ZAKONO POTVRĐIVANJU PROTOKOLA O EKSPLOZIVNIM OSTACIMA RATA UZ KONVENCIJU O ZABRANI ILI OGRANIČAVANJU UPOTREBE IZVESNIH VRSTA KLASIČNOG ORUŽJA ZA KOJA SE MOŽE SMATRATI DA IMAJU PREKOMERNE TRAUMATSKE EFEKTE ILI DA DELUJU BEZ RAZLIKE U POGLEDU CILJEVA
|
ČLAN 1
Potvrđuje se Protokol o eksplozivnim ostacima rata uz Konvenciju o zabrani ili ograničavanju upotrebe izvesnih vrsta klasičnog oružja za koja se može smatrati da imaju prekomerne traumatske efekte ili da deluju bez razlike u pogledu ciljeva (Protokol V), usvojen 28. novembra 2003. godine u Ženevi, u originalu na arapskom, kineskom, engleskom, francuskom, ruskom i španskom jeziku.
ČLAN 2
Tekst Protokola iz člana 1. ovog zakona, u originalu na engleskom jeziku i prevodu na srpski jezik, glasi:
PROTOKOL O EKSPLOZIVNIM OSTACIMA RATA UZ KONVENCIJU O ZABRANI ILI OGRANIČAVANJU UPOTREBE IZVESNIH VRSTA KLASIČNOG ORUŽJA ZA KOJA SE MOŽE SMATRATI DA IMAJU PREKOMERNE TRAUMATSKE EFEKTE ILI DA DELUJU BEZ RAZLIKE U POGLEDU CILJEVA (PROTOKOL V)
Visoke ugovorne strane,
Uviđajući ozbiljne humanitarne probleme nakon prestanka sukoba, izazvane eksplozivnim ostacima rata,
Svesne potrebe za sklapanjem protokola o opštim korektivnim merama koje je potrebno preduzeti nakon prestanka sukoba kako bi se rizici i posledice eksplozivnih ostataka rata sveli na najmanju meru,
I voljne da preduzmu opšte preventivne mere, kroz dobrovoljnu primenu najboljih praksi navedenih u Tehničkom prilogu u cilju unapređenja pouzdanosti municije, na taj način smanjujući pojavu eksplozivnih ostataka rata,
Sporazumele su se o sledećem:
Opšte odredbe i oblast primene
1. U skladu sa Poveljom Ujedinjenih nacija i pravilima međunarodnog prava o oružanim sukobima koja se na njih odnose, Visoke ugovorne strane su saglasne da će poštovati obaveze navedene u ovome protokolu, kako pojedinačno, tako i u saradnji sa ostalim Visokim ugovornim stranama, kako bi se rizici i posledice eksplozivnih ostataka rata u situacijama nakon prestanka sukoba sveli na najmanju meru.
2. Ovaj protokol se primenjuje na eksplozivne ostatke rata na kopnenoj teritoriji, uključujući unutrašnje vode Visokih ugovornih strana.
3. Ovaj Protokol se primenjuje na situacije koje proizilaze iz sukoba navedenih u članu 1. stav 1. do 6. Konvencije izmenjene i dopunjene 21. decembra 2001. godine.
4. Članovi 3, 4, 5. i 8. ovog protokola primenjuju se na eksplozivne ostatke rata koji nisu postojeći eksplozivni ostaci rata definisani u članu 2. stav 5. ovog protokola.
U svrhu ovog protokola,
1. Eksplozivna sredstva znači klasična municija koja sadrži eksplozive, sa izuzetkom mina, mina iznenađenja i drugih naprava definisanih u Protokolu II uz ovu Konvenciju koji je izmenjen i dopunjen 3. maja 1996. godine.
2. Neeksplodirana sredstva znači eksplozivna sredstva koja su napunjena, povezana, naoružana ili na neki drugi način pripremljena za dejstvo i upotrebljena u oružanom sukobu. Mogla su biti ispaljena, ispuštena, lansirana ili bačena i trebalo je da eksplodiraju, ali nisu.
3. Napuštena eksplozivna sredstva znači eksplozivna sredstva koja nisu upotrebljena tokom oružanog sukoba, koja je ostavila ili odbacila strana u oružanom sukobu i koja nisu više pod kontrolom strane koja ih je ostavila ili odbacila. Napuštena eksplozivna sredstva mogu ali ne moraju biti napunjena, povezana, naoružana ili na neki drugi način pripremljena za dejstvo.
4. Eksplozivni ostaci rata znači neeksplodirana sredstva i napuštena eksplozivna sredstva.
5. Postojeći eksplozivni ostaci rata znači neeksplodirana sredstva i napuštena eksplozivna sredstva koja su postojala pre stupanja na snagu ovog protokola za Visoku ugovornu stranu na čijoj teritoriji se nalaze.
Raščišćavanje, uklanjanje ili uništavanje eksplozivnih ostataka rata
1. Svaka Visoka ugovorna strana i strana u oružanom sukobu ima obaveze navedene u ovom članu u pogledu svih eksplozivnih ostataka rata na teritoriji pod svojom kontrolom. U slučajevima kada korisnik eksplozivnih sredstava koja su postala eksplozivni ostaci rata ne vrši kontrolu nad teritorijom, korisnik će po prestanku aktivnih vojnih dejstava obezbediti, kada je to moguće, između ostalog pomoć u vidu tehničkih, finansijskih, materijalnih ili ljudskih resursa, bilateralno ili preko uzajamno dogovorene treće strane, uključujući, između ostalog, sistem Ujedinjenih nacija ili druge relevantne organizacije, kako bi se olakšalo obeležavanje i raščišćavanje, uklanjanje ili uništavanje takvih eksplozivnih ostataka rata.
2. Po prestanku aktivnih vojnih dejstava i čim to postane izvodljivo, svaka Visoka ugovorna strana i strana u oružanom sukobu obeležava i raščišćava, uklanja ili uništava eksplozivne ostatke rata na ugroženim teritorijama pod svojom kontrolom. Područja ugrožena eksplozivnim ostacima rata za koja se procenjuje, na osnovu stava 3. ovog člana, da predstavljaju ozbiljnu humanitarni rizik smatraju se prioritetnim u pogledu raščišćavanja, uklanjanja ili uništavanja.
3. Po prestanku aktivnih vojnih dejstava i čim to postane izvodljivo, svaka Visoka ugovorna strana i strana u oružanom sukobu preduzima sledeće mere na ugroženim teritorijama pod svojom kontrolom u cilju smanjenja rizika od eksplozivnih ostataka rata:
(a) pregled i procena pretnje od eksplozivnih ostataka rata;
(b) procena i određivanje prioriteta na planu potreba i praktičnosti u smislu obeležavanja i raščišćavanja, uklanjanja ili uništavanja;
(v) obeležavanje i raščišćavanje, uklanjanje ili uništavanje eksplozivnih ostataka rata;
(g) preduzimanje koraka na planu angažovanja resursa za sprovođenje ovih aktivnosti.
4. Prilikom sprovođenja gore navedenih aktivnosti Visoke ugovorne strane i strane u oružanom sukobu imaju u vidu međunarodne standarde, uključujući Međunarodne standarde za uklanjanje mina.
5. Visoke ugovorne strane sarađuju, prema potrebi, kako međusobno tako i sa drugim državama, relevantnim regionalnim i međunarodnim organizacijama i nevladinim organizacijama u obezbeđivanju, između ostalog, pomoći u vidu tehničkih, finansijskih, materijalnih i ljudskih resursa uključujući, u odgovarajućim okolnostima, preduzimanje združenih operacija koje su potrebne za ispunjenje odredbi ovog člana.
Evidentiranje, čuvanje i prosleđivanje informacija
1. Visoke ugovorne strane i strane u oružanom sukobu u najvećoj mogućoj meri i koliko je praktično moguće evidentiraju i čuvaju informacije o upotrebi eksplozivnih sredstava ili napuštanju eksplozivnih sredstava kako bi se olakšalo brzo obeležavanje i raščišćavanje, uklanjanje ili uništavanje eksplozivnih ostataka rata, edukacija o rizicima i obezbeđivanje relevantnih informacija strani koja kontroliše teritoriju i civilnom stanovništvu na toj teritoriji.
2. Visoke ugovorne strane i strane u oružanom sukobu koje su koristile ili napustile eksplozivna sredstva koja su možda postala eksplozivni ostaci rata bez odlaganja, po prestanku aktivnih vojnih dejstava i koliko je praktično moguće a imajući u vidu legitimne bezbednosne interese tih strana, stavljaju na raspolaganje te informacije strani ili stranama koje kontrolišu ugroženo područje, bilateralno ili preko uzajamno dogovorene treće strane uključujući između ostalog Ujedinjene nacije ili, na zahtev, drugim relevantnim organizacijama za koje je strana koja dostavlja informacije uverena da sprovode ili će sprovoditi edukaciju o rizicima i obeležavanje, raščišćavanje, uklanjanje ili uništavanje eksplozivnih ostataka rata u ugroženom području.
3. Prilikom evidentiranja, čuvanja i prosleđivanja takvih informacija, Visoke ugovorne strane treba da imaju u vidu Prvi deo Tehničkog priloga.
Druge mere predostrožnosti za zaštitu civilnog stanovništva, civila pojedinačno i civilnih objekata od rizika i posledica eksplozivnih ostataka rata
1. Visoke ugovorne strane i strane u oružanom sukobu preduzimaju sve izvodljive mere predostrožnosti na teritoriji pod svojom kontrolom koje su ugrožene eksplozivnim ostacima rata kako bi zaštitile civilno stanovništvo, civile pojedinačno i civilne objekte od rizika i posledica eksplozivnih ostataka rata. Izvodljive mere predostrožnosti su one mere predostrožnosti koje su izvodljive ili moguće u praksi, imajući u vidu sve okolnosti koje preovlađuju u tom trenutku, uključujući humanitarne i vojne aspekte. Ove mere predostrožnosti mogu obuhvatati upozorenja, edukaciju civilnog stanovništva o rizicima, obeležavanje, ograđivanje i nadzor teritorije koja je ugrožena eksplozivnim ostacima rata, kao što je navedeno u Drugom delu Tehničkog priloga.
Odredbe o zaštiti humanitarnih misija i organizacija od posledica eksplozivnih ostataka rata
1. Svaka Visoka ugovorna strana i strana u oružanom sukobu:
(a) štiti, koliko je to izvodljivo, od posledica eksplozivnih ostataka rata humanitarne misije i organizacije koje postupaju ili će postupati na području pod kontrolom Visoke ugovorne strane ili strane u oružanom sukobu i uz saglasnost te strane.
(b) na zahtev te humanitarne misije ili organizacije, obezbeđuje, koliko je to izvodljivo, informacije o lokaciji svih eksplozivnih ostataka rata za koje zna da postoje na teritoriji gde će postupati ili gde postupa ta humanitarna misija ili organizacija koja podnosi zahtev.
2. Odredbe ovog člana ne dovode u pitanje postojeće međunarodno humanitarno pravo ili drugih važećih međunarodnih instrumenata niti odluke Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija koje obezbeđuju viši nivo zaštite.
Pružanje pomoći u vezi sa postojećim eksplozivnim ostacima rata
1. Svaka Visoka ugovorna strana ima pravo da traži i dobije pomoć, prema potrebi, od drugih Visokih ugovornih strana. od država koje nisu ugovorne strane i relevantnih međunarodnih organizacija i institucija u rešavanju problema u vezi sa postojećim eksplozivnim ostacima rata.
2. Svaka Visoka ugovorna strana koja je u mogućnosti da to učini pruža pomoć u rešavanju problema u vezi sa postojećim eksplozivnim ostacima rata, prema potrebi i ako je izvodljivo. Tom prilikom Visoke ugovorne strane imaju u vidu i humanitarne ciljeve ovog protokola kao i međunarodne standarde uključujući Međunarodne standarde uklanjanja mina.
1. Svaka Visoka ugovorna strana koja je u mogućnosti da to učini pruža pomoć za potrebe obeležavanja i raščišćavanja, uklanjanja ili uništavanja eksplozivnih ostataka rata i za edukaciju civilnog stanovništva o rizicima i srodne aktivnosti, između ostalog, preko sistema Ujedinjenih nacija, drugih relevantnih međunarodnih, regionalnih ili nacionalnih organizacija ili institucija, Međunarodnog komiteta Crvenog krsta, nacionalnih društava Crvenog krsta i Crvenog polumeseca i njihovih međunarodnih federacija, nevladinih organizacija ili na bilateralnoj osnovi.
2. Svaka Visoka ugovorna strana koja je u mogućnosti da to učini pruža pomoć za potrebe nege i rehabilitacije i društveno-ekonomske integracije žrtava eksplozivnih ostataka rata. Takva pomoć može se pružiti, između ostalog, preko sistema Ujedinjenih nacija, relevantnih međunarodnih, regionalnih ili nacionalnih organizacija ili institucija, Međunarodnog komiteta Crvenog krsta, nacionalnih društava Crvenog krsta i Crvenog polumeseca i njihovih međunarodnih federacija, nevladinih organizacija ili na bilateralnoj osnovi.
3. Svaka Visoka ugovorna strana koja je u mogućnosti da to učini daje doprinose povereničkim fondovima u sklopu sistema Ujedinjenih nacija, kao i drugim relevantnim povereničkim fondovima, kako bi se olakšalo pružanje pomoći na osnovu ovog protokola.
4. Svaka Visoka ugovorna strana ima pravo da u najvećoj mogućoj meri učestvuje u razmeni opreme, materijala i naučno-tehnoloških informacija koje ne spadaju u tehnologiju oružja, za potrebe sprovođenja ovog protokola. Visoke ugovorne strane se obavezuju da će olakšati takve razmene u skladu sa nacionalnim zakonodavstvom i neće nametati nepotrebna ograničenja na obezbeđivanje opreme za raščišćavanje i pratećih tehnoloških informacija u humanitarne svrhe.
5. Svaka Visoka ugovorna strana se obavezuje da će pružiti informacije za relevantne baze podataka o uklanjanju mina, koje su uspostavljene u sistemu Ujedinjenih nacija, a naročito informacije o različitim sredstvima i tehnologijama raščišćavanja eksplozivnih ostataka rata, spiskove eksperata, ekspertskih agencija ili nacionalnih kontakt osoba po pitanju raščišćavanja eksplozivnih ostataka rata i, na dobrovoljnoj osnovi, tehničke informacije o relevantnim vrstama eksplozivnih sredstava.
6. Visoke ugovorne strane mogu dostavljati zahteve za pomoć potkrepljene relevantnim informacijama Ujedinjenim nacijama, drugim odgovarajućim organima ili drugim državama. Ovi zahtevi mogu se dostavljati generalnom sekretaru Ujedinjenih nacija, koji će ih proslediti svim Visokim ugovornim stranama i relevantnim međunarodnim organizacijama i nevladinim organizacijama.
7. U slučaju slanja zahteva Ujedinjenim nacijama, generalni sekretar Ujedinjenih nacija, u okviru sredstava koja stoje na raspolaganju generalnom sekretaru Ujedinjenih nacija, može preduzeti odgovarajuće mere radi procene situacije i u saradnji sa Visokom ugovornom stranom moliljom i drugim Visokim ugovornim stranama koje imaju obaveze navedene u članu 3, daje preporuku za odgovarajuće obezbeđivanje pomoći. Generalni sekretar može takođe izvestiti Visoke ugovorne strane o svakoj takvoj proceni kao i o vrsti i obimu tražene pomoći, uključujući moguće doprinose iz povereničkih fondova uspostavljenih u okviru sistema Ujedinjenih nacija.
1. Imajući u vidu različite situacije i kapacitete, svaka Visoka ugovorna strana se poziva da preduzme opšte preventivne mere u cilju smanjenja pojave eksplozivnih ostataka rata, uključujući ali ne ograničavajući se na mere iz Trećeg dela Tehničkog priloga.
2. Svaka Visoka ugovorna strana može, na dobrovoljnoj osnovi, razmenjivati informacije u vezi sa aktivnostima na planu promovisanja i uspostavljanja najboljih praksi u pogledu stava 1. ovog člana.
Konsultacije Visokih ugovornih strana
1. Visoke ugovorne strane se obavezuju da će se konsultovati i međusobno sarađivati po svim pitanjima koja se odnose na funkcionisanje ovog protokola. U tu svrhu, Konferencija Visokih ugovornih strana se održava u skladu sa dogovorom većine, ali ne manje od osamnaest Visokih ugovornih strana.
2. Rad konferencije Visokih ugovornih strana obuhvata:
(a) pregled statusa i funkcionisanja ovog protokola;
(b) razmatranje pitanja u vezi sa nacionalnim sprovođenjem ovog protokola, uključujući nacionalne izveštaje ili ažuriranje na godišnjem nivou.
(v) pripremu za pregledne konferencije.
3. Troškove Konferencije Visokih ugovornih strana snose Visoke ugovorne strane i države koje nisu strane ali učestvuju u radu Konferencije, u skladu sa skalom određivanja kvota Ujedinjenih nacija prilagođenom na odgovarajući način.
1. Svaka Visoka ugovorna strana zahteva da njene oružane snage i relevantne agencije ili odeljenja izdaju odgovarajuća uputstva i operativne procedure i da njeno osoblje prođe obuku u skladu sa odgovarajućim odredbama ovog protokola.
2. Visoke ugovorne strane se obavezuju da se međusobno konsultuju i sarađuju na bilateralnoj osnovi, preko generalnog sekretara Ujedinjenih nacija ili preko drugih odgovarajućih međunarodnih procedura, kako bi rešile probleme koji mogu nastati u vezi sa tumačenjem i primenom odredbi ovog protokola.
Ovaj Tehnički prilog sadrži predloge najboljih praksi za ostvarivanje ciljeva sadržanih u članovima 4, 5. i 9. ovog protokola. Ovaj Tehnički prilog će sprovoditi Visoke ugovorne strane na dobrovoljnoj osnovi.
1. Evidentiranje, čuvanje i saopštavanje informacija o neeksplodiranim sredstvima (NS) i napuštenim eksplozivnim sredstvima (NES)
(a) Evidentiranje informacija: U vezi sa eksplozivnim sredstvima koja su možda postala NS, država treba da nastoji da evidentira sledeće informacije što je tačnije moguće:
(i) lokaciju područja gađanih eksplozivnim sredstvima;
(ii) približan broj eksplozivnih sredstava korišćenih u područjima navedenim pod (i);
(iii) vrstu i prirodu eksplozivnih sredstava korišćenih u područjima pod (i);
(iv) približnu lokaciju poznatih i verovatnih NS;
Kada je država bila dužna da napusti eksplozivna sredstva tokom operacija, trebalo bi da nastoji da ostavi NES na bezbedan i siguran način i evidentira informacije o tim sredstvima i to:
(v) lokaciju NES;
(vi) približnu količinu NES na svakom pojedinačnom lokalitetu;
(vii) vrste NES na svakom lokalitetu.
(b) Čuvanje informacija: Kada država evidentira informacije u skladu sa stavom (a), te informacije je potrebno čuvati tako da se omogući njihovo nalaženje i potom saopštavanje u skladu sa stavom (v).
(v) Saopštavanje informacija: Informacije koje država evidentira i čuva u skladu sa stavovima (a) i (b) trebalo bi, imajući u vidu bezbednosne interese i druge obaveze države koja dostavlja informacije, saopštiti u skladu sa sledećim odredbama:
(i) Sadržaj:
Kada je reč o NS, saopštene informacije bi trebalo da sadrže detalje o:
(1) približnoj lokaciji poznatih i verovatnih NS;
(2) vrstama i približnom broju eksplozivnih sredstava koja su korišćena u ciljanim područjima;
(3) načinu identifikacije eksplozivnih sredstava uključujući boju, veličinu i oblik i druga relevantna obeležja;
(4) načinu bezbednog odlaganja eksplozivnih sredstava.
Kada je reč o NES, saopštene informacije bi trebalo da sadrže detalje o:
(5) lokaciji NES;
(6) približnom broju NES na svakom pojedinačnom lokalitetu;
(7) vrstama NES na svakom pojedinačnom lokalitetu;
(8) načinu identifikacije NES, uključujući boju, veličinu i oblik;
(9) informacije o vrstama i načinima pakovanja NES;
(10) stanju pripravnosti;
(11) lokaciji i prirodi mina iznenađenja za koje se zna da ih ima na području NES.
(ii) Primalac: Informacije je potrebno saopštiti strani ili stranama koje kontrolišu ugroženu teritoriju i onim licima ili institucijama za koje je strana koja saopštava informacije uverena da učestvuju ili će učestvovati u raščišćavanju NS ili NES u ugroženom području i u edukaciji civilnog stanovništva o rizicima od NS ili NES.
(iii) Mehanizam: Država bi trebalo, gde je to izvodljivo, da koristi one međunarodno ili lokalno uspostavljene mehanizme saopštavanja informacija, na primer preko UNMAS, IMSMA i drugih ekspertskih agencija, koje država, koja saopštava informacije, smatra odgovarajućim.
(iv) Rokovi: Informacije bi trebalo saopštiti u što kraćem roku, imajući u vidu pitanja kao što su tekuće vojne i humanitarne operacije u ugroženim područjima, dostupnost i pouzdanost informacija i relevantna bezbednosna pitanja.
2. Upozorenja, edukacija o rizicima, obeležavanje, ograđivanje i nadzor
Ključni izrazi
(a) Upozorenja su pravovremeno pružanje informacija o merama predostrožnosti civilnom stanovništvu u cilju smanjenja rizika prouzrokovanog eksplozivnim ostacima rata na ugroženim teritorijama.
(b) Edukacija civilnog stanovništva o rizicima trebalo bi da se sastoji od programa edukacije o rizicima u cilju olakšane razmene informacija između ugroženih zajednica, državnih organa i humanitarnih organizacija tako da se ugrožene zajednice informišu o pretnjama koje potiču od eksplozivnih ostataka rata. Programi edukacije o rizicima obično predstavljaju dugoročnu aktivnost.
Elementi najboljih praksi kada je reč o upozorenjima i edukaciji o rizicima
(v) Svi programi upozoravanja i edukacije o rizicima trebalo bi da uzmu u obzir, gde je to moguće, preovlađujuće nacionalne i međunarodne standarde, uključujući Međunarodne standarde uklanjanja mina.
(g) Upozorenja i edukaciju o rizicima trebalo bi pružati ugroženom civilnom stanovništvu koje čine civili koji žive na području i u blizini područja koja sadrže eksplozivne ostatke rata i civili koji su u tranzitu preko tih područja.
(d) Upozorenja bi trebalo davati u što kraćem roku, u zavisnosti od konteksta i raspoloživih informacija. Program edukacije o rizicima trebalo bi da zameni program upozoravanja u što kraćem roku. Upozorenja i edukaciju o rizicima uvek bi trebalo obezbeđivati ugroženim zajednicama što je pre moguće.
(đ) Strane u sukobu bi trebalo da angažuju treće strane kao što su međunarodne organizacije i nevladine organizacije kada nemaju resurse i veštine za izvođenje efikasne edukacije o rizicima.
(e) Strane u sukobu bi trebalo, ako je moguće, da obezbede dodatne resurse za upozorenja i edukaciju o rizicima. Takve stavke bi mogle da obuhvate: obezbeđivanje logističke podrške, izradu materijala za edukaciju o rizicima, finansijsku podršku i opšte kartografske informacije.
Obeležavanje, ograđivanje i nadzor područja ugroženog eksplozivnim ostacima rata
(ž) Kada je to moguće, u bilo kom trenutku tokom sukoba i posle njega, kada postoje eksplozivni ostaci rata, strane u sukobu bi trebalo da se postaraju, što je pre moguće i u najvećoj mogućoj meri, da područja koja sadrže eksplozivne ostatke rata budu obeležena, ograđena i pod nadzorom tako da se civilima spreči pristup, u skladu sa sledećim odredbama.
(z) Prilikom obeležavanja sumnjivih opasnih područja trebalo bi koristiti znakove upozorenja koji se zasnivaju na metodama obeležavanja koje prepoznaje ugrožena zajednica. Znaci i druge granične oznake opasnog područja trebalo bi da su u što većoj meri vidljivi, čitljivi, izdržljivi i otporni na dejstva životne sredine i trebalo bi da jasno ukazuju na to za koju se stranu obeležene linije razgraničenja smatra je unutar područja ugroženog eksplozivnim ostacima rata a koja se strana smatra bezbednom.
(i) Potrebno je uspostaviti odgovarajuću strukturu koja je zadužena za nadzor i održavanje trajnih i privremenih sistema obeležavanja, a koja je integrisana sa nacionalnim i lokalnim programima edukacije o rizicima.
Države koje proizvode ili nabavljaju eksplozivna sredstva trebalo bi da u najvećoj mogućoj meri i prema potrebi nastoje da obezbede da se sledeće mere sprovode i poštuju tokom životnog ciklusa eksplozivnih sredstava.
(a) Upravljanje proizvodnjom municije
(i) Procese proizvodnje bi trebalo osmisliti tako da se ostvari najveća pouzdanost municije;
(ii) Na procese proizvodnje bi trebalo primenjivati sertifikovane mere kontrole kvaliteta;
(iii) Tokom proizvodnje eksplozivnih sredstava trebalo bi primenjivati međunarodno priznate sertifikovane standarde potvrde kvaliteta;
(iv) Prijemno ispitivanje bi trebalo da se vrši putem bojnog gađanja u različitim uslovima ili kroz druge proverene postupke;
(v) Tokom poslovnih transakcija i transfera eksplozivnih sredstava trebalo bi zahtevati standarde visoke pouzdanosti.
(b) Upravljanje municijom
Kako bi se obezbedila najbolja moguća dugoročna pouzdanost eksplozivnih sredstava, države se pozivaju da primene norme i operativne procedure najboljih praksi u pogledu njihovog skladištenja, transporta, skladištenja na terenu i rukovanja u skladu sa sledećim smernicama.
(i) Eksplozivna sredstva bi, prema potrebi, trebalo skladištiti u obezbeđenim objektima ili odgovarajućim kontejnerima koji štite eksplozivna sredstva i njihove komponente ako je neophodno u kontrolisanoj atmosferi;
(ii) Država bi trebalo da transportuje eksplozivna sredstva do i od proizvodnih pogona, skladišnih objekata i terena na način koji oštećenja eksplozivnih sredstava svodi na najmanju meru;
(iii) Prilikom skladištenja i transporta eksplozivnih sredstava država bi trebalo da koristi odgovarajuće kontejnere i kontrolisano okruženje, ako je potrebno;
(iv) Rizik od eksplozija u zalihama trebalo bi svesti na najmanju meru kroz primenu odgovarajućih sistema skladištenja;
(v) Države bi trebalo da primenjuju odgovarajuće procedure evidentiranja, praćenja i ispitivanja eksplozivnih sredstava, koje treba da obuhvate informacije o datumu proizvodnje svakog broja, partije ili serije eksplozivnih sredstava i informacije o tome gde su se eksplozivna sredstva nalazila, pod kojim uslovima su skladištena i kojim faktorima okoline su bila izložena;
(vi) Uskladištena eksplozivna sredstva bi povremeno trebalo da se, prema potrebi, podvrgnu ispitivanju putem bojnog gađanja kako bi se obezbedilo da municija funkcioniše na željeni način;
(vii) Podsklopovi uskladištenih eksplozivnih sredstava bi trebalo da se, prema potrebi, podvrgnu laboratorijskom ispitivanju kako bi se obezbedilo da municija funkcioniše na željeni način;
(viii) Ako je neophodno, trebalo bi preduzeti odgovarajuće radnje, uključujući prilagođavanje očekivanog roka trajanja sredstava, na osnovu informacija do kojih se došlo kroz postupke evidentiranja, praćenja i ispitivanja, kako bi se održala pouzdanost uskladištenih eksplozivnih sredstava.
(v) Obuka
Propisna obuka celokupnog osoblja uključenog u rukovanje, transport i upotrebu eksplozivnih sredstava važan je činilac u nastojanju da se obezbedi njihovo pouzdano funkcionisanje na predviđeni način. Države bi stoga trebalo da usvoje i održavaju odgovarajuće programe obuke kako bi se obezbedilo da osoblje bude propisno obučeno u pogledu municije sa kojom će od njih biti traženo da postupaju.
(g) Transfer
Država koja planira transfer eksplozivnih sredstava u drugu državu koja pre toga nije posedovala tu vrstu eksplozivnih sredstava treba da nastoji da obezbedi da ta država primalac ima mogućnost za skladištenje, održavanje i upotrebu tih eksplozivnih sredstava na odgovarajući način.
(d) Buduća proizvodnja
Država bi trebalo da ispita načine i sredstva za unapređenje pouzdanosti eksplozivnih sredstava koja namerava da proizvede ili nabavi, u cilju ostvarivanja najviše moguće pouzdanosti.
ČLAN 3
Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku Republike Srbije - Međunarodni ugovori".