narušava ili ne narušava njihov integritet.

Član 4

Monitoring iz člana 1. ovog pravilnika obuhvata predmete opšte upotrebe koji su proizvedeni na teritoriji Republike Srbije i predmete opšte upotrebe koji su uvezeni na teritoriju Republike Srbije, i to u objektima za promet predmeta opšte upotrebe na malo, objektima za skladištenje i magacinima gotovih proizvoda proizvođača.

Član 5

Program monitoringa priprema se na osnovu analize rizika uzimajući u obzir sledeće elemente:

1) postojeće stanja u sistemu zdravstvene ispravnosti predmeta opšte upotrebe, uključujući podatke o zdravstveno neispravnim predmetima opšte upotrebe na lokalnom tržištu, u regionu i iz uvoza;

2) podatke o proizvodnji i prometu predmeta opšte upotrebe;

3) podatke o neusklađenostima utvrđenim tokom prethodnih službenih kontrola;

4) informacije iz Sistema brze razmene informacija za neprehrambene proizvode (Rapid alert system for non-food consumer products/RAPEX) i Sistema za brzo obaveštavanje i uzbunjivanje za hranu i hranu za životinje (Rapid alert system for food and feed/RASFF).

Član 6

Program monitoringa sprovodi se radi:

1) utvrđivanja nivoa i učestalosti pojave kontaminenata u predmetima opšte upotrebe;

2) prikupljanja podataka potrebnih za analizu rizika za pojedine vrste predmeta opšte upotrebe u cilju zaštite zdravlja i drugih interesa potrošača;

3) provere važećih standarda i maksimalno dozvoljenih količina propisanih za pojedine vrste predmeta opšte upotrebe.

Član 7

Program monitoringa sadrži:

1) potrebna finansijska sredstva za njegovo sprovođenje;

2) mere koje se preduzimaju u slučaju utvrđivanja prisutnosti fizičkih, hemijskih i bioloških kontaminenata ili drugih neusklađenosti;

3) institucionalni okvir za sprovođenje programa;

4) plan monitoringa kojim se određuje vrsta analiza na osnovu procenjene opasnosti, vrsta predmeta opšte upotrebe i ukupan broj uzoraka;

5) način uzimanja, obeležavanja, čuvanja i transporta uzoraka;

6) ispitivanje uzoraka u laboratoriji;

7) način izveštavanja o sprovedenom monitoringu.

Član 8

Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku Republike Srbije".

 

PROGRAM
MONITORINGA ZDRAVSTVENE ISPRAVNOSTI PREDMETA OPŠTE UPOTREBE ZA 2026. GODINU

1. Potrebna finansijska sredstva za sprovođenje Programa monitoringa

Za sprovođenje Programa monitoringa zdravstvene ispravnosti predmeta opšte upotrebe, sredstva su obezbeđena u budžetu Republike Srbije za 2026. godinu, na razdelu 27 - Ministarstvo zdravlja, Program 1801 - Uređenje i nadzor u oblasti zdravstva, Programska aktivnost 0003 - Sanitarni nadzor, ekonomska klasifikacija 465 - Ostale dotacije i transferi, u iznosu od 53.300.000,00 dinara, od čega za Program monitoringa zdravstvene ispravnosti predmeta opšte upotrebe u iznosu od 26.650.052,00 dinara.

2. Mere koje se preduzimaju u slučaju utvrđivanja prisutnosti fizičkih, hemijskih i bioloških kontaminenata ili drugih neusklađenosti

U slučaju da se utvrdi prisustvo fizičkih, hemijskih i bioloških kontaminenata, odnosno neusaglašenosti sa propisanim vrednostima i drugih neusaglašenosti, nadležni organ sprovodi i to:

1) aktivnosti kako bi se osiguralo da subjekat u poslovanju predmetima opšte upotrebe ispravi nedostatak, uzimajući u obzir prirodu neusaglašenosti i prethodne slučajeve neusaglašenosti istog subjekta u poslovanju;

2) mere, uključujući uzimanje službenog uzorka, za koje se smatra da su potrebne kako bi se osigurala zdravstvena ispravnost predmeta opšte upotrebe ili usaglašenost sa propisima o predmetima opšte upotrebe;

3) zabrane prometa;

4) mere kojima se privremeno zabranjuje upotreba objekta, prostorija, opreme na određeni vremenski period;

5) druge mere i preduzimaju druge odgovarajuće radnje.

3. Institucionalni okvir za sprovođenje programa

Program monitoringa sprovodi ministarstvo nadležno za poslove zdravlja preko instituta i zavoda za javno zdravlje u saradnji sa sanitarnom inspekcijom.

Laboratorijska ispitivanja iz Programa monitoringa vrše ovlašćene laboratorije instituta i zavoda za javno zdravlje.

4. Plan monitoringa

Plan monitoringa kojim se određuje vrsta analiza, vrsta predmeta opšte upotrebe koja će se analizirati, broj uzoraka koji će se koristiti prilikom analize, dat je u Tabeli 1 - Plan monitoringa predmeta opšte upotrebe za 2026. godinu.

Tabela 1. Plan monitoringa predmeta opšte upotrebe za 2026. godinu

Plan monitoringa predmeta opšte upotrebe za 2026. godinu
Instituti i zavodi za javno zdravlje (mreža)
Redni broj	Predmet ispitivanja	Opasnost	Mesto uzorkovanja	Ukupan broj uzoraka	Dinamika uzorkovanja po kvartalima (K) u 2026. godini	Parametri ispitivanja
1.	Igračke izrađene delom ili celokupno od mekog polimernog materijala	Nepravilnosti u deklaraciji, odstupanja od sadržaja omekšivača	Promet na malo, skladištenje, i magacini gotovih proizvoda proizvođača	931	2,3	Pregled deklaracije (naziv i vrsta igračke, navod serije, navod serijskog broja ili broja modela, navod imena i adrese proizvođača i uvoznika, navod upozorenja i uputstva za upotrebu i održavanje na srpskom jeziku, navod adekvatnosti za uzrast, navod srpskog znaka usaglašenosti); sadržaj ftalata ((DEHP (Di etil heksil ftalat), BBP (Benzil butil ftalat), DBP (Di butil ftalat), DnOP (di-n-oktil ftalat), DINP (Di izononil ftalat), DIDP (Di izodecil ftalat), DIBP (Di izobutil ftalat))
2.	Igračke od tvrdog polimernog materijala,namenjene deci mlađoj od 36 meseci	Nepravilnosti u deklarisanju, odstupanja u pogledu zahteva za fizičko mehanička svojstva	Promet na malo, skladištenje, i magacini gotovih proizvoda proizvođača	176	2,3	Pregled deklaracije (naziv i vrsta igračke, navod serije, navod serijskog broja ili broja modela, navod imena i adrese proizvođača i uvoznika, navod upozorenja i uputstva za upotrebu i održavanje na srpskom jeziku, navod adekvatnosti za uzrast, navod srpskog znaka usaglašenosti); fizička i mehanička svojstva
3.	Igračke: tečnost (sapunica) za pravljenje mehurića	Nepravilnosti u deklarisanju, odstupanja u sadržaju hemikalija	Promet na malo, skladištenje, i magacini gotovih proizvoda proizvođača	176	2,3	Pregled deklaracije (naziv i vrsta igračke, navod serije, navod serijskog broja ili broja modela, navod imena i adrese proizvođača i uvoznika, navod upozorenja i uputstva za upotrebu i održavanje na srpskom jeziku, navod adekvatnosti za uzrast, navod srpskog znaka usaglašenosti); sadržaj formaldehida
4.	Materijali i predmeti u kontaktu sa hranom: emajlirano, keramičko, porculansko, glineno posuđe i pribor	Odstupanja u pogledu fizičkih karakteristika; odstupanja u migraciji metala	Promet na malo, skladištenje, i magacini gotovih proizvoda proizvođača	376	2.3	Vizuelni pregled; migracija olova; migracija kadmijuma
5.	Kozmetički proizvodi koji duže ostaju na koži	Nepravilnosti u deklaraciji, odstupanje od sadržaja konzervanasa, mikrobiološka neispravnost	Promet na malo, skladištenje, i magacini gotovih proizvoda proizvođača	216	2,3	Pregled deklaracije (uključuje i uvid u sastav u pogledu supstanci čija je upotreba zabranjena u kozmetičkim proizvodima i supstanci koje kozmetički proizvodi ne smeju da sadrže izuzev pod navedenim ograničenjima i uslovima); sadržaj konzervanasa (Na-benzoat, K-sorbat, fenoksietanol, metilparaben, etilparaben, propilparaben, butilparaben, metil-izo-tiazolinon, hlor-metil-izo-tiazolinon), formaldehid;ukupan broj aerobnih mezofilnih bakterija, ukupan broj kvasnica i plesni, Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa, E. coli, Candida albicans
6.	Kozmetički proizvodi koji se posle kraćeg vremena odstranjuju sa kože	Nepravilnosti u deklaraciji, odstupanje od sadržaja konzervanasa, mikrobiološka neispravnost	Promet na malo, skladištenje, i magacini gotovih proizvoda proizvođača	176	2,3	pregled deklaracije (uključuje i uvid u sastav u pogledu supstanci čija je upotreba zabranjena u kozmetičkim proizvodima i supstanci koje kozmetički proizvodi ne smeju da sadrže izuzev pod navedenim ograničenjima i uslovima); sadržaj konzervanasa (Na-benzoat, K-sorbat, fenoksietanol, metilparaben, etilparaben, propilparaben, butilparaben, metil-izo-tiazolinon, hlor-metil-izo-tiazolinon), formaldehid; ukupan broj aerobnih mezofilnih bakterija, ukupan broj kvasnica i plesni, Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa, E. coli, Candida albicans
7.	Predmeti i materijali koji dolaze u kontakt sa kožom i sluzokožom (imitacija nakita)	Nepravilnosti u deklarisanju, odstupanja u migraciji nikla	Promet na malo, skladištenje, i magacini gotovih proizvoda proizvođača	89	2,3	Pregled deklaracije, migracija nikla

5. Način uzimanja, obeležavanja, čuvanja i transporta uzoraka

5.1. Određivanje broja uzoraka, vrste ispitivanja i načina izveštavanja

Broj uzoraka i vrstu ispitivanja na nivou upravnog okruga, određuje nadležni organ u skladu sa Tabelom 1. ovog programa. Izveštaj o sprovođenju Plana monitoringa dostavlja se nadležnom organu na kvartalnom nivou u formi zbirne tabele čija je sadržina data u Tabeli 2 - Izveštaj o sprovođenju Plana monitoringa predmeta opšte upotrebe.

5.2 Uzimanje uzoraka

Uzimanje uzoraka predmeta opšte upotrebe za potrebe sprovođenja monitoringa obavlja sanitarna inspekcija u saradnji sa ovlašćenim laboratorijama instituta/zavoda za javno zdravlje za ispitivanje uzoraka u okviru monitoringa predmeta opšte upotrebe. Službeni uzorak uzima se u skladu sa uslovima koji su propisani u ovom odeljku. U slučaju da se utvrdi prisustvo mikrobioloških, hemijskih i bioloških opasnosti, sprovodi se službena kontrola. Uzorci za mikrobiološka ispitivanja uzimaju se aseptično pomoću sterilnog pribora, u sterilne posude/sterilne kese, vodeći računa da ne dođe do kontaminacije uzorka iz okoline i/ili sa površine ambalaže. Uzorci za hemijska ispitivanja pakuju se u pakovanja koja su hemijski neutralna.

5.3 Obeležavanje uzoraka

Predmeti opšte upotrebe uzorkovani u monitoringu se obeležavaju odgovarajućom oznakom i dostavljaju institutu/zavodu za javno zdravlje na analizu, uz Zapisnik, čija je sadržina data u Tabeli 3 - Zapisnik o uzimanju uzoraka predmeta opšte upotrebe.

U institutu/zavodu za javno zdravlje se prilikom prijema uzorka na analize popunjava zapisnik o prijemu uzorka, čija je sadržina data u Tabeli 4 - Popunjeni zapisnik o prijemu uzorka dostavlja se sanitarnom inspektoru koji je sproveo uzorkovanje.

5.4. Čuvanje i transport svih vrsta uzoraka

Čuvanje i transport uzoraka do početka laboratorijskih ispitivanja treba da bude takav da ne dođe do promena integriteta uzorka, kontaminacije uzorka, promene njegovih senzorskih karakteristika. Uzorci za mikrobiloška ispitivanja transportuju se na način da transportna posuda i/ili vozilo za transport održavaju temperaturu do +4 °C. Transport i čuvanje uzoraka do početka ispitivanja u laboratoriji sprovodi se u skladu sa dobrom laboratorijskom praksom.

5.5. Uzorkovanje u prometu na malo, objektima za skladištenje i magacinima gotovih proizvoda proizvođača

Uzorkovanje predmeta opšte upotrebe u prometu na malo, objektima za skladištenje i magacine gotovih proizvoda proizvođača, vrši se uzimanjem uzorka koga čini jedna jedinica originalno zapakovanog predmeta opšte upotrebe ili količina koja je potrebna za vršenje određenih ispitivanja.

6. Ispitivanje uzoraka u laboratoriji

Ispitivanje uzoraka predmeta opšte upotrebe u okviru Programa monitoringa vrši se u institutima/zavodima za javno zdravlje. Rezultati ispitivanja se dostavljaju nadležnom organu bez odlaganja, a najkasnije do 14 dana od dana uzorkovanja. U toku sprovođenja Programa monitoringa metode koje se koriste za ispitivanje uzoraka moraju biti akreditovane i/ili validovane u skladu sa zahtevima propisa kojim se uređuje zdravstvena ispravnost/bezbednost predmeta opšte upotrebe.

7. Način izveštavanja o sprovedenom monitoringu

Institut za javno zdravlje Srbije je dužan da na osnovu rezultata sprovedenog Programa monitoringa, dostavi Ministarstvu izveštaj o zdravstvenoj ispravnosti predmeta opšte upotrebe na teritoriji Republike Srbije sa stručnom analizom i predlogom mera, najkasnije do 31. jula tekuće godine za prvih šest meseci i do 31. januara naredne godine za prethodnu godinu.

PRILOZI:

Tabela 2. Izveštaj o sprovođenju Plana monitoringa predmeta opšte upotrebe

R. br. uzorka	Datum uzorkovanja	Mesto uzorkovanja	Naziv i adresa subjekta u poslovanju POU	Predmet ispitivanja (vrsta uzorka)	Poreklo uzorka (uvoznog/domaćeg porekla	Vrsta ispitivanja (opasnosti)	Broj službenih uzoraka	Utvrđene neusaglašenosti	Preduzete mere

 

Tabela 3. Zapisnik o uzimanju uzoraka predmeta opšte upotrebe

Republika Srbija
MINISTARSTVO ZDRAVLJA
Sektor za inspekcijske poslove
Odeljenje sanitarne inspekcije
Odsek/Grupa: ______________
Broj: _____________________
Adresa: __________________

ZAPISNIK
O UZIMANJU UZORAKA POU, RADI LABORATORIJSKOG ISPITIVANJA ZDRAVSTVENE ISPRAVNOSTI U MONITORINGU,

sastavljen dana _______ 20___ godine

U objektu ______________________________________________________________________________

u ___________________________________, ul. ___________________________________ br. ________

Odgovorno lice: _________________________________________________________________________

Prisutno lice: ___________________________________________________________________________

Sanitarni inspektor: _____________________________________ broj legitimacije: ___________________

1. Naziv POU od koje se uzima uzorak. Podaci iz deklaracije (naziv proizvoda, proizvođač, uvoznik, zemlja porekla, datum proizvodnje, rok trajanja ili upotrebljiv do, uslovi čuvanja i drugi podaci od značaja za uzorak)
2. Subjekt u poslovanju POU kod koga se uzima uzorak
3. Datum i vreme uzimanja uzorka	Datum _______ 20 _______ godine u _______ časova i _______ minuta
4. Broj uzoraka i količina uzetih uzoraka	broj _________, količina _________
5. Celokupna količina POU od koje je uzet uzorak
6. Pakovanje POU (neupakovano, pojedinačno upakovano, kombinovano pakovanje, zbirno pakovanje)
7. Mesto i uslovi čuvanja POU
8. Druge okolnosti koje bi mogle biti od značaja pri davanju mišljenja o zdravstvenoj ispravnosti POU
9. Lice koje uzorkuje (ime i prezime, radno mesto i naziv ovlašćene i akreditovane laboratorije)

Uzorci su uzeti, zatvoreni, zapakovani i označeni u skladu sa međunarodnim standardom kvaliteta (SRPS ISO/IEC 17025:2006) laboratorija za ispitivanje zdravstvene ispravnosti POU.

Zapisnik je sastavljen u tri primerka, jedan prisutnom licu, jedan licu koje uzorkuje i jedan sanitarnom inspektoru

 

Prisutno lice		Lice koje uzorkuje		Sanitarni inspektor
_______________		_______________		________________

 

U institutu/zavodu za javno zdravlje se prilikom prijema uzorka na analize popunjava zapisnik o prijemu uzorka, čija je sadržina data u Tabeli 4. Popunjeni zapisnik o prijemu uzorka dostavlja se sanitarnom inspektoru koji je sproveo uzorkovanje.

 

Tabela 4. Zapisnik o prijemu uzorka u institut/zavod za javno zdravlje

Institut/zavod: ____________________________________________________________________________

u ___________________________________, ul. ___________________________________ br. _________,

Lice odgovorno za prijem uzorka: _____________________________________________________________

ZAPISNIK
O PRIJEMU UZORAKA PREDMETA OPŠTE UPOTREBE (POU) RADI ISPITIVANJA ZDRAVSTVENE ISPRAVNOSTI U MONITORINGU,

sastavljen dana _______ 20___ godine

1. Naziv uzorka (iz zapisnika o uzimanju uzorka)
2. Podaci sa deklaracije (naziv proizvoda, proizvođač, uvoznik, zemlja porekla, datum proizvodnje, rok trajanja ili upotrebljiv do, uslovi čuvanja i drugi podaci od značaja za uzorak)
3. Datum i vreme prijema uzorka	Datum _______ 20 _______ godine u _______ časova i _______ minuta
4. Broj i količina primljenih uzoraka	broj _________, količina _________
5. Identifikaciona oznaka uzorka
6. Mesto i uslovi čuvanja POU
7. Druge okolnosti koje bi mogle biti od značaja pri davanju mišljenja o zdravstvenoj ispravnosti POU

Zapisnik je sastavljen u tri primerka, jedan zdravstvenoj ustanovi, jedan prijemnom odeljenju i jedan se dostavlja sanitarnom inspektoru.

Ovlašćeno lice iz instituta/zavoda za javno zdravlje		Lice koje je primilo uzorak
____________________		_____________________