PRAVILNIK
O PRIPRAVNIČKOM STAŽU I STRUČNOM ISPITU ZDRAVSTVENIH RADNIKA
("Sl. glasnik RS", br. 33/2019, 65/2022, 66/2022 - ispr. i 68/2023) |
Član 1
Ovim pravilnikom propisuju se plan i program
pripravničkog staža za zdravstvene radnike, bliži uslovi koje moraju
ispunjavati zdravstvene ustanove, druga pravna lica za koja je posebnim
zakonom predviđeno da obavljaju i poslove zdravstvene delatnosti (u
daljem tekstu: druga pravna lica) i privatna praksa u kojima se može
obavljati pripravnički staž, obrazac pripravničke knjižice, način
vođenja pripravničke knjižice, program, sadržina i način polaganja
stručnog ispita, obrazac uverenja o položenom stručnom ispitu, kao i
druga pitanja od značaja za obavljanje pripravničkog staža i stručnog
ispita.
Član 2
Pripravnički staž je praktičan rad kojim se
zdravstveni radnik (u daljem tekstu: pripravnik) osposobljava za
samostalan rad pod neposrednim nadzorom mentora, u skladu sa zakonom.
Član 3
Pripravnički staž može se obavljati u zdravstvenoj
ustanovi, drugom pravnom licu, odnosno privatnoj praksi, koja ispunjava
sledeće uslove:
1) registrovana je za obavljanje zdravstvene delatnosti iz propisane oblasti plana i programa pripravničkog staža;
2) obavljanje zdravstvene delatnosti iz tačke 1) ovog
stava vrši najmanje jedan zdravstveni radnik sa licencom nadležne
komore, koji ima najmanje pet godina radnog iskustva u struci nakon
položenog stručnog ispita.
Ako zdravstvena ustanova, drugo pravno lice, odnosno
privatna praksa u kojoj pripravnik obavlja pripravnički staž, ne
ispunjava uslove propisane u stavu 1. ovog člana za obavljanje
određenog dela pripravničkog staža, pripravnik može biti upućen u drugu
zdravstvenu ustanovu, drugo pravno lice, odnosno privatnu praksu u
kojoj se taj deo staža može obaviti.
Pripravnički staž doktora dentalne medicine, oralnih
higijeničara, stomatoloških sestara i zubnih tehničara, može se
obavljati u zdravstvenoj ustanovi, drugom pravnom licu, odnosno
privatnoj praksi koja je registrovana za obavljanje delatnosti opšte
dentalne medicine, osim dela pripravničkog staža iz maksilofacijalne
hirurgije i ortopedije vilica, koji se obavlja u privatnoj praksi koja
je registrovana za obavljanje delatnosti maksilofacijalne hirurgije i
ortopedije vilica, odnosno u odgovarajućim zdravstvenim ustanovama i
drugim pravnim licima registrovanim za obavljanje zdravstvene
delatnosti iz navedenih oblasti dentalne medicine.
Pripravnički staž strukovne medicinske sestre -
vaspitača obavlja se u predškolskim ustanovama, odnosno u ustanovama
socijalne zaštite, koje imaju zaposlenu najmanje jednu strukovnu
medicinsku sestru - vaspitača sa licencom nadležne komore, odnosno koje
imaju zaposlenu najmanje jednu medicinsku sestru-vaspitača sa licencom
nadležne komore, a koja ima najmanje pet godina radnog iskustva u
struci nakon položenog stručnog ispita.
Pripravnički staž medicinske sestre - vaspitača
obavlja se u predškolskim ustanovama, odnosno u ustanovama socijalne
zaštite, koje imaju zaposlenu najmanje jednu medicinsku sestru -
vaspitača sa licencom nadležne komore, a koja ima najmanje pet godina
radnog iskustva u struci nakon položenog stručnog ispita.
Član 4
Pripravnički staž obavlja se po planu i programu
kojim su utvrđene preventivne, dijagnostičke, terapijske i
rehabilitacione procedure i veštine, kao i procedure i veštine
zdravstvene nege koje pripravnik treba da savlada u toku pripravničkog
staža.
Plan i program pripravničkog staža odštampan je uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.
Član 5
Pripravnik obavlja pripravnički staž u okviru radnog
vremena zdravstvene ustanove, drugog pravnog lica, odnosno privatne
prakse, u trajanju od 40 sati nedeljno.
Pripravnik obavlja pripravnički staž u kontinuitetu, u trajanju od šest meseci, tj. 26 nedelja.
U toku trajanja pripravničkog staža pripravnik može učestvovati na projektu Vlade u okviru koga je predviđeno ostvarivanje prava na stipendiju ili novčanu naknadu za obavljanje pripravničkog staža bez prekida pripravničkog staža.
Pod opravdanim prekidom pripravničkog staža smatra se
privremena sprečenost za rad, izvršenje vojne obaveze, odnosno viša
sila, u skladu sa zakonom.
Ukoliko je došlo do opravdanog prekida pripravničkog
staža u slučajevima iz stava 4. ovog člana, pripravnički staž produžava
se za onoliko vremena koliko je prekid trajao.
Član 6
O obavljanju pripravničkog staža vodi se pripravnička
knjižica za zdravstvene radnike, na Obrascu 1. koji je odštampan uz
ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.
Pripravničku knjižicu vodi zdravstvena ustanova,
drugo pravno lice, odnosno privatna praksa u kojoj pripravnik obavlja
pripravnički staž.
Mentor upisuje u pripravničku knjižicu deo
pripravničkog staža koji je pripravnik obavio pod njegovim nadzorom i
overava ga svojim potpisom, odnosno elektronskim kvalifikovanim
potpisom.
Početak i završetak pripravničkog staža svojim
potpisom i pečatom, odnosno elektronskim kvalifikovanim potpisom
overava direktor zdravstvene ustanove, drugog pravnog lica, odnosno
osnivač privatne prakse, u kojoj je pripravnik započeo, odnosno završio
pripravnički staž.
Član 7
Po završenom pripravničkom stažu, zdravstveni radnik
sa stečenim srednjim, višim ili visokim obrazovanjem podnosi
ministarstvu nadležnom za poslove zdravlja pismenu prijavu za polaganje
stručnog ispita.
Uz pismenu prijavu iz stava 1. ovog člana, prilaže se
overeni prepis diplome o završenoj srednjoj, višoj školi, odnosno
visokoškolskoj ustanovi, overena pripravnička knjižica, kao i dokaz o
uplati republičke administrativne takse, odnosno naknade troškova za
polaganje stručnog ispita.
Prijava sa dokumentacijom iz stava 1. ovog člana podnosi se najkasnije 30 dana pre polaganja stručnog ispita.
Stručni ispit polaže se u ministarstvu nadležnom za poslove zdravlja.
Član 8
Stručni ispit sastoji se iz opšteg i posebnog dela.
U okviru opšteg dela stručnog ispita, vrši se provera znanja o:
1) ustavnom uređenju, propisima kojima se uređuju radni odnosi, kao i penzijsko i invalidsko osiguranje;
2) propisima kojima se uređuje zdravstvena zaštita,
zdravstveno osiguranje, lekovi i medicinska sredstva, kao i prava
pacijenata.
U okviru posebnog dela stručnog ispita vrši se
provera znanja zdravstvenog radnika, koje je potrebno za samostalno
preduzimanje i obavljanje medicinskih mera, postupaka i aktivnosti u
obavljanju zdravstvene delatnosti.
Član 9
Stručni ispit polaže se usmeno ili pismeno, pred ispitnom komisijom koju imenuje ministar nadležan za poslove zdravlja.
Ispitna komisija sastoji se od predsednika i članova komisije.
Ispitne komisije za polaganje stručnog ispita obrazuju se posebno za:
1) doktore medicine;
2) doktore dentalne medicine;
3) magistre farmacije;
4) magistre farmacije medicinske biohemičare;
5) zdravstvene radnike sa stečenim višim ili visokim
obrazovanjem na studijama prvog stepena (osnovne akademske studije i
osnovne strukovne studije), odnosno na studijama u trajanju do četiri
godine;
6) zdravstvene radnike sa stečenim srednjim obrazovanjem.
Član 10
O toku ispita vodi se zapisnik o polaganju stručnog
ispita na Obrascu 2. koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov
sastavni deo.
Po završenom stručnom ispitu, ispitna komisija daje
objedinjenu ocenu znanja zdravstvenog radnika, pokazanog na opštem i
posebnom delu stručnog ispita.
Ocena znanja na stručnom ispitu je "položio" i "nije položio" i donosi se većinom glasova članova ispitne komisije.
Član 11
Zdravstveni radnik koji ne položi stručni ispit može
ponovo da polaže stručni ispit u roku koji ne može biti kraći od 30
dana od dana polaganja stručnog ispita koji nije položio.
Član 12
U slučaju sprečenosti za polaganje stručnog ispita,
zdravstveni radnik je dužan da o sprečenosti obavesti ministarstvo
nadležno za poslove zdravlja, najmanje tri radna dana pre dana
određenog za polaganje ispita.
Ukoliko zdravstveni radnik ne obavesti ministarstvo
nadležno za poslove zdravlja u roku predviđenom u stavu 1. ovog člana
ili je razlog odustajanja od polaganja ispita neopravdan, smatra se da
ispitu nije ni pristupio.
Član 13
Zdravstvenom radniku koji je položio stručni ispit,
izdaje se uverenje o položenom stručnom ispitu na Obrascu 3. koji je
odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.
Član 14
Administrativno-tehničke poslove za ispitnu komisiju obavljaju sekretari, koji se imenuju aktom o obrazovanju ispitne komisije.
Sekretari su dužni da tokom polaganja stručnog ispita vode zapisnik iz člana 10. stav 1. ovog pravilnika.
Član 15
Danom stupanja na snagu ovog pravilnika prestaje da
važi Pravilnik o pripravničkom stažu i stručnom ispitu zdravstvenih
radnika i zdravstvenih saradnika ("Službeni glasnik RS", br. 50/06,
112/09, 50/10, 31/12 i 1/16).
Član 16
Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku Republike Srbije".
PLAN I PROGRAM PRIPRAVNIČKOG STAŽA
I. PLAN I PROGRAM PRIPRAVNIČKOG STAŽA ZA DOKTORE MEDICINE
Odnosi se na zdravstvene radnike sa stečenim visokim obrazovanjem na:
1) osnovnim studijama iz oblasti medicine, u trajanju
od najmanje pet godina, po propisu kojim je uređivano visoko
obrazovanje do 10. septembra 2005. godine;
2) integrisanim akademskim studijama iz oblasti
medicine, po propisu kojim se uređuje visoko obrazovanje počev od 10.
septembra 2005. godine
1. Plan pripravničkog staža:
1) Primarna zdravstvena zaštita sa organizacijom zdravstvenog sistema i aktuelnim zakonodavstvom - u trajanju od 13 nedelja;
2) Pedijatrija - u trajanju od 4 nedelje;
3) Interna medicina - u trajanju od 5 nedelja;
4) Ginekologija i akušerstvo - u trajanju od 2 nedelje;
5) Hirurgija - u trajanju od 2 nedelje.
U toku obavljanja pripravničkog staža doktor medicine
razvija znanja i veštine koje je stekao u toku studija, a koja
osiguravaju kontinuirani proces pružanja zdravstvene zaštite,
savetovanja i informisanja, izgrađuje lični profesionalni stav i
osposobljava se za samostalni i timski rad, poštujući načela
profesionalne etike.
1) Primarna zdravstvena zaštita sa organizacijom zdravstvenog sistema i aktuelnim zakonodavstvom
Doktor medicine u oblasti primarne zdravstvene
zaštite obučava se u obavljanju: uzimanja anamneze u primarnoj
zdravstvenoj zaštiti; objektivnog pregleda pacijenta; vođenja
zdravstvenog kartona i druge medicinske dokumentacije; sistematskog
preventivnog pregleda odraslog sa ispitivanjem rizičnog ponašanja;
neurološkog pregleda; psihijatrijskog intervjua; pripreme obolelog i
povređenog za transport; obrade i previjanja hirurške rane;
postavljanja urinarnog katetera; ispiranja spoljašnjeg ušnog kanala;
brisa nosa i ždrela; davanja injekcija - intradermalnih, subkutanih,
intramuskularnih i intravenskih; vakcinisanja po programu imunizacije;
snimanja i očitavanja EKG-a; upotrebe inhalatora; racionalnog
propisivanja lekova za određene bolesti i poremećaje zdravlja; pisanja
recepata; prepoznavanja neželjenih terapijskih efekata i njihovog
otklanjanja; pravilnog interpretiranja nalaza lekara specijalista;
interpretacije nalaza laboratorijskih analiza; interpretacije
rendgenskog nalaza; interpretacije nalaza ultrazvuka; komunikacije sa
specijalističkim službama i pravilnog načina i kriterijuma za
upućivanja pacijenata kod lekara specijaliste; pisanja uputa; vođenja
zdravstvene dokumentacije i evidencija; ocenjivanja radne sposobnosti u
smislu privremene sprečenosti za rad usled bolesti, povrede i ostalih
poremećaja zdravlja; pisanja doznaka, otvaranja bolovanja i izdavanja
potvrde o privremenoj sprečenosti za rad; izdavanja lekarskog uverenja
i povredne liste; pružanja hitne medicinske pomoći (u zdravstvenoj
ustanovi, van zdravstvene ustanove i u toku transporta); metoda
medicinske pomoći kod srčanog zastoja, prestanka disanja, akutnih
trovanja, toplotnog udara, dehidratacije, opekotina i dr.; planiranja i
obavljanja kućnih poseta; vođenje razgovora sa pacijentom i njegovom
porodicom u ordinaciji i kod kuće; zdravstvenog vaspitanja u zajednici;
postupka sa umirućim bolesnikom; konstatovanja smrti; popunjavanja
Potvrde o smrti; higijensko-epidemiološke zaštite; principa
palijativnog zbrinjavanja; poznavanja pravnih propisa u oblasti
zdravstva; prevencije, blagovremene dijagnostike, diferencijalne
dijagnostike, lečenja, rehabilitacije i drugih postupaka sa pacijentom
u ordinaciji opšte medicine; racionalnog propisivanja lekova za
određene bolesti i poremećaje zdravlja; ranog otkrivanja nezaraznih
bolesti; preventivnih aktivnosti; poznavanju vodiča dobre prakse za
najčešća oboljenja i stanja u primarnoj zdravstvenoj zaštiti (šećerna
bolest, kardiovaskularne bolesti, maligne bolesti, plućne bolesti i
dr.).
2) Pedijatrija
Doktor medicine u oblasti pedijatrije obučava se u
obavljanju: zdravstvenog vaspitanja za očuvanje i podizanje opšteg
zdravstvenog stanja deteta, s posebnom pažnjom na pojedine starosne
grupe kao što su novorođenčad, odojčad i adolescenti; specifične
zdravstvene zaštite u odnosu na činioce rizika po zdravlje, bolesti i
povrede, a naročito akutnih i zaraznih oboljenja, posebno AIDS-a i
masovnih nezaraznih oboljenja; rane dijagnostike; postavljanja početne
i konačne dijagnoze; "skrining" metoda; metoda blagovremenog i
efikasnog lečenja najčešćih stanja, oboljenja i povreda; pružanja hitne
medicinske pomoći povređenim i obolelim u zdravstvenoj ustanovi, izvan
zdravstvene ustanove i tokom transporta; kućnog lečenja obolele i
povređene dece; indikacija za rehabilitaciju i metoda praktične primene
određenih metoda rehabilitacije; postavljanja indikacija za
konsultativne specijalističke i konzilijarne preglede; postavljanja
indikacija za laboratorijske, rendgen, EKG, ultrazvučne i druge
dijagnostičke metode; postavljanja indikacija za upućivanje na bolničko
lečenje; principa propisivanja lekova, sanitetskog materijala i
medicinskih sredstava u skladu sa farmakoterapijskom doktrinom;
poznavanja vodiča dobre kliničke prakse za najčešća oboljenja i stanja
(astma, šećerna bolest, hipertenzija, gojaznost, akutni
gastrointestinalni poremećaji); procene i prevencije rizičnog ponašanja
u adolescenciji (pušenje, alkoholizam, narkomanija, prerana polna
aktivnost); sistematskog pregleda zdravog odojčeta; sistematskog
pregleda predškolskog deteta; sistematskog pregleda školskog deteta;
sistematskog pregleda adolescenta; merenja telesne mase, telesne visine
i obima glave i upoređivanja sa standardima (grafikonima) rasta;
procene denticije; procene stadijuma polnog sazrevanja; vođenja
zdravstvenog kartona i druge medicinske dokumentacije i evidencija;
proveravanja urednosti vakcinacija (u zdravstvenoj knjižici i kartonu
deteta); objašnjavanja roditeljima (i deci) značaja vakcinacija;
davanja saveta za ishranu odojčeta, pothranjenog i gojaznog deteta;
praktične primene oralnih, subkutanih i intrakutanih vakcina;
individualnog zdravstveno-vaspitnog rada sa adolescentima; grupnog
zdravstveno-vaspitnog rada sa adolescentima; anamneze i pregleda
bolesnog odojčeta; anamneze i pregleda bolesnog predškolskog i školskog
deteta; anamneze i pregleda bolesnog adolescenta; uzimanja brisa
ždrela; direktnog otoskopskog pregleda; indirektnog otoskopskog
pregleda; propisivanja recepta; davanja pismenog uputstva za oralnu
rehidraciju; tumačenja rezultata hematoloških i biohemijskih analiza;
tumačenja rezultata rendgenskih i ultrazvučnih pregleda; pisanja uputa
za konsultativni pregled - fizijatra, ORL, oftalmologa i drugih
specijalnosti; kućnih poseta detetu s akutnim oboljenjem; kućnih poseta
detetu sa hroničnim oboljenjem.
3) Interna medicina
Doktor medicine u oblasti interne medicine, obučava se u obavljanju:
(1) Kardiologija (1 nedelja)
Internističke anamneze i fizikalnog pregleda u
kardiološkoj prijemnoj ambulanti; registrovanja i interpretacije EKG-a;
merenja arterijske tenzije; ultrazvučnog pregleda; davanja i.v.
terapije; kardio-pulmonalne reanimacije; praćenja pacijenata do
koronarne jedinice i njegovog zbrinjavanja; ubacivanja privremenog
pace-markera.
(2) Pulmologija (1 nedelja)
Internističko-pulmološke anamneze u plućnoj prijemnoj
ambulanti; internističko-pulmološkog fizikalnog pregleda; spirometrije;
gasnih analiza; očitavanja RTG snimka; davanja i.v. terapije; davanja
inhalatorne terapije; bronhoskopije.
(3) Gastroenterologija i endokrinologija (2 nedelje)
Internističko-gastroenterološke anamneze u prijemnoj
ambulanti; internističko-gastroenterološkog fizikalnog pregleda;
dijagnostike i terapije gastroenteroloških bolesti; lečenja ulkusne
bolesti; zbrinjavanjanje hitnih stanja u gastroenterologiji;
internističko-endokrinološke anamneze u prijemnoj ambulanti;
internističko-endokrinološkog fizikalnog pregleda; dijagnostike i
terapije endokrinoloških bolesnika; lečenja šećerne bolesti;
zbrinjavanja hitnih stanja u endokrinologiji.
(4) Nefrologija i hematologija (1 nedelja)
Internističko-nefrološke anamneze u prijemnoj
ambulanti; internističko-nefrološkog fizikalnog pregleda; dijagnostike
i terapije nefroloških bolesnika; hemodijalize; zbrinjavanja hitnih
stanja u nefrologiji; internističko-hematološke anamneze u prijemnoj
ambulanti; internističko-hematološkog fizikalnog pregleda; dijagnostike
i terapije hematoloških bolesnika; dijagnostike anemija i njihovog
lečenja; zbrinjavanja hitnih stanja u hematologiji.
4) Ginekologija i akušerstvo
Doktor medicine u oblasti ginekologije i akušerstva
obučava se u obavljanju: ginekološke anamneze; ginekološkog pregleda;
dijagnostičkih procedura u ginekologiji; ginekoloških malih hirurških
intervencija; ginekoloških operacija; preoperativne pripreme i
postoperativne nege i terapije; dijagnostike i lečenja inflamatornih
promena u maloj karlici; ranog otkrivanja malignih oboljenja genitalnih
organa; kontracepcije i neposredne postkoitalne kontracepcije;
juvenilne ginekologije; zbrinjavanja hitnih stanja u ginekologiji;
akušerske anamneze; akušerskog pregleda; dijagnoze trudnoće;
dijagnostike i lečenja poremećaja u ranoj trudnoći; vođenja normalne
trudnoće; pripreme trudnice za porođaj; vođenja normalnog porođaja;
vođenja patološkog porođaja; puerperijuma; zbrinjavanja krvarenja u
ranoj i kasnoj trudnoći; zbrinjavanja hitnih stanja u akušerstvu;
dijagnostike i zbrinjavanja akušerskog šoka, vođenja zdravstvene
dokumentacije i evidencija u ginekologiji.
5) Hirurgija
Doktor medicine u oblasti hirurgije, obučava se u
obavljanju: hirurške anamneze; kliničkog pregleda dojke; kliničkog
pregleda abdomena; palpacije perifernih arterija i arterija vrata;
digitalnog pregleda rektuma i prostate; hirurških operacija;
endotrahealne intubacije i opšte anestezije; protokola preoperativne
pripreme; primene osnovnih principa dezinfekcije i sterilizacije;
zbrinjavanja urgentnih hirurških stanja; krikotireoidektomije i
trahotomije; torakocenteze kod hematopneumotoraksa i pneumotoraksa;
hirurške obrade infekcija kože i potkožnog tkiva (drenaža apcesa,
incizija paricijuma), uzimanja brisa rane; postavljanja elastičnog
zavoja; previjanja rane i uklanjanje konaca; primarne obrada manje i
srednje rane; vađenja dostupnih stranih tela; davanja lokalne
anestezije; zaustavljanja krvarenja - privremene hemostaze; obrade
manjih opekotina; obrade većih opekotina; interpretacije
laboratorijskih analiza i radioloških pregleda u hirurškoj
dijagnostici; protokola dijagnostike i urgentnog tretmana
neurohirurških povreda; venepunkcija, davanja infuzija; davanja i.m.
injekcija; asistiranog disanja ambu balonom i maskom; oksigenoterapije;
pripreme za transport do druge zdravstvene ustanove; nazogastrične
sukcije; klizme; punkcije pluralne šupljine; postavljanja urinarnog
katetera; privremene imobilizacije.
II. PLAN I PROGRAM PRIPRAVNIČKOG STAŽA ZA DOKTORE DENTALNE MEDICINE
Odnosi se na zdravstvene radnike sa stečenim visokim obrazovanjem na:
1) osnovnim studijama iz oblasti dentalne medicine, u
trajanju od najmanje pet godina, po propisu kojim je uređivano visoko
obrazovanje do 10. septembra 2005. godine;
2) integrisanim akademskim studijama iz oblasti
dentalne medicine, po propisu kojim se uređuje visoko obrazovanje počev
od 10. septembra 2005. godine.
1. Plan pripravničkog staža za doktore dentalne medicine:
1) Preventivna i dečja stomatologija - u trajanju od 4 nedelje;
2) Ortopedija vilica - u trajanju od 2 nedelje;
3) Bolesti zuba - u trajanju od 4 nedelje;
4) Parodontologija i oralna medicina - u trajanju od 4 nedelje;
5) Stomatološka protetika - u trajanju od 4 nedelje;
6) Oralna hirurgija - u trajanju od 4 nedelje;
7) Maksilofacijalna hirurgija sa hitnom medicinskom i stomatološkom pomoći - u trajanju od 4 nedelje.
U toku obavljanja pripravničkog staža doktor dentalne
medicine razvija znanja i veštine koje je stekao u toku studija, a koja
osiguravaju kontinuirani proces pružanja zdravstvene zaštite,
savetovanja i informisanja, izgrađuje lični profesionalni stav i
osposobljava se za samostalni i timski rad, poštujući načela
profesionalne etike.
2. Program pripravničkog staža za doktore dentalne medicine:
1) Preventivna i dečja stomatologija
Doktor dentalne medicine u oblasti dečje stomatologije, obučava se u obavljanju:
- zdravstvenog vaspitanja za očuvanje i podizanje
oralnog zdravlja, sa posebnom pažnjom na pojedine dobne grupe (ishrana,
oralna higijena, fluor profilaksa i dr.);
- sistematskog zdravstvenog nadzora u oblasti
oboljenja usta i zuba, a naročito odojčadi, male dece, predškolske
dece, za vreme školovanja, zaposlenih na radnim mestima sa povećanim
rizikom po zdravlje usta i zuba, trudnica i dr.;
- specifične zaštite u odnosu na ličnu higijenu,
određene faktore rizika po zdravlje ljudi, a naročito kod akutnih i
zaraznih oboljenja, posebno AIDS-a;
- preventivno-terapijskih mera u sprečavanju oboljenja usta i zuba, posebno programa zalivanja fisura.
U okviru dečje stomatologije, upoznaje se sa
pregledom, dijagnostikom i planom terapije oboljenja usta i zuba u dece
(u vreme mlečne, mešovite i stalne denticije), zaštitom pulpe,
materijalima za ispune, vađenjem mlečnih i stalnih zuba u dece, prvom
pomoći u oblasti dečje stomatologije, dijagnostikom i terapijom povreda
zuba, dijagnostikom i terapijom herpetičnog stomatita, dijagnostikom i
terapijom kataralnog gingivita u dece.
U okviru primarne zdravstvene zaštite, upoznaje se sa
zakonima i propisima, posebno sa zakonom kojim se uređuje fluorisanje
vode za piće i podzakonskim aktima, upoznaje se i ovladava metodama
sistematskih pregleda i sanacije u oblasti dentalne medicine,
zdravstveno-vaspitnog rada i učestvuje u njihovoj primeni.
Upoznaje posebne programe preventivne stomatološke zaštite i učestvuje u njihovom sprovođenju.
2) Ortopedija vilica
Doktor dentalne medicine u oblasti ortopedije vilica
upoznaje se sa etiologijom nepravilnosti orofacijalnog sistema,
kliničkom dijagnostikom, rasprostranjenošću malokluzija u nas; posebno
se upoznaje sa primenom preventivnih mera u cilju sprečavanja
malokluzija u doba trudnoće, kod odojčeta, mlečne i mešovite denticije
(sprečavanje štetnih navika, kontrola nicanja zuba, sprečavanje
formiranja nepravilnih funkcija, vežbe špatulom za sprečavanje obrnutog
preklopa sekutića i dr.), sa primenom interceptivnih mera (brušenja
zuba kod prinudnih zagrižaja) i sa terapijom blagih formi malokluzija
(miofunkcionalne vežbe sa i bez pomagala, podveza brade, primena
vestibularne ploče i dr.); upoznaje se sa raznim dijagnostičkim i
terapijskim metodama u lečenju nepravilnosti stomatognatnog sistema.
3) Bolesti zuba
Doktor dentalne medicine u oblasti bolesti zuba
upoznaje se sa pregledom, dijagnostikom i planom terapije oboljenja
zuba; pripremom karijesnih kaviteta za ispune (preparacija kaviteta I i
V klase); zaštitom pulpe; punjenjem kaviteta klasičnim i savremenim
materijalima; oblikovanjem i poliranjem ispuna; izradom inleja;
dijagnostikom oboljenja pulpe i parodoncijuma; postupkom kod urgentnih
stanja (prva pomoć) iz oblasti bolesti zuba, lečenjem jednostavnih
kanalnih sistema; upoznaje se sa mogućnostima savremenih endodontskih
tehnika obrade, metoda i materijala opturacije kanala korena.
4) Parodontologija i oralna medicina
Doktor dentalne medicine u oblasti parodontologije i
oralne medicine upoznaje se sa uzrocima parodontopatija i bolesti usta
i rasprostranjenošću ovih oboljenja kod nas; savladava preventivne mere
u oblasti parodontopatija (profesionalnu i individualnu negu usta i
zuba), dijagnostiku parodontopatije i bolesti usta (kliničku i
rendgenološku) i sekundarnu prevenciju parodontalnih oboljenja
(uklanjanje kamenca, konkremenata i dr.); upoznaje se sa mogućnostima
hirurškog lečenja parodontopatija i manifestacijama sistemskih
oboljenja u usnoj duplji, biološkim i biohemijskim testovima u
dijagnostici oboljenja mekih tkiva usta.
5) Stomatološka protetika:
(1) Fiksna protetika (2 nedelje): doktor dentalne
medicine upoznaje se sa dijagnostikom i planiranjem fiksnih zubnih
nadoknada u punom i prekinutom zubnom nizu; pripremnim postupcima
preprotetskog zbrinjavanja; kliničkim postupcima izrade različitih
fiksnih zubnih nadoknada (brušenjem zuba nosača za fiksne zubne
nadoknade, uzimanjem otisaka savremenim otisnim materijalima,
registracijom visine zagrižaja, zaštitom brušenih zuba, cementiranjem
fiksnih zubnih nadoknada); različitim metodama zbrinjavanja
depulpiranih zuba; uklanjanjem dotrajalih fiksnih zubnih nadoknada;
pripremom retencionih zuba za prihvatanje elemenata parcijalne proteze
i planiranjem namenskih fiksnih nadoknada;
(2) Mobilna protetika (2 nedelje): doktor dentalne
medicine upoznaje se sa planiranjem i preprotetskom pripremom bezubih
pacijenata za izradu totalne proteze; kliničkim postupcima u izradi
totalne proteze primenom različitih metoda uzimanja otisaka; kontrolnim
pregledima (okluzija, promene na mekim tkivima, higijenski aspekti);
reparaturom totalne proteze; različitim metodama podlaganja totalne
proteze; planiranjem i pripremom krezubih pacijenata za izradu
različitih oblika parcijalnih proteza; izborom veznih elemenata
parcijalne proteze i izradom kompleksnih parcijalnih proteza;
kontrolnim pregledima pacijenata sa parcijalnim protezama (higijenski
aspekti, uticaj na meka tkiva, zube nosače i dr.); reparaturom i
podlaganjem parcijalnih proteza; laboratorijskim postupcima izrade
metalnog skeleta parcijalnih proteza; izradom imedijatnih proteza.
6) Oralna hirurgija
Doktor dentalne medicine u oblasti oralne hirurgije
obučava se u oblasti dijagnostike oboljenja zuba i usta koja zahtevaju
oralnohirurške intervencije; postavljanja indikacije i kontraindikacije
za vađenje izniklih i neizniklih zuba; postavljanja indikacije za
hirurško lečenje periapikalnih lezija; upoznavanja sa
ortodontsko-hirurškom terapijom impaktiranih zuba; terapije dentogenih
infekcija; pripreme lokalne anestezije; vađenja zuba; vađenja zuba kod
pacijenata rizika; zaustavljanja krvarenja; lečenja komplikacija
vađenja zuba; principa sterilizacije.
7) Maksilofacijalna hirurgija sa hitnom medicinskom i stomatološkom pomoći
Doktor dentalne medicine u oblasti maksilofacijalne
hirurgije upoznaje se sa urgentnim stanjima u medicini i dentalnoj
medicini i obučava se u pružanju prve pomoći, posebno kod povreda
maksilofacijalne regije (omogućavanje prohodnosti disajnih puteva,
zaustavljanje krvarenja, zbrinjavanje povreda mekih tkiva, privremena
imobilizacija, konzervativno lečenje preloma kostiju lica i vilica i
povreda zuba); lečenjem ambulantnih i hospitalizovanih pacijenata sa
infekcijama lica, vilica i vrata; lečenjem benignih i malignih tumora
maksilofacijalne regije, sa posebnim osvrtom na ranu dijagnostiku u
obimu potrebnom za trijažu; planiranjem i preoperativnim i
postoperativnim tretmanom pacijenata sa deformitetima maksilofacijalne
regije.
III. PLAN I PROGRAM PRIPRAVNIČKOG STAŽA ZA MAGISTRE FARMACIJE
Odnosi se na zdravstvene radnike sa stečenim visokim obrazovanjem na:
1) osnovnim studijama iz oblasti farmacije, u
trajanju od najmanje četiri godine, po propisu kojim je uređivano
visoko obrazovanje do 10. septembra 2005. godine;
2) integrisanim akademskim studijama iz oblasti
farmacije, po propisu kojim se uređuje visoko obrazovanje počev od 10.
septembra 2005. godine.
1. Pripravnički staž za magistra farmacije sprovodi se:
1) u apotekarskoj ustanovi, apoteci doma zdravlja,
odnosno apoteci kao organizacionom delu zdravstvene ustanove na
primarnom nivou zdravstvene zaštite i apoteci privatnoj praksi (u
daljem tekstu: apoteka) - u trajanju od 22 nedelje;
2) u bolničkoj apoteci - u trajanju od 4 nedelje.
2. Program pripravničkog staža magistra farmacije
obuhvata znanja i veštine koje magistar farmacije treba da savlada kako
bi se osposobio za samostalni profesionalni rad u apoteci/bolničkoj
apoteci.
U toku obavljanja pripravničkog staža, magistar
farmacije razvija znanja i veštine koje je stekao u toku studija a koja
osiguravaju kontinuirani proces pružanja farmaceutskih zdravstvenih
usluga, savetovanja i informisanja, izgrađuje lični profesionalni stav
i osposobljava se za samostalni i timski rad, poštujući načela
profesionalne etike.
Plan i program pripravničkog staža magistra farmacije
u apoteci obuhvata osposobljavanje za samostalno obavljanje sledećih
profesionalnih aktivnosti: planiranje, nabavka, prijem, skladištenje i
čuvanje lekova i medicinskih sredstava, dijetetskih, kozmetičkih i
drugih proizvoda za zaštitu zdravlja; nabavka, prijem, kontrola i
skladištenje farmaceutskih aktivnih i pomoćnih supstanci, ambalaže i
reagenasa za izradu magistralnih i galenskih lekova; izrada i kontrola
magistralnih i galenskih lekova; izrada određenih medicinskih sredstava
i određenih kozmetičkih proizvoda; provera i procena ispravnosti
recepta koja obuhvata administrativne podatke, režim izdavanja, dozu,
farmaceutski oblik i količinu propisanog leka, odnosno medicinskog
sredstva; izdavanje lekova i medicinskih sredstava na recept i
izdavanje, odnosno, prodaja lekova i medicinskih sredstava bez recepta
uz davanje saveta o njihovom čuvanju, primeni, neželjenim reakcijama i
interakcijama, pravilnoj upotrebi i odlaganju neiskorišćenih lekova,
odnosno medicinskih sredstava; ukazivanje na moguće interakcije lekova
sa drugim lekovima, hranom i dr., kao i izbegavanje neželjenog
terapijskog dupliranja primene lekova; primena racionalne i odgovorne
farmakoterapije pružanjem informacija o lekovima, medicinskim
sredstvima i drugim proizvodima građanima, zdravstvenim radnicima,
drugim zdravstvenim ustanovama i privatnoj praksi, kao i drugim
zainteresovanim subjektima; pružanje informacija i savetovanje
pacijenata o načinu primene i uslovima čuvanja dijetetskih suplemenata,
kozmetičkih proizvoda, kao i drugih proizvoda za unapređenje i očuvanje
zdravlja; identifikacija problema vezanih za upotrebu lekova i izrada
plana farmaceutske zdravstvene zaštite; praćenje ishoda terapije, u
cilju optimizacije terapije i poboljšanja ishoda lečenja, praćenjem
određenih zdravstvenih parametara; praćenje, prijavljivanje i
izveštavanje o neželjenim reakcijama na lekove i medicinska sredstva,
odnosno falsifikovane lekove i medicinska sredstva; povlačenje lekova i
medicinskih sredstava iz prometa; sprovođenje preventivnih mera za
očuvanje, zaštitu i unapređenje zdravlja stanovništva, odnosno
promociju zdravlja, prevenciju bolesti i zdravstveno vaspitanje;
upravljanje farmaceutskim otpadom; upravljanje lekovima, medicinskim
sredstvima i farmaceutskim supstancama pod posebnim režimom
(psihoaktivne kontrolisane supstance); organizacija i upravljanje
procesom rada u apoteci, uz primenu važećih zakonskih i stručnih
propisa, kao i Etičkog kodeksa farmaceuta Srbije.
Plan i program pripravničkog staža magistra farmacije
u bolnici, odnosno bolničkoj apoteci, obuhvata osposobljavanje za
samostalno obavljanje sledećih profesionalnih aktivnosti: planiranje,
nabavka, prijem, skladištenje i čuvanje lekova i medicinskih sredstava;
nabavka, prijem, kontrola i skladištenje farmaceutskih aktivnih i
pomoćnih supstanci, ambalaže i reagenasa; izrada i kontrola galenskih
lekova; priprema lekova prema individualnim potrebama pacijenata
bolnice; provera i procena ispravnosti propisane terapije; izdavanje
lekova i medicinskih sredstava; praćenje, prijavljivanje i izveštavanje
o neželjenim reakcijama na lekove i medicinska sredstva; pripremu
lekova visokog rizika, odnosno centralizovanu pripremu citotoksične
terapije; analizu i evaluaciju upotrebe lekova i određenih vrsta
medicinskih sredstava u zdravstvenoj ustanovi u čijem je sastavu;
organizacija i upravljanje procesom rada u bolničkoj apoteci, uz
primenu važećih zakonskih i stručnih propisa, kao i Etičkog kodeksa
farmaceuta Srbije.
IV. PLAN I PROGRAM PRIPRAVNIČKOG STAŽA ZA MAGISTRE FARMACIJE - MEDICINSKE BIOHEMIČARE
Odnosi se na zdravstvene radnike sa stečenim visokim obrazovanjem na:
1) osnovnim studijama iz oblasti farmacije-medicinske
biohemije, u trajanju od najmanje četiri godine, po propisu kojim je
uređivano visoko obrazovanje do 10. septembra 2005. godine;
2) integrisanim akademskim studijama iz oblasti
farmacije - medicinske biohemije, po propisu kojim se uređuje visoko
obrazovanje počev od 10. septembra 2005. godine.
1. Plan i trajanje pripravničkog staža za magistre farmacije - medicinske biohemičare:
1) Medicinska biohemija - u trajanju 15 nedelja;
2) Laboratorijska hematologija i hemostaza - u trajanju od 6 nedelja;
3) Sanitarna hemija - u trajanju od 2 nedelje;
4) Toksikološka hemija - u trajanju od 2 nedelje;
5) Socijalna medicina - u trajanju od 1 nedelje.
U toku obavljanja pripravničkog staža, magistar
farmacije-medicinski biohemičar razvija znanja i veštine koje je stekao
u toku studija, a koja osiguravaju kontinuirani proces pružanja
zdravstvenih usluga, savetovanja i informisanja, izgrađuje lični
profesionalni stav i osposobljava se za samostalni i timski rad,
poštujući načela profesionalne etike.
2. Program pripravničkog staža za magistre farmacije - medicinske biohemičare:
U toku pripravničkog staža magistar
farmacije-medicinski biohemičar se osposobljava za samostalnu primenu
znanja i veština o: koncentracijama biohemijskih konstituenata u
telesnim tečnostima; fizičko-hemijskim, imunohemijskim i drugim
analitičkim tehnikama za određivanje biohemijskih parametara;
poremećajima metabolizma ugljenih hidrata, proteina, lipida, vode i
elektrolita; laboratorijskom ispitivanju funkcije organa; biohemijskim
promenama koje se javljaju u različitim bolestima; toksičnim
supstancama (hemijska struktura otrova, toksikološki značaj, mehanizam
dejstva, toksikokinetici, toksični efekti, terapija trovanja,
kvalitativna i kvantitativna analiza u relevantnom materijalu,
legislativa); izboru odgovarajućih testova za dijagnozu, praćenje i
prognozu bolesti; interpretaciji dobijenih rezultata; ulozi biohemijske
laboratorije u dijagnostici; ulozi toksikološke laboratorije u
dijagnostici trovanja, optimizaciji terapije, kontroli kvaliteta
životne sredine; laboratorijskom radu, kontroli kvaliteta koja
osigurava kontinuirani proces provere i procene rezultata mernih
postupaka sa ciljem da se obezbedi pouzdan nalaz i medicinski
relevantna informacija; rukovanju instrumentima i opremom; zaštiti
zaposlenih u laboratoriji i bezbednom rukovanju hemikalijama i
biološkim materijalom i farmaceutskim, odnosno medicinskim otpadom;
korišćenju stručne literature i interneta; prepoznavanju i rešavanju
problema; samostalnom i timskom radu (u laboratoriji i u saradnji sa
drugim zdravstvenim strukama); donošenju odluka.
Magistar farmacije - medicinski biohemičar se osposobljava osposobljavanje za samostalni rad u sledećim oblastima:
1) Medicinska biohemija
(1) Biološki materijal: vrste i načini uzimanja,
rukovanje i čuvanje biološkog materijala, primena standardizovanih
postupaka u uzorkovanju, rukovanju i čuvanju biološkog materijala;
(2) Uzroci varijabilnosti rezultata laboratorijskih analiza:
- preanalitički faktori: ishrana, stres, položaj
tela, fizički napor, cirkadijalni ritam, trudnoća, farmakološki aktivne
supstance i lekovi, uticaj načina uzimanja uzoraka krvi, hemoliza,
greške u obeležavanju uzoraka, promene u uzorku nakon vađenja krvi;
- analitički faktori: uticaj lekova, antikoagulanasa
i drugih biohemijskih parametara (hemoglobin, bilirubin, lipidi,
imunoglobulini) na analitički postupak određivanja biohemijskih
parametara; primena standardizovanih metoda u određivanju
klinički-relevantnih analiza;
- postanalitički faktori: ispisivanje i izdavanje rezultata, vođenje laboratorijske dokumentacije;
(3) Pravljenje rastvora: priprema hemikalija i
posuđa, merenje supstanci, izrada rastvora poštujući zahteve za izradu
rastvora, adekvatno lagerovanje rastvora;
(4) Automatizacija u medicinsko-biohemijskim laboratorijama:
- Biohemijski i hematološki analizator: upoznavanje
sa principom rada aparata i samostalan rad na aparatu uz nadzor mentora
i korišćenje stručne literature;
- Koagulometar, imunohemijski analizator, aparat za
očitavanje test-traka za urin, plameni fotometar, analizator za
određivanje tumorskih markera i hormona sa različitim tehnološkim
principom merenja (luminometrija, hemiluminiscencija, itd.) - zavisno
od opremljenosti laboratorije: upoznavanje sa principima rada aparata;
(5) Izvođenje opštih, klinički relevantnih analiza:
pre izvođenja analize upoznaje se sa: metodom određivanja, biološkim
materijalom iz koga se može dati parametar određivati, načinom
uzorkovanja, faktorima koji utiču na izbor metode određivanja,
referentnim intervalima i kliničkom primenom, interpretacijom
rezultata, ograničenjima metode, drugim metodama za određivanje datog
parametra, literaturom.
Supstrati i metaboliti, lipidi, elektroliti, elementi
u tragu, proteini: glukoza, urea, kreatinin, mokraćna kiselina,
bilirubin (ukupan i direktan), holesterol, HDL-holesterol,
LDL-holesterol (računski), trigliceridi, gvožđe, TIBC, kalcijum,
fosfat, natrijum, kalijum, hloridi, ukupni proteini, albumin,
C-reaktivni protein.
Enzimi: aspartat-aminotransferaza,
alanin-aminotransferaza, alkalna fosfataza, α-amilaza,
laktat-dehidrogenaza, kreatin-kinaza, lipaza, γ-glutamiltransferaza,
test opterećenja glukozom, izračunavanje klirensa kreatinina;
(6) Kvalitativna analiza urina (fizičko-hemijski
pregled urina): određivanje izgleda, boje, pH, relativne gustine,
hemijski pregled urina test trakama i standardnim hemijskim metodama za
pojedine konstituente urina, konfirmatorni testovi, mikroskopski
pregled sedimenta urina, tumačenje rezultata pregleda urina
(proteinurija, hematurija, leukociturija, i dr.);
(7) Pregled fecesa: okultno krvarenje u fecesu;
(8) Osiguranje kvaliteta rada u laboratoriji:
poznavanje elementarnih principa unutrašnje i spoljašnje kontrole
kvaliteta rada u laboratoriji, utvrđivanje greške primenom kontrolnih
karti i kontrolnih pravila, uticaj greške na rezultat laboratorijskog
određivanja i kliničku odluku, upoznavanje sa značajem merne
nesigurnosti; primena zatvorenih sistema za uzimanje krvi i drugih
bioloških materijala, pravilna upotreba pribora za jednokratnu
upotrebu;
(9) Unapređenje racionalne laboratorijske
dijagnostike: upoznavanje sa radom medicinskog biohemičara u
laboratoriji, učešćem medicinskog biohemičara u konsultacijama sa
ostalim zdravstvenim radnicima u cilju racionalne i ekonomične
laboratorijske dijagnostike i izbora relevantnih analiza i protokola u
dijagnostici, lečenju i praćenju pacijenata, osnovnim načelima
medicinsko-biohemijske delatnosti i dobre laboratorijske prakse, tj. sa
procesom obezbeđivanja racionalne laboratorijske dijagnostike i primene
dijagnostičkih algoritama, a u cilju postizanja krajnjeg rezultata
postavljanja dijagnoze i lečenja koji unapređuju kvalitet života
pacijenata, značajem poznavanja mernog principa, fiziološke i
metodološke varijacije, ishrane, fizičke aktivnosti, lekova pri
interpretaciji rezultata laboratorijskih analiza.
2) Laboratorijska hematologija i hemostaza
Kompletna krvna slika sa leukocitarnom formulom,
retikulociti, sedimentacija eritrocita, interpretacija rezultata,
fibrinogen, protrombinsko vreme, aktivirano parcijalno tromboplastinsko
vreme, kontrola antikoagulantne terapije.
3) Sanitarna hemija
(1) Uzorci i uzimanje uzoraka: pravilan izbor
homogenog uzorka, pravilno uzimanje uzorka, faktori koji utiču na
stabilnost uzorka;
(2) Dokumentacija u sanitarnoj laboratoriji: zahtev za analizu, interpretacija rezultata, pisanje i izdavanje mišljenja;
(3) Osiguranje kvaliteta rada u sanitarnoj
laboratoriji: upoznavanje sa osnovnim principima unutrašnje i
spoljašnje kontrole kvaliteta rada u laboratoriji sanitarne hemije;
(4) Izrada rastvora: specifičnosti pranja i pripreme
posuđa, merenje hemikalija i izrada rastvora, adekvatno obeležavanje i
čuvanje rastvora;
(5) Ispitivanja kvaliteta i zdravstvene ispravnosti
namirnica, pijaćih voda i predmeta opšte upotrebe: osnovne metode
analize namirnica, pijaćih voda i predmeta opšte upotrebe, koje
obuhvataju gravimetrijske, volumetrijske, polarimetrijske,
spektrofotometrijske, kolorimetrijske i hromatografske tehnike, procena
kvaliteta i zdravstvene ispravnosti namirnica na osnovu određivanja
nutrimenata (proteina, lipida, ugljenih hidrata, mineralnih materija,
vitamina), vode, aditiva i kontaminenata, određivanje fizičkih i
hemijskih parametara u vodi za piće i predmetima opšte upotrebe,
izračunavanje energetske vrednosti namirnica i dijetetskih proizvoda,
procena prilagođenosti sastava dijetetskih proizvoda specifičnim
nutritivnim potrebama, kritičko tumačenje informacije na deklaracijama.
4) Toksikološka hemija
(1) Uzorci i uzimanje uzoraka: pravilan izbor uzorka, pravilno uzimanje uzorka, faktori koji utiču na stabilnost uzorka;
(2) Dokumentacija u toksikološkoj laboratoriji: toksikološki zahtev, toksikološki nalaz, interpretacija rezultata;
(3) Osiguranje kvaliteta rada u toksikološkoj
laboratoriji: poznavanje osnovnih principa unutrašnje i spoljašnje
kontrole kvaliteta rada u toksikološkoj laboratoriji;
(4) Izrada rastvora: specifičnosti pranja i pripreme
posuđa, merenje hemikalija i izrada rastvora, adekvatno obeležavanje i
čuvanje rastvora;
(5) Toksikološka ispitivanja:
- kliničko-toksikološka ispitivanja: biološki
materijal - skrining procedure, skrining lekova, odnosno njihovih
metabolita u telesnim tečnostima, određivanje sadržaja etil alkohola u
krvi, identifikacija opojnih droga u urinu, biomarkeri ekspozicije i
efekta pri trovanju metalima i organskim rastvaračima, osnovni elementi
procene rizika na zdravlje ljudi;
- ekotoksikološka ispitivanja: uzorkovanje vazduha, vode i zemljišta, određivanje sadržaja najznačajnijih aerozagađivača (SO2, NOx,
čestica prašine, aerosediment), određivanje sadržaja toksičnih metala i
fenola u vodama, osnovni elementi ekološke procene rizika.
5) Socijalna medicina
Upoznavanje sa zakonima u oblasti zdravstva, kao i
zakonskom regulativom koja se odnosi na kvalitet i zdravstvenu
ispravnost namirnica, vode za piće i predmeta opšte upotrebe, aditiva,
otrova i opojnih droga.
V. PLAN I PROGRAM PRIPRAVNIČKOG STAŽA ZA
ZDRAVSTVENE RADNIKE SA STEČENIM VIŠIM ODNOSNO VISOKIM OBRAZOVANJEM NA
STUDIJAMA PRVOG STEPENA (OSNOVNE AKADEMSKE STUDIJE, OSNOVNE STRUKOVNE
STUDIJE), ODNOSNO NA STUDIJAMA U TRAJANJU DO ČETIRI GODINE
1. Za medicinske sestre sa završenom odgovarajućom
višom školom zdravstvene struke, odnosno sa stečenim visokim
obrazovanjem na studijama prvog stepena - osnovnim strukovnim i
osnovnim akademskim studijama i stečenim stručnim, odnosno akademskim
zvanjem:
Strukovna medicinska sestra
Organizator zdravstvene nege
Diplomirani organizator zdravstvene nege
Diplomirana medicinska sestra
plan i program pripravničkog staža obuhvata:
1) zdravstvenu negu u primarnoj zdravstvenoj zaštiti - u trajanju od 9 nedelja;
2) zdravstvenu negu u stacionarnoj zdravstvenoj ustanovi - u trajanju od 17 nedelja.
1) Zdravstvena nega u primarnoj zdravstvenoj zaštiti
Pripravnik se osposobljava za zdravstvenu negu
zdravog i bolesnog lica, porodice ili grupe u odgovarajućoj oblasti;
upoznaje se sa postupcima zdravstvene nege, sistematskim i drugim
pregledima, zdravstveno-vaspitnim radom, dijagnostičko-terapeutskim
postupcima, prijemom pacijenata; obučava se za primenu preventivnih
mera na očuvanju zdravlja; upoznaje se sa epidemiologijom i
specifičnostima odgovarajuće populacije; obučava se za vođenje
zdravstvene dokumentacije i evidencija u oblasti zdravstva.
U patronažnoj službi, pripravnik se upoznaje sa
ulogom, organizacijom i zadacima patronažne službe; specifičnostima
područja koju pokriva patronažna služba; sarađuje sa drugim službama u
zdravstvenim ustanovama; obučava se za zdravstvenu negu grupacija
stanovništva koje su obuhvaćene patronažnim posetama; obučava se za
vođenje zdravstvene dokumentacije i evidencija.
2) Zdravstvena nega u stacionarnim zdravstvenim ustanovama
(1) Zdravstvena nega u službi za prijem i zbrinjavanje hitnih stanja - 4 nedelje
Pripravnik se upoznaje sa poslovima na prijemu i
zbrinjavanju hitnih stanja; sa organizacijom službe; obučava se za
hitan prijem bolesnih i povređenih; za identifikaciju i rešavanje
problema u okviru zdravstvene nege; za transport obolelog ili
povređenog; upoznaje se sa specifičnostima zdravstvene nege bolesnika
sa oboljenjima i povredama pluća i disajnih puteva, srca i krvnih
sudova, trbušnih organa, kostiju, mišića i nerava, kao i bolesnika sa
akutnim trovanjima, psihijatrijskim i ginekološkim oboljenjima.
Obučava se za psihičku podršku bolesnom ili
povređenom i članovima njegove porodice; za izvođenje
dijagnostičko-terapeutskih mera i procedura u hitnim stanjima i
upoznaje se sa vođenjem zdravstvene dokumentacije i evidencija.
(2) Zdravstvena nega u intenzivnoj terapiji - 4 nedelje
Pripravnik se upoznaje sa organizacijom rada u
jedinici za intenzivnu negu i terapiju, prijemom bolesnika i
specifičnostima higijenskog režima, sa akcentom na sprečavanju
bolničkih infekcija.
Obučava se za primenu dijagnostičko-terapeutskih mera
kod životno ugroženog bolesnika (enteralno i parenteralno hranjenje,
poznavanje upotrebe brzodelujućih lekova, transfuzije krvi i krvnih
derivata, kao i delovanje medicinskih aparata i njihova upotreba).
Upoznaju se sa zdravstvenom negom umirućeg pacijenta
i postupanjem sa umrlim, obučava se za vođenje zdravstvene
dokumentacije i evidencija.
(3) Zdravstvena nega u psihijatriji - 3 nedelje
Pripravnik se upoznaje sa specifičnostima zdravstvene
nege pacijenta sa mentalnim smetnjama, osposobljava se za zdravstvenu
negu pacijenta u psihijatriji, za psihosocijalnu rehabilitaciju,
upoznaje se sa ulogom porodice u procesu lečenja i rehabilitacije
psihijatrijskog pacijenta i pomoći licu u krizi, kao i specifičnim
etičkim pitanjima u zdravstvenoj nezi ovih pacijenata i obučava za
vođenje zdravstvene dokumentacije i evidencija.
(4) Zdravstvena nega u hirurgiji - 3 nedelje
Pripravnik se upoznaje sa organizacijom rada
hirurškog odeljenja, obučava se za prijem i zdravstvenu negu hirurškog
pacijenta, za primenu dijagnostičko-terapeutskih mera u preoperativnoj
i postoperativnoj zdravstvenoj nezi, upoznaje se sa specifičnostima
higijenskog režima i sprečavanjem bolničkih infekcija i obučava za
vođenje zdravstvene dokumentacije i evidencija.
(5) Zdravstvena nega u internoj medicini - 3 nedelje
Pripravnik se upoznaje sa organizacijom rada i
poslovima internističkog odeljenja, obučava se za prijem i zdravstvenu
negu internističkog pacijenta, za primenu dijagnostičko-terapijskih
mera, za pripremu pacijenta za različita endoskopska, radiološka,
radioizotopska i druga ispitivanja, upoznaje se sa specifičnostima
higijenskog režima i sprečavanjem bolničkih infekcija i obučava za
vođenje zdravstvene dokumentacije i evidencija.
2. Za ginekološko-akušerske sestre - babice sa
završenom odgovarajućom višom školom zdravstvene struke, odnosno sa
stečenim visokim obrazovanjem na studijama prvog stepena osnovnih
strukovnih studija sa stečenim stručnim zvanjem:
Strukovna medicinska sestra babica
plan i program pripravničkog staža obuhvata:
1) zdravstvenu negu u primarnoj zdravstvenoj zaštiti - u trajanju od 9 nedelja;
2) zdravstvenu negu u stacionarnim zdravstvenim ustanovama - u trajanju od 17 nedelja.
1) Zdravstvena nega u primarnoj zdravstvenoj zaštiti
Pripravnik se osposobljava za primenu
dijagnostičko-terapijskih mera u oblasti zdravstvene zaštite žena;
obučava se za rad u savetovalištu za planiranje porodice i
savetovalištu za trudnice i za saradnju sa drugim članovima tima -
lekar, polivalentna patronažna sestra i socijalni radnik i obučava za
vođenje zdravstvene dokumentacije i evidencija.
2) Zdravstvena nega u stacionarnim zdravstvenim ustanovama
(1) Ginekologija (5 nedelja)
Pripravnik se upoznaje sa organizacijom rada i
poslovima ginekološkog odeljenja; obučava se za prijem ginekoloških
pacijenata; zbrinjavanje hitnih ginekoloških stanja; osposobljava se za
primenu dijagnostičko-terapijskih mera, edukacije pacijenata o
higijenskom-dijetetskom režimu i samozbrinjavanju; obučava se za
pripremu i asistiranje pri malim hirurškim intervencijama, pripremu
pacijenata za operativne zahvate i zdravstvenu negu kod operisanih
pacijenata u okviru intenzivne nege i odeljenja ginekologije. Obučava
se za rad na funkcionalnom ispitivanju i lečenju steriliteta.
(2) Akušerstvo (12 nedelja)
Pripravnik se upoznaje sa prijemom trudnica, radom na
odeljenju visokorizičnih trudnoća uz primenu savremenih elektronskih
aparata, prihvatom porodilje u porodilište i kontrolom kroz sva
porođajna doba; obučava se za vođenje fiziološkog porođaja i zaštite
međice pri porođaju i asistiranju akušeru kod nepravilnih porođaja i
kod akušerskih operacija; obučava se za prvu negu novorođenčeta i
procenu stanja, hitnu reanimaciju novorođenčeta, za rad na akušerskom
odeljenju, kontrolu involucije, negu epiziotomije ili operativne rane,
edukaciju porodilje o higijensko dijetetskom režimu, dojenju i nezi
deteta; upoznaje se sa planiranjem zdravstvene nege i vođenjem
zdravstvene dokumentacije i evidencija, izvođenjem i kontrolom
sterilizacije, sprovođenjem mera na prevenciji intrahospitalnih
infekcija i saradnjom sa drugim članovima tima: ginekolog - akušer,
anesteziolog, pedijatar, dijetetičar i socijalni radnik.
3. Za fizioterapeute sa završenom odgovarajućom višom
školom zdravstvene struke, odnosno sa stečenim visokim obrazovanjem na
studijama prvog stepena - osnovnih strukovnih i osnovnih akademskih
studija sa stečenim stručnim, odnosno akademskim zvanjem:
Diplomirani terapeut rehabilitacije
Dilomirani fizioterapeut
Strukovni fizioterapeut
plan i program pripravničkog staža obuhvata:
1) fizikalnu terapiju - u trajanju od 6 nedelja;
2) kineziterapiju u oblasti traumatologije - u trajanju od 4 nedelje;
3) kineziterapiju u oblasti pedijatrije - u trajanju od 4 nedelje;
4) kineziterapiju u oblasti neurologije - u trajanju od 4 nedelje;
5) kineziterapiju u oblasti interne medicine - u trajanju od 4 nedelje;
6) kineziterapija u oblasti pulmologije - u trajanju od 4 nedelje.
1) Fizikalna terapija
Pripravnik se upoznaje sa odeljenjem za fizikalnu
terapiju, aparatima, sredstvima i tehnikama koje se koriste u
fizikalnoj terapiji; specifičnostima u oblasti fizikalne terapije i
vođenjem zdravstvene dokumentacije i evidencija.
2) Kineziterapija u oblasti traumatologije
Pripravnik se upoznaje sa organizacijom odeljenja za
traumatologiju, specifičnostima u oblasti traumatologije, zadacima
rehabilitacionog tima, vođenjem zdravstvene dokumentacije i evidencija.
3) Kineziterapija u oblasti pedijatrije
Pripravnik se upoznaje sa specifičnostima
kineziterapije u oblasti pedijatrije, opremom i tehnikama koja se
koristi u sali za kineziterapiju dece, obučava se za pristup detetu i
porodici, kao i za njihovu edukaciju. Obučava se za terapeutsku procenu
stanja i uzimanje funkcionalnog statusa deteta, sarađuje sa ostalim
članovima rehabilitacionog tima i upoznaje se sa vođenjem zdravstvene
dokumentacije i evidencija.
4) Kineziterapija u neurologiji
Pripravnik se upoznaje sa specifičnostima
kineziterapije u neurologiji, obučava se za uzimanje funkcionalnog
statusa neuroloških pacijenata, za sastavljanje kineziterapijskog plana
i programa, za edukaciju pacijenta i porodice i upoznaje se sa vođenjem
zdravstvene dokumentacije i evidencija.
5) Kineziterapija u internoj medicini
Pripravnik se upoznaje sa specifičnostima
kineziterapije u oblasti interne medicine, obučava se za uzimanje
funkcionalnog statusa internističkih pacijenata, za sastavljanje
kineziterapijskog plana i programa, za edukaciju pacijenta i porodice i
upoznaje se sa vođenjem zdravstvene dokumentacije i evidencija.
6) Kineziterapija u pulmologiji
Pripravnik se upoznaje sa specifičnostima
kineziterapije u oblasti pulmologije, obučava se za uzimanje
funkcionalnog statusa pulmoloških pacijenata, za sastavljanje
kineziterapijskog plana i programa, za edukaciju pacijenta i porodice i
upoznaje se sa vođenjem zdravstvene dokumentacije i evidencija.
4. Za radne terapeute sa završenom odgovarajućom
višom školom zdravstvene struke, odnosno sa stečenim visokim
obrazovanjem na studijama prvog stepena osnovnih strukovnih studija i
stečenim stručnim zvanjem:
Strukovni radni terapeut
plan i program pripravničkog staža obuhvata rad u stacionarnoj zdravstvenoj ustanovi - u trajanju od 26 nedelja.
U obavljanju pripravničkog staža pripravnik se
osposobljava za samostalan rad na prevenciji lošeg držanja tela,
posturalnoj disfunkciji dece i školske dece; prevenciji deformiteta kod
dece i školske dece sa izraženim lošim držanjem, savetovanju za
adekvatan izbor zanimanja; treningu za korišćenje zaštitnih pokreta i
položaja lica sa rizikom; za rad sa decom iz rizičnih porodica.
U obavljanju pripravničkog staža pripravnik se
osposobljava za samostalni rad kod provere sposobnosti, davanju
uputstava i treninga za aktivnosti svakodnevnog života kod lica sa
početnim ili uznapredovalim znacima oboljenja ili oštećenja organizma;
za izradu protektivnih, korektivnih i funkcionalnih pomagala, za
ergonomsko prilagođavanje pribora i alata, za planiranje i sprovođenje
korektivnih položaja priručnim i posebno projektovanim i izrađenim
sredstvima. Obučava se za projektovanje fizičke sredine osoba sa
invaliditetom i za edukaciju lica iz pacijentovog okruženja.
Osposobljava se za edukaciju pacijenta kod korišćenje ortoza, aparata,
funkcionalnih pomagala i proteza, za poboljšanje funkcionalnih
sposobnosti i razvijanje sposobnosti prilagođavanja i kompenzovanja,
motornih, psihomotornih, proprioceptivnih, čulnih i kognitivnih
funkcija; za nastavljanje školskih, profesionalnih, društvenih i
uobičajenih svakodnevnih aktivnosti.
5. Za farmaceutske tehničare sa završenom višom
školom zdravstvene struke, odnosno sa stečenim visokim obrazovanjem na
studijama prvog stepena osnovnih akademskih studija i strukovnih
studija i stečenim zvanjem:
Farmaceut (180 espb)
Diplomirani farmaceut (240 espb)
Strukovni farmaceut (180 espb)
plan i program pripravničkog staža obuhvata:
1) rad u apoteci - u trajanju od 14 nedelja;
2) rad u bolničkoj apoteci - u trajanju od 4 nedelje;
3) rad u galenskoj laboratoriji - u trajanju od 8 nedelja.
1) Rad u apoteci
Pripravnik se upoznaje i obučava za izdavanje lekova
čiji je režim izdavanja bez recepta, medicinskih sredstava, dijetetskih
suplemenata, kozmetičkih proizvoda, kao i drugih proizvoda za
unapređenje i očuvanje zdravlja; dijetetskih suplemenata, kozmetičkih
proizvoda, kao i drugih proizvoda za unapređenje i očuvanje zdravlja,
kao i proveri roka upotrebe, proveri obezbeđenosti sertifikata,
deklaracija i uputstava, u pravilnom čuvanju i skladištenju i u
defektiranju lekova. Učestvuje u obradi i pripremi recepata za
fakturisanje.
2) Rad u bolničkoj apoteci
Pripravnik se osposobljava za prijem lekova, zavojnog
materijala, sterilnih rastvora, sredstava za dezinfekciju, izdavanje
lekova, medicinskih sredstava, zavojnog materijala na osnovu trebovanja
sa odeljenja, učestvuje u proizvodnji i podeli masti i infuzionih
rastvora i učestvuje u kompjuterskoj obradi podataka.
3) Rad u galenskoj laboratoriji
Pripravnik se osposobljava za praktičan rad na izradi
galenskih lekova, u skladu sa pravilnikom kojim se uređuju galenski
lekovi koji se upotrebljavaju u humanoj medicini.
6. Za nutricioniste - dijetetičare sa završenom
odgovarajućom višom školom zdravstvene struke, odnosno sa stečenim
visokim obrazovanjem na studijama prvog stepena osnovnih strukovnih
studija i stečenim zvanjem:
Strukovni nutricionista dijetetičar
plan i program pripravničkog staža obuhvata:
1) ishranu zdravih ljudi - u trajanju od 13 nedelja;
2) ishranu bolesnih ljudi - u trajanju od 13 nedelja.
Pripravnik se osposobljava za rad na prevenciji i
unapređenju zdravlja kroz zdravstveno-vaspitni rad kod svih grupacija
stanovništva, izračunavanje i prilagođavanje energetskih potreba
korisnika, za sastavljanje i planiranje jelovnika prema dijetalnim
šemama i normativima, kontrolu pripremljenih obroka, količine namirnica
i organoleptičkih svojstava obroka, planiranje nabavke hrane i kontrolu
kvaliteta namirnica, organizaciju pravilnog skladištenja namirnica,
nadzor nad sprovođenjem organizacije i postupka rada u celokupnom
sistemu ishrane. Osposobljava se za samostalno određivanje
dijetoterapije pacijenata u stacionarnoj ustanovi, uzimanje nutritivne
anamneze, analizu učinka dijetetske ishrane na dijagnostičke i
terapeutske postupke, saradnju sa higijensko-epidemiološkom službom i
drugim službama i vođenje zdravstvene dokumentacije i evidencija.
7. Za radiološke tehničare sa završenom odgovarajućom
višom školom zdravstvene struke, odnosno sa stečenim visokim
obrazovanjem na studijama prvog stepena osnovnih strukovnih studija i
stečenim stručnim zvanjem:
Strukovni medicinski radiolog
plan i program pripravničkog staža obuhvata:
1) rad u radiološkoj dijagnostici - u trajanju od 8 nedelja;
2) rad u oblasti kompjuterizovane tomografije - u trajanju od 5 nedelja;
3) rad u magnetnoj rezonanci - u trajanju od 4 nedelje;
4) rad u radiološkoj terapiji - u trajanju od 5 nedelja;
5) rad u nuklearnoj medicini - u trajanju od 4 nedelje.
1) Rad u radiološkoj dijagnostici
Pripravnik se upoznaje sa radom u radiološkoj
dijagnostici, sa tehnikama i načinom dobijanja slike - filma,
optimizacijama doze i zaštitom pacijenata. Osposobljava se za
korišćenje radiološke opreme u interventnoj radiološkoj dijagnostici,
postavljanje i centriranje pacijenata, izbor faktora ekspozicije,
optimizaciju doze. Sarađuje sa radiologom i drugim zdravstvenim
radnicima, kao deo multidisciplinarnog tima. Obučava se za vođenje
zdravstvene dokumentacije i evidencija.
2) Rad u oblasti kompjuterizovane tomografije
Pripravnik se u okviru oblasti kompjuterizovane
tomografije obučava za pripremu materijala i radiološke opreme, za
postavljanje pacijenta u pravilan položaj za snimanje, za izbor
odgovarajućeg softverskog programa za pregled, optimizaciju doze, za
čuvanje kontrastnog i drugog materijala i opreme koja se koristi
prilikom pregleda i za vođenje zdravstvene dokumentacije i evidencija.
3) Rad u magnetnoj rezonanci
Pripravnik se u dijagnostici sa magnetnom rezonancom
upoznaje sa načinom postupanja i pravilima pri radu u magnetnom polju,
sa osnovnim principima fizike i upravljanja, opremom sa pulsnom
sekvencom, sa izborom T1 ili T2 faze, proton slikom, karakteristikama
tkiva, kao i detekcijom i prijemom signala i korišćenjem celokupne
dodatne i pomoćne opreme.
4) Rad u radiološkoj terapiji
Pripravnik se upoznaje sa radom u radiološkoj
terapiji i ulogom u planiranju tretmana, multidisciplinarnim pristupom
pri izvođenju tretmana i vođenju zdravstvene dokumentacije i
evidencija. Obučava se za zaštitu od zračenja i optimizaciju doze,
rukovanje opremom za sprovođenje tretmana, postavljanje pacijenta,
određivanju veličine polja, primene kalupa i drugih parametara.
Upoznavanje sa načinom vođenja evidencije o tretmanu koji je primenjen,
kao i o čuvanju podataka.
5) Rad u nuklearnoj medicini
Pripravnik se upoznaje sa radom u nuklearnoj
medicini, radiofarmacima, načinom njihovog dobijanja, skladištenjem,
mužom generatora i merenjem radioaktivnosti, izračunavanjem tačnog
volumena i aktivnosti, aseptičkim obeležavanjem radiofarmaka. Obučava
se za rukovanje opremom i obezbeđivanjem tačnosti i pouzdanosti opreme,
postavljanje pacijenta u odgovarajući položaj, upoznaje se sa osnovnim
parametrima za izbor optimalnih uslova pregleda i sa zaštitom od
zračenja i optimizacijom doze, kao i vođenjem zdravstvene dokumentacije
i evidencija.
8. Za sanitarne tehničare sa završenom odgovarajućom
višom školom zdravstvene struke, odnosno sa stečenim visokim
obrazovanjem na studijama prvog stepena osnovnih strukovnih studija i
stečenim stručnim zvanjem:
Strukovni sanitarno-ekološki inženjer
plan i program pripravničkog staža obuhvata:
1) higijenu i humanu ekologiju - u trajanju od 4 nedelje;
2) unapređenje ishrane - u trajanju od 2 nedelje;
3) dezinfekciju, dezinsekciju i deratizaciju - u trajanju od 2 nedelje;
4) kontrolu i prevenciju bolesti - u trajanju od 7 nedelja;
5) socijalnu medicinu - u trajanju od 3 nedelje;
6) laboratorijsku delatnost - u trajanju od 2 nedelje;
7) sanitarno-higijenskih uslova u radnoj sredini - u trajanju od 6 nedelja.
1) Higijena i humana ekologija
U oblasti higijene i humane ekologije pripravnik se
osposobljava za samostalno uzorkovanje vode za piće, uzorkovanje
površinske i otpadne vode, namirnica i predmeta opšte upotrebe, briseva
sa radnih površina, vazduha i sedimentne materije i obučava se za rad
na uređajima za uzorkovanje vazduha i sedimenata. Upoznaje se sa
načinom odvajanja, kretanja i tretiranja infektivnog medicinskog
otpada, načinom pisanja i izradom izveštaja i vođenjem zdravstvene
dokumentacije i evidencija.
2) Unapređenje ishrane
U oblasti unapređenja ishrane, pripravnik se upoznaje
sa antropometrijskim instrumentima i merenjima i procenom stanja
uhranjenosti, sa načinom utvrđivanja energetskih potreba, kao i potreba
za hranljivim i zaštitnim materijama, sa protokolom izrade dijeta
zdravih i bolesnih lica.
3) Dezinfekcija, dezinsekcija i deratizacija
U oblasti dezinfekcije, dezinsekcije i deratizacije,
pripravnik se obučava za samostalno obavljanje poslova dezinfekcije,
dezinsekcije i deratizacije i upoznaje se sa procedurama sistema
kontrole kvaliteta, kao i vođenje zdravstvene dokumentacije i
evidencija.
4) Kontrola i prevencija bolesti
U oblasti kontrole i prevencije bolesti, pripravnik
se osposobljava za rad u zdravstvenom nadzoru nad licima koja podležu
obaveznom sanitarnom pregledu, zdravstvenom nadzoru nad kliconošama
zaraznih bolesti, učestvovanje u prijavljivanju i evidentiranju
zaraznih bolesti, prijavljivanju i evidentiranju nezaraznih bolesti i
sprovođenju protivepidemijskih mera. Upoznaje se sa monitoringom
hladnog lanca vakcina i kalendarom vakcinacije i uzima materijal za
laboratorijske analize u ustanovi i na terenu, sa intrahospitalnim
infekcijama i merama za njihovo sprečavanje i vođenje zdravstvene
dokumentacije i evidencija.
5) Socijalna medicina
U oblasti socijalne medicine, pripravnik se
osposobljava za prikupljanje podataka iz oblasti zdravstvene
statistike, učestvuje u izradi izveštaja o određenim parametrima
demografskog kretanja stanovništva i obučava se za poslove zdravstvenog
vaspitanja i promociju zdravlja.
6) Laboratorijska delatnost
U oblasti laboratorijske delatnosti, pripravnik se
upoznaje sa postupcima analize vode, namirnica i predmeta opšte
upotrebe i upoznaje se sa postupcima kontrole sterilnosti. Upoznaje se
sa radom laboratorije i procedurama analize uzoraka sanitarne hemije i
toksikologijom.
7) Sanitarno-higijenski uslovi u radnoj sredini
U oblasti radne sredine, pripravnik se upoznaje sa
postupcima za proveru održavanja higijene u radnoj sredini i obučava za
prethodno i periodično ispitivanje sanitarno-higijenskih uslova u
radnoj sredini.
9. Za laboratorijskog tehničara sa završenom
odgovarajućom višom školom zdravstvene struke, odnosno sa stečenim
visokim obrazovanjem na studijama prvog stepena osnovnih strukovnih
studija i stečenim stručnim zvanjem:
Strukovni medicinsko laboratorijski tehnolog
plan i program pripravničkog staža obuhvata oblasti:
1) biohemijske laboratorije - u trajanju od 8 nedelja;
2) hematološke laboratorije - u trajanju od 8 nedelja
3) transfuzijske medicine - u trajanju od 2 nedelje;
4) patohistologije - u trajanju od 2 nedelje;
5) imunohemije - u trajanju od 2 nedelje;
6) mikrobiološke laboratorije - u trajanju od 4 nedelje.
1) Biohemijska laboratorija
U biohemijskoj laboratoriji, pripravnik se obučava za
uzimanje, prijem i trijažu biološkog materijala, primenu
standardizovanih postupaka u uzorkovanju, rukovanju i čuvanju biološkog
materijala; upoznaje se i osposobljava za samostalan rad na aparatima u
laboratoriji, sa uzrocima varijabilnosti rezultata laboratorijskih
analiza; osposobljava se za izvođenje standardnih biohemijskih analiza,
hemijski i mikroskopski pregled urina i pregled fecesa.
2) Hematološka laboratorija
U hematološkoj laboratoriji, pripravnik se
osposobljava za određivanje kompletne krvne slike na hematološkom
brojaču i izradu standardnih hematoloških testova, određivanje
fibrinogena, određivanje protrombinskog vremena i aktiviranog
parcijalnog tromboplatinskog vremena.
3) Transfuzijska medicina
U oblasti transfuzijske medicine, pripravnik se
osposobljava za samostalno uzimanje krvi, konzervaciju, čuvanje i
transport krvi, ispitivanje i kontrolu krvi davalaca, prenatalna
ispitivanja krvi i za pretransfuziona testiranja krvi i komponenata
krvi.
4) Patohistologija
U patohistološkoj laboratoriji, pripravnik se
osposobljava za rad na fiksiranju i kalupljenju uzoraka, sečenju,
bojenju i ostalim pripremama za dijagnostiku uzoraka.
5) Mikrobiološka laboratorija
U mikrobiološkoj laboratoriji, pripravnik se
osposobljava za obavljanje poslova u mikrobiološkoj laboratoriji,
obučava se za sterilizaciju laboratorijskog posuđa, rukovanje sterilnim
materijalom, obradu, zasejavanje biološkog materijala na podloge,
pravljenje i bojenje preparata, pravljenje hranljivih podloga i rad na
mikrobiološkim analizatorima, kao vođenje zdravstvene dokumentacije i
evidencija.
6) Laboratorija za imunohemiju
U laboratoriji za imunohemiju, pripravnik se obučava
za rad na imunohemijskim analizatorima za određivanje tumorskih markera
i hormona sa različitim tehnološkim principom merenja, upoznaje se sa
različitim tehnikama i metodama u imunohemijskim laboratorijama.
10. Za zubnog tehničara protetičara sa završenom
odgovarajućim višom školom zdravstvene struke, odnosno sa stečenim
visokim obrazovanjem na studijama prvog stepena osnovnih strukovnih
studija i stečenim stručnim zvanjem:
Strukovni zubni protetičar
plan i program pripravničkog staža obuhvata:
1) mobilnu protetiku - u trajanju od 9 nedelja;
2) fiksnu protetiku - u trajanju od 9 nedelja;
3) ortodontske aparate - u trajanju od 4 nedelje;
4) maksilofacijalnu protetiku - u trajanju od 4 nedelje.
1) Mobilna protetika
Pripravnik se obučava za izradu totalnih i
parcijalnih akrilatnih proteza, u okviru svih faza izrade, poštujući
doktrinarne postupke, koristeći savremene materijale, prateće aparate i
instrumente: od izlivanja modela bezubih i krezubih vilica, zaključno
sa završnim laboratorijskim postupcima, imajući u vidu specifičnosti
registrovanih uslova u kojima treba izraditi totalnu i parcijalnu
akrilatnu protezu, uključujući reparature i podlaganja proteza.
Pripravnik se obučava za izradu parcijalnih
skeletiranih i kompleksnih proteza, u okviru svih faza izrade,
poštujući doktrinarne postupke, koristeći savremene materijale, prateće
aparate i instrumente: od izlivanja modela za studije i radnih modela
krezubih vilica, uključujući laboratorijske postupke vezane za izradu
metalnog skeleta, do završnih postupaka pretvaranja voštanog modela u
akrilat, imajući u vidu specifičnosti registrovanih uslova u kojima
treba izraditi konvencionalnu i kopleksnu parcijalnu skeletiranu
protezu, uključujući reparature i podlaganja parcijalnih skeletiranih i
kompleksnih proteza; kao i rad sa frez paralelometrom tokom izrade
fiksnog dela kompleksnih parcijalnih proteza, uključujući planiranje i
ugradnju različitih vrsta atečmena i dvostrukih kruna.
2) Fiksna protetika
Pripravnik se obučava za izradu livenih, fasetiranih
i metalokeramičkih fiksnih nadoknada, u okviru svih faza izrade,
poštujući doktrinarne postupke, koristeći savremene materijale, prateće
aparate i neophodne instrumente, uključujući pripremu i izradu radnih
modela, modelaciju u vosku različitih vrsta fiksnih nadoknada,
ulaganje, livenje, obradu i poliranje gotovih fiksnih nadoknada,
modelaciju metalokeramičkih fiksnih nadoknada, izlivanje otiska i
izrada radnog modela u implantologiji, izradu privremenih zubnih
nadoknada na implantatima, izbor i obradu abatmenata, izradu fiksnih,
uslovno fiksnih i hibridnih zubnih nadoknada na implantima.
5) Ortodontski aparati
Pripravnik se obučava za izradu akrilatnih pokretnih
aparata, funkcionalnih aparata, palatinalnih i lingvalnih konstrukcija
za ortodonske aparate, termoplastičnih folija i postavku za indirektno
lepljenje (bravica) breketa.
6) Maksilofacijalna protetika
Pripravnik se obučava za izradu akrilatnih splintova
kod preloma kostiju vilica, planiranje i izradu obturator proteza,
stimulatora proteza kod rascepa nepca, kao i proteza lica od akrilata u
boji i silikona.
11. Za oralnog higijeničara sa stečenim visokim
obrazovanjem na studijama prvog stepena osnovnih strukovnih studija i
stečenim stručnim zvanjem:
Oralni higijeničar
plan i program pripravničkog staža obuhvata oblasti:
1) dečje i preventivne stomatologije - u trajanju od 4 nedelje;
2) bolesti zuba - u trajanju od 4 nedelje;
3) parodontologije i oralne medicine - u trajanju od 6 nedelja;
4) oralne hirurgije - u trajanju od 4 nedelje;
5) stomatološke protetike - u trajanju od 4 nedelje;
6) ortopedije vilica - u trajanju od 4 nedelje.
1) Dečja i preventivna stomatologija
Pripravnik se obučava za uspostavljanje prvog
kontakta sa pacijentom; prijem i pripremu pacijenata za stomatološki
tretman; psihološku pripremu pacijenta za stomatološki tretman;
individualni zdravstveni prosvetni rad; učešće u procesu edukacije
pacijenta i profilaksi; korišćenje aparata sa natrijum bikarbonatom;
aplikaciju preparata fluorida niske, srednje i visoke koncentracije;
ekartiranje obraza, jezika ili drugih delova mekog tkiva tokom;
stomatološke terapije; čuvanja lekova i vođenje računa o roku trajanja
lekova koji se koriste u stomatološkoj ordinaciji; davanje saveta o
pravilnoj ishrani u cilju prevencije oralnih oboljenja trudnicama,
doiljama, roditeljima/starateljima, starijoj predškolskoj i školskoj
deci; sprovođenje zdravstvenog vaspitanja kroz zdravstveno vaspitne
radionice; učestvovanje u radu timova koji treba da se bave
zdravstvenim vaspitanjem u cilju prevencije oralnih oboljenja na
primarnom nivou zdravstvene zaštite (doktor dentalne medicine,
ginekolog, pedijatar, ginekološka, pedijatrijska i patronažna sestra);
učestvovanje u pripremi i primeni zdravstveno- vaspitnih sredstava u
državnim i privatnim stomatološkim ordinacijama, vrtićima i školama;
savetovanje pacijenata o aktuelnim temama iz oblasti ishrane
("organska" hrana, megavitaminska terapija, vegetarijanstvo); mašinsko
uklanjanje naslaga sa zuba profilaktičkim pastama; zalivanje jamica
fisura; poliranje ispuna za desenzibilizaciju vratova zuba; održavanje
oralne higijene osoba sa posebnim potrebama; asistiranje - pomoć u radu
kod pružanja ambulantne stomatološke zaštite osobama sa posebnim
potrebama; asistiranje - pomoć u radu kod pružanja ambulantne
stomatološke zaštite osoba sa posebnim potrebama u sedaciji;
asistiranje - pomoć u radu kod pružanja ambulantne stomatološke zaštite
osoba sa posebnim potrebama u opštoj anesteziji; obuku roditelja -
staratelja o metodama i sredstvima za održavanje oralne higijene; obuku
roditelja - staratelja o principima higijensko - dijetetskog režima;
poznavanje osnovnih principa pružanja pomoći kod urgentnih i zadesnih
stanja.
2) Bolesti zuba
Pripravnik se obučava za uspostavljanje prvog
kontakta sa pacijentom; prijem i pripremu pacijenata za stomatološki
tretman; psihološku pripremu pacijenta za stomatološki tretman;
individualni zdravstveni prosvetni rad; ekartiranje obraza, jezika ili
drugih delova mekog tkiva tokom stomatološke terapije; postavljanje i
uklanjanje koferdama; pravljenje rastvora odontoantiseptika; čuvanje
lekova i vođenje računa o roku trajanja lekova koji se koriste u
stomatološkoj ordinaciji; sprovođenje zdravstvenog vaspitanja kroz
zdravstveno-vaspitne radionice; poliranje ispuna za desenzibilizaciju
vratova zuba.
3) Parodontologija i oralna medicina
Pripravnik se obučava za uspostavljanje prvog
kontakta sa pacijentom; prijem i pripremu pacijenata za stomatološki
tretman; psihološku pripremu pacijenta za stomatološki tretman;
individualni zdravstveni prosvetni rad; inspekciju oralne sluzokože
stomatološkim ogledalcetom i izveštavanje doktora dentalne medicine o
nalazu; aspiraciju tečnosti iz usta i krvi koja se nakuplja tokom ili
nakon hirurške ili druge stomatološke intervencije sisaljkom, pusterom
ili ispiranjem usta; čuvanje lekova i vođenje računa o roku trajanja
lekova koji se koriste u stomatološkoj ordinaciji; rad sa pacijentima u
cilju utvrđivanja načina i kvaliteta ishrane i prepoznavanje potrebe za
promenom ishrane u vezi sa opštim i oralnim zdravljem; davanje saveta o
pravilnoj ishrani pacijentima sa karijesom, parodontopatijom,
pacijentima posle operativnih zahvata, licima sa ortodontskim aparatima
i dr.; sprovođenje zdravstvenog vaspitanja kroz zdravstveno- vaspitne
radionice; savetovanje pacijenata o aktuelnim temama iz oblasti ishrane
("organska" hrana, megavitaminska terapija, vegetarijanstvo); mašinsko
uklanjanje naslaga sa zuba profilaktičkim pastama; utvrđivanje nivoa
oralne higijene odgovarajućim plak indeksima (PI) i unošenje podataka u
medicinsku dokumentaciju; utvrđivanje stanja parodoncijuma
odgovarajućim parodontalnim indeksima (GI, NIG, NPE, DDz itd.) i
unošenje podataka u medicinsku dokumentaciju; izbor sredstava za
održavanje oralne higijene i obuka bolesnika u primeni sredstava za
održavanje oralne higijene; remotivaciju i davanje dodatnih uputstava
pacijentu u održavanju adekvatne oralne higijene; uklanjanje
supragingivalnih mekih naslaga pastom i mašinskim rotirajućim
instrumentima (četkice i gumice); uklanjanje supragingivalog kamenca
ultrazvučnim i ručnim instrumentima; pripremu hirurškog seta
instrumenata za izvođenje odgovarajućih parodontoloških hirurških
intervencija; aktivnog asistiranja lekaru u toku izvođenja
odgovarajućih parodontoloških hirurških intervencija (aspiracija,
ekartiranje, optimalno osvetljavanje hirurškog polja); postavljanje
hirurškog zavoja; uklanjanje hirurškog zavoja; ispiranje hirurške
regije i uklanjanje hirurških šavova.
4) Oralna hirurgija
Pripravnik se obučava za uspostavljanje prvog
kontakta sa pacijentom; prijem i pripremu pacijenata za stomatološki
tretman; psihološku pripremu pacijenta za stomatološki tretman;
individualni zdravstveni prosvetni rad; korišćenje aparata sa natrijum
bikarbonatom; pripremu anestičkog polja pred davanje lokalne
anestezije; aspiraciju tečnosti iz usta i krvi koja se nakuplja tokom
ili nakon hirurške ili druge stomatološke intervencije sisaljkom,
pusterom ili ispiranjem usta; uklanjanje hirurškog konca; davanje pre i
postoperativnih saveta; korišćenje aparata za kiseonik i čuvanje lekova
i vođenje računa o roku trajanja lekova koji se koriste u stomatološkoj
ordinaciji; sprovođenje zdravstvenog vaspitanja kroz
zdravstveno-vaspitne radionice; asistiranje - pomoć u radu kod pružanja
ambulantne stomatološke zaštite osoba sa posebnim potrebama u sedaciji;
asistiranje - pomoć u radu kod pružanja ambulantne stomatološke zaštite
osoba sa posebnim potrebama u opštoj anesteziji; poznavanje osnovnih
principa pružanja pomoći kod urgentnih i zadesnih stanja; postavljanje
hirurškog zavoja; uklanjanje hirurškog zavoja, ispiranje hirurške
regije i uklanjanje hirurških šavova.
5) Stomatološka protetika
Pripravnik se obučava za uspostavljanje prvog
kontakta sa pacijentom; prijem i pripremu pacijenata za stomatološki
tretman; psihološku pripremu pacijenta za stomatološki tretman;
individualni zdravstveni prosvetni rad; održavanje oralne higijene lica
na stacionarnom lečenju; aspiraciju tečnosti iz usta i krvi koja se
nakuplja tokom ili nakon hirurške ili druge stomatološke intervencije
sisaljkom, pusterom ili ispiranjem usta; čuvanje lekova i vođenje
računa o roku trajanja lekova koji se koriste u stomatološkoj
ordinaciji; rad sa pacijentima u cilju utvrđivanja načina i kvaliteta
ishrane i prepoznavanje potrebe za promenom ishrane u vezi sa opštim i
oralnim zdravljem; davanje saveta o pravilnoj ishrani pacijentima sa
karijesom, parodontopatijom, pacijentima posle operativnih zahvata,
licima sa ortodontskim aparatima i dr.; sprovođenje zdravstvenog
vaspitanja kroz zdravstveno-vaspitne radionice i skidanje privremenih
krunica.
6) Ortopedija vilica
Pripravnik se obučava za uspostavljanje prvog
kontakta sa pacijentom; prijem i pripremu pacijenata za stomatološki
tretman; psihološku pripremu pacijenta za stomatološki tretman;
individualni zdravstveni prosvetni rad; obuku pacijenata o održavanju
higijene zubnih nadoknada i ortodontskih aparata; postavljanje i
uklanjanje ortodontske gumice za separaciju; intra i ekstraoralna
merenja lica pri obradi ortodontskih pacijenata; čišćenje i peskiranje
odlepljenih bravica; menjanje ligatura kod fiksnog ortodontskog
aparata; uklanjanje Deler-ove maske; obuku pacijenata u postavljanju
intraoralnih intermaksilarnih gumica za vuču druge i treće klase;
određivanje veličine prstenova na studijskom modelu pred postavku
fiksnog ortodontskog aparata; podučavanje pacijenata oralnoj higijeni
tokom nošenja mobilnih i fiksnih ortodontskih aparata; ekstra i
intraoralno fotografisanje; uklanjanje lepka posle skidanja fiknog
ortodontskog aparata; čuvanje lekova i vođenje računa o roku trajanja
lekova koji se koriste u stomatološkoj ordinaciji; sprovođenje
zdravstvenog vaspitanja kroz zdravstveno vaspitne radionice; uzimanje
otisaka za studijske modele; postavljanje obraznog luka i prenošenje
modela u artikulator; postavljanje modela u paralelometar; uklanjanje
viška cementa po cementiranju inleja ručnim instrumentima; uklanjanje
viška cementa po cementiranju ortodontskih prstenova koje je uradio
doktor dentalne medicine - isključivo ručnim instrumentima; merenje
pritiska i prepoznavanje vitalnih znakova; učestvovanje u radu timova
koji se bave zdravstvenim vaspitanjem u cilju prevencije oralnih
oboljenja na primarnom nivou zdravstvene zaštite (doktor dentalne
medicine, ginekolog, pedijatar, ginekološka, pedijatrijska i patronažna
sestra); rad na prevenciji malignih oboljenja maksilofacijalne regije.
12. Za kozmetičara-estetičara sa završenom
odgovarajućom višom školom zdravstvene struke, odnosno sa stečenim
visokim obrazovanjem na studijama prvog stepena osnovnih strukovnih
studiji stečenim stručnim zvanjem:
Strukovni kozmetičar estetičar
plan i program pripravničkog staža obuhvata sledeće oblasti:
1) dermatologija - u trajanju od 8 nedelja;
2) zdravstvena nega u hirurgiji - u trajanju od 6 nedelja;
3) fizikalna terapija - u trajanju od 6 nedelja;
4) savetovalište za mlade - u trajanju od 2 nedelje;
5) unapređenje ishrane - u trajanju od 4 nedelje.
1) Dermatologija
Pripravnik se upoznaje sa organizacijom rada
odeljenja za dermatologiju, obučava za prijem pacijenata u
dermatološkoj ambulanti, vođenje zdravstvene dokumentacije i evidencija
i obučava se za primenu dijagnostičko-terapijskih mera u oblasti
dermatologije.
2) Zdravstvena nega u hirurgiji
Pripravnik se upoznaje sa organizacijom rada
hirurškog odeljenja, obučava se za prijem i zdravstvenu negu hirurškog
pacijenta, za primenu dijagnostičko-terapijskih mera u preoperativnoj i
postoperativnoj zdravstvenoj nezi, upoznaje se sa specifičnostima
higijenskog režima i sprečavanjem bolničkih infekcija i obučava za
vođenje zdravstvene dokumentacije i evidencija.
3) Fizikalna terapija
Pripravnik se upoznaje sa odeljenjem za fizikalnu
terapiju, aparatima, sredstvima i tehnikom koje se koriste u fizikalnoj
terapiji; specifičnostima u oblasti fizikalne terapije i vođenjem
zdravstvene dokumentacije i evidencija.
4) Savetovalište za mlade
U okviru savetovališta za mlade, pripravnik se
upoznaje sa poteškoćama sa kojima se susreću mladi kada su nezadovoljni
sopstvenim izgledom, imaju nedostatak samopouzdanja, problem sa aknama,
strijama i protokolom rada sa ovom osetljivom populacionom grupom;
izradom planova predavanja, radionica i savetovališta u održavanju
lične higijene, prevenciji kožnih oboljenja, nezi kože sa aknama, kose
i noktiju; prevenciji prenošenja dermatoloških i veneričnih oboljenja.
5) Unapređenje ishrane
U oblasti unapređenja ishrane, pripravnik se upoznaje
sa antropomertijskim instrumentima i merenjima i procenom stanja
uhranjenosti, sa načinom utvrđivanja energetskih potreba, kao i potreba
za hranljivim i zaštitnim materijama i protokolom izrade dijeta zdravih
i bolesnih lica.
13. Za instrumentara sa završenom odgovarajućom višom
školom zdravstvene struke, odnosno sa stečenim visokim obrazovanjem na
studijama prvog stepena osnovnih strukovnih studija i stečenim stručnim
zvanjem:
Strukovni instrumentar
plan i program pripravničkog staža obuhvata:
1) zdravstvenu negu u službi za prijem i zbrinjavanje hitnih stanja - u trajanju od 4 nedelje;
2) zdravstvenu negu u endoskopskoj operacionoj sali - u trajanju od 9 nedelja;
3) zdravstvenu negu u operacionoj sali - u trajanju od 13 nedelja.
U obavljanju pripravničkog staža, pripravnik se
upoznaje sa radom u operacionoj sali, načinom kretanja, aseptičnim
radom, klasifikacijom i pripremom operativnog veša, zavojnog
materijala, instrumenata i njihovom sterilizacijom, procesom
sterilizacije, kontrolom sterilizacije (vrstama i načinima), pripremom
doboša i instrumentarijuma za rad (pranje, dezinfekcija, promena
filtera, održavanje). Pripravnik se obučava za savladavanje tehnike
hirurškog pranja ruku, pripremu instrumenata, materijala, aparata i
operacione sale za rad, postavljanje pacijenta u odgovarajući položaj
za određene hirurške intervencije, upoznaje sa osnovama tehnike
instrumentiranja, zbrinjavanja patohistoloških preparata, previjanje
pacijenta, transfer pacijenta u jedinicu intenzivne nege, upoznaje sa
novinama u instrumentiranju, radu sa novim aparatima i tehnologijama,
organizacijom službe operacione sale u redovnim i vanrednim uslovima,
prihvatanjem etičkih vrednosti i razvijanjem osećaja empatije, ljubavi
prema pozivu, savesnog i odgovornog odnosa prema radnom mestu uz timski
rad, stiče potrebna stručno-medicinska znanja o novinama u hirurgiji,
razvija navike i sposobnosti posmatranja i uočavanja promena na
operativnom mestu, kao osnovnih elemenata u lečenju i nezi.
U obavljanju pripravničkog staža, pripravnik se
obučava za izvođenje specifičnih veština: priprema operativnog rublja i
instrumenata za sterilizaciju (održavanje i upoznavanje sa kompletima
instrumenata za rad); upoznavanje sa načinima i vrstama sterilizacije,
kontrola sterilizacije; provera rada aparata i njihovo održavanje;
upoznavanje i sprovođenje procesa dezinfekcije; hirurško pranje ruku;
instrumentiranje pri hirurškim intervencijama; zbrinjavanje pacijenta
nakon operativnog zahvata (previjanje, održavanje i drenaža);
zbrinjavanje patohistološkog i mikrobiološkog materijala, priprema
dokumentacije i slanje materijala na histološki pregled; priprema
sredstava za čišćenje i dezinfekciju operacionih polja; vođenje
zdravstvene dokumentacije (evidencija utrošenog zavojnog i drugog
materijala) i održavanje aseptičnog rada u operacionoj sali.
14. Za anestetičara sa završenom odgovarajućom višom
školom zdravstvene struke, odnosno sa stečenim visokim obrazovanjem na
studijama prvog stepena osnovnih strukovnih studija i stečenim stručnim
zvanjem:
Strukovni anestetičar
plan i program pripravničkog staža obuhvata:
1) zdravstvenu negu u službi za prijem i zbrinjavanje hitnih stanja - u trajanju od 4 nedelje;
2) zdravstvenu negu u intenzivnoj terapiji - u trajanju od 9 nedelja;
3) zdravstvenu negu u operacionoj sali - u trajanju od 13 nedelja.
U obavljanju pripravničkog staža, pripravnik se
obučava za: prepoznavanje osnovnih karakteristika pojedinih urgentnih
stanja, prevenciju i sprečavanje šoka, obezbeđivanje vitalnih funkcija,
preoperativnu i postoperativnu negu bolesnika, sticanje teorijskog i
praktičnog znanja o specijalnom pristupu pacijentu pri odluci o vrsti
anestezije, upoznavanje sa ASA skorom i vrstama anestezije i njihovim
specifičnostima, upoznavanje sa komplikacijama anestezije, sticanje
praktičnih i teorijskih znanja za pravilno i stručno obavljanje
intenzivne i specijalne nege bolesnika, upoznavanje sa novinama u
anesteziji i reanimaciji, upoznavanje sa organizacijom anesteziološke
službe u redovnim i vandrednim uslovima, prihvatanje etičkih vrednosti
i razvijanje osećaja empatije, ljubavi prema pozivu, savesnog i
odgovornog odnosa prema radnom mestu uz timski rad, sticanje potrebnih
stručno-medicinskih znanja o savremenoj i intenzivnoj nezi bolesnika,
razvijanje navika i sposobnosti posmatranja i uočavanja promena na
bolesniku, kao osnovnih elemenata u lečenju i nezi.
U obavljanju pripravničkog staža, pripravnik se
obučava za izvođenje specifičnih veština: upoznavanje sa radom na
aparatu za anesteziju, priprema aparata i lekova za izvođenje
anestezije; priprema pacijenta u odgovarajući položaj za anesteziju u
zavisnosti od vrste anestezije; asistiranje prilikom intubacije;
monitoring pacijenta i praćenje vitalnih parametara na veštačkoj
ventilaciji; upoznavanje sa komplikacijama usled davanja lekova
(nuspojave i prva pomoć); aplikacija krvi i krvnih derivata; vođenje
zdravstvene dokumentacije i evidencija; osnovi dezinfekcije i
sterilizacije.
15. Za medicinsku sestru - vaspitača sa završenom
odgovarajućom višom školom zdravstvene struke, odnosno sa stečenim
visokim obrazovanjem na studijama prvog stepena - osnovnim strukovnim i
osnovnim akademskim studijama i stečenim stručnim, odnosno akademskim
zvanjem:
Strukovna medicinska sestra - vaspitač obuhvata
pripravnički staž u predškolskoj ustanovi, odnosno ustanovi socijalne
zaštite u trajanju od 26 nedelja.
Pripravnik se upoznaje sa osnovnim principima
organizacije rada ustanove i organizacijom preventivne zdravstvene
zaštite i osposobljava se za obavljanje sledećih poslova: prijem dece u
ustanovu; organizacija dece po vaspitnim grupama; programiranje,
realizaciju i unapređivanje zdravstveno-vaspitnih aktivnosti, usmerenih
ka usvajanju zdravih stilova života, u cilju očuvanja i unapređivanja
zdravlja dece (lična i opšta higijena deteta, pravilno pranje ruku,
higijena usta, zuba i kože, navike pravilne ishrane, upotreba toaleta,
očuvanje zdravog okruženja i dr.); praćenje opšteg stanja i ponašanja
deteta u vaspitnoj grupi, pravovremeno reagovanje na promene,
izdvajanjem deteta i pozivanjem roditelja, odnosno nadležne zdravstvene
ustanove; uzimanje osnovnih podataka o zdravstvenom stanju deteta od
roditelja, odnosno staratelja, praćenje opšteg izgleda deteta (pregled
kože i vidljivih sluzokoža, pregled na vašljivost kose, praćenje
higijene odevnog i posteljnog rublja, merenje telesne temperature po
potrebi, izdvajanje bolesne dece, obaveštavanje roditelja, pozivanje
nadležne zdravstvene ustanove, i dr.); praćenje ponašanja deteta za
vreme hranjenja, igre, nege, odmora i uočavanje prisustva znakova koji
upućuju na mogućnost postojanja zanemarivanja, zlostavljanja, odnosno
zloupotrebe dece; planiranje i primenu higijensko-epidemioloških mera
na godišnjem, mesečnom, nedeljnom i dnevnom nivou u skladu sa
epidemiološkom situacijom (praćenje i savetodavni rad sa osobljem kod
održavanja čistoće, temperature, vlažnosti, provetrenosti i
osvetljenosti svih prostorija u objektima, praćenje i savetodavni rad u
vezi sa načinom pripremanja obroka u mlečnim kuhinjama, praćenje i
savetodavni rad sa osobljem u oblasti dopremanja obroka iz proizvodnih
kuhinja, načina serviranja, higijene prihvatnog kuhinjskog bloka,
posuđa i inventara, praćenje i savetodavni rad sa osobljem kod
održavanja higijene sanitarnih prostora, otklanjanje otpadnih materija
i voda i dr.) i druge higijensko-epidemiološke mere, u skladu sa
zakonom.
Pripravnik se osposobljava da priprema, planira,
realizuje i vrednuje ostvarivanje programa nege i vaspitno-obrazovnog
rada sa decom, da učestvuje u izradi, praćenju i vrednovanju plana
individualizacije u saradnji sa stručnim saradnikom i roditeljima,
odnosno starateljima dece, da kreira podsticajnu sredinu za učenje i
razvoj dece, priprema sredstva i materijale za igru i različite tipove
aktivnosti, stvara i održava pozitivnu socijalnu klimu u vaspitnoj
grupi, da prati i pruža podršku dobrobiti i celovitom razvoju dece u
saradnji sa kolegama i roditeljima dece, da vodi sve propisane
evidencije i pedagošku dokumentaciju i da sarađuje sa roditeljima,
odnosno starateljima, zaposlenim u ustanovi i drugim zainteresovanim
licima i institucijama radi unapređivanja vaspitno-obrazovne prakse, da
vodi zdravstvenu i pedagošku dokumentaciju i evidencije.
Pripravnik se osposobljava za rad na prevenciji i
unapređenju zdravlja kroz zdravstveno-vaspitni rad sa decom;
upoznavanje sa osnovnim zdravstvenim karakteristikama svakog deteta, da
vodi decu, po potrebi, na zdravstveni pregled, davanje propisane
terapije, kontrolu higijene i izgleda dece, kao i urednosti odeće i
obuće; razvijanje higijensko-kulturnih navika kod dece; učešće u
planiranju i realizaciji ciljeva individualnog plana aktivnosti u radu
sa detetom; podsticanje psihofizičkog razvoja, osećanja sigurnosti i
prihvatanja kod svakog deteta; obavljanje prijema novog deteta,
podsticanje i praćenje adaptacije deteta na boravak u ustanovi i
organizovanje slobodnih aktivnosti.
VI. PLAN I PROGRAM PRIPRAVNIČKOG STAŽA ZA ZDRAVSTVENE RADNIKE SA STEČENIM SREDNJIM OBRAZOVANJEM
1. Plan i program pripravničkog staža za:
Medicinsku sestru - tehničara
Pedijatrijsku sestru
Ginekološko-akušersku sestru
obuhvata pripravnički staž u:
1) domu zdravlja - u trajanju od 13 nedelja;
2) stacionarnoj zdravstvenoj ustanovi - u trajanju od 13 nedelja.
1) Medicinska sestra - tehničar i pedijatrijska sestra
Osposobljava se kroz praktičan rad za samostalno
obavljanje opštih i specijalizovanih poslova zdravstvene nege; primenu
metoda i postupaka u cilju pružanja zdravstvene zaštite u domenu
primarne, sekundarne ili tercijarne prevencije; primenu metoda asepse i
antisepse i rad u aseptičnim uslovima, a posebno sprečavanje
intrahospitalnih infekcija i AIDS-a; upoznaje osnovne principe i
ciljeve zdravstveno-vaspitnog rada i osposobljava za sprovođenje
zdravstvenog vaspitanja kao integralnog rada u svakodnevnoj praksi;
upoznaje sa primenom principa ishrane zdravih i bolesnih; osposobljava
za vođenje zdravstvene dokumentacije i evidencija.
2) Za ginekološko-akušersku sestru:
Osposobljava se za pripremu potrebnog materijala,
pribora i instrumenata za rad; pripremu pacijentkinje za pregled i
ginekološke intervencije; obučava se u kontroli vitalnih funkcija,
sprovođenju terapije i uzimanju materijala za analize; pripremi
pacijentkinje za operaciju i sprovođenju nege operisanih pacijentkinja;
vođenje zdravstvene dokumentacije i evidencija; za prijem i trijažu
trudnica; praćenje stanja trudnice u sva četiri porođajna doba;
sprovođenje zdravstveno-vaspitnog rada sa trudnicom i babinjarom; nege
i kontrole trudnice kod patološke trudnoće; sprovođenje svih
higijensko-epidemioloških mera i sprečavanje intrahospitalnih
infekcija.
3) Za medicinsku sestru - vaspitača:
Osposobljava se za prijem dece u ustanovama za dnevni
boravak i specijalizovanim ustanovama; održavanje lične higijene dece;
sprovođenje ishrane deteta, kontrolu vitalnih funkcija dece, rasta i
razvoja; sprovođenje terapije (parenteralne i peroralne); rada na
adaptaciji novoprimljenog deteta; pripreme dece za uzimanje obroka i
spavanje, organizovanje i sprovođenje slobodne i usmerene aktivnosti
dece; rad na formiranju radnih, socijalnih, higijenskih i kulturnih
navika; primeni vaspitnih postupaka u cilju što uspešnijeg emocionalnog
kontakta; saradnju sa roditeljima, vođenje zdravstvene i pedagoške
dokumentacije i evidencija.
2. Plan i program pripravničkog staža za
Sanitarno-ekološkog tehničara
obuhvata pripravnički staž u zavodu za javno zdravlje - u trajanju od 26 nedelja.
U obavljanju pripravničkog staža, pripravnik se
osposobljava da prati stanje u odnosu na kretanje zaraznih bolesti,
snabdevanje vodom, dispoziciju otpadnih materijala i druge faktore
okoline koji utiču na ljudsko zdravlje, na području na kome deluje
zdravstvena ustanova; učestvuje u kontroli lica zaposlenih u prometu
namirnica i drugih lica koja podležu zdravstvenom nadzoru; izdaje i
vodi evidenciju sanitarnih knjižica; vodi evidenciju kliconoša; uzima
uzorke za hemijska i mikrobiološka ispitivanja i vodi potrebnu
evidenciju; učestvuje u kontroli javnih i individualnih vodnih
objekata, kao i objekata za dispoziciju otpadnih materija; učestvuje u
ispitivanju životne i radne sredine (zagađenost vazduha, buka,
prašina); radi na poslovima dezinfekcije, dezinsekcije i deratizacije.
3. Plan i program pripravničkog staža za
Fizioterapeutskog tehničara
obuhvata pripravnički staž u službi za fizikalnu medicinu i rehabilitaciju - u trajanju od 26 nedelja..
U obavljanju pripravničkog staža, pripravnik se
osposobljava kroz praktičan rad za samostalno obavljanje poslova i
zadataka svoje struke u cilju pružanja zdravstvene zaštite i
sprovođenje terapijskih procedura u oblasti: fototerapije,
termoterapije, hidroterapije, krioterapije, mehanoterapije,
elektroterapije, sonoterapije i dr.; vođenje odgovarajuće zdravstvene
dokumentacije i evidencija.
4. Plan i program pripravničkog staža za
Laboratorijskog tehničara
obuhvata pripravnički staž u:
1) kliničko-biohemijskoj laboratoriji - u trajanju od 9 nedelja;
2) hematologiji - u trajanju od 9 nedelja;
3) u mikrobiološkoj laboratoriji - u trajanju 8 nedelja.
U obavljanju pripravničkog staža, pripravnik se
obučava za uzimanje i prijem biološkog materijala od pacijenata,
obeležavanje, pripremu za rad biološkog materijala; samostalno
izvođenje poverenih analiza; upoznavanje sa osnovnim principima rada
aparata na kojima izvodi analize.
5. Plan i program pripravničkog staža za
Farmaceutskog tehničara
obuhvata pripravnički staž u:
1) apoteci - u trajanju od 13 nedelja;
2) bolničkoj apoteci - u trajanju od 5 nedelje;
3) galenskoj laboratoriji - u trajanju od 8 nedelja.
1) Rad u apoteci
Pripravnik se upoznaje i obučava za izdavanje lekova
čiji je režim izdavanja bez recepta, medicinskih sredstava, dijetetskih
suplemenata, kozmetičkih proizvoda, kao i drugih proizvoda za
unapređenje i očuvanje zdravlja; učestvuje u prijemu lekova,
medicinskih sredstava, dijetetskih suplemenata, kozmetičkih proizvoda,
kao i drugih proizvoda za unapređenje i očuvanje zdravlja, kao i
proveri roka upotrebe, proveri obezbeđenosti sertifikata, deklaracija i
uputstava, u pravilnom čuvanju i skladištenju i u defektiranju lekova.
Učestvuje u obradi i pripremi recepata za fakturisanje.
2) Rad u bolničkoj apoteci
Pripravnik se osposobljava za prijem lekova, zavojnog
materijala, sterilnih rastvora, sredstava za dezinfekciju, izdavanje
lekova, medicinskih sredstava, zavojnog materijala na osnovu trebovanja
sa odeljenja, učestvuje u proizvodnji i podeli masti i infuzionih
rastvora i učestvuje u kompjuterskoj obradi podataka.
3) Rad u galenskoj laboratoriji
Pripravnik se osposobljava za praktičan rad na izradi
galenskih lekova u skladu sa pravilnikom kojim se uređuju galenski
lekovi koji se upotrebljavaju u humanoj medicini.
6. Plan i program pripravničkog staža za
Stomatološku sestru - tehničara
obuhvata pripravnički staž u oblasti:
1) preventivne i dečje stomatologija - u trajanju od 8 nedelja;
2) bolesti zuba - u trajanju od 5 nedelje;
3) paradontologiji i bolestima usta - u trajanju od 4 nedelje;
4) oralne hirurgije - u trajanju od 5 nedelje;
5) stomatološke protetike - u trajanju od 4 nedelje.
U obavljanju pripravničkog staža, pripravnik se
obučava za prijem pacijenata i pripremu za stomatološke intervencije;
pripremu radnog mesta za dijagnostičke procedure, konzervativnu i
hiruršku terapiju na odeljenjima predviđenim planom pripravničkog
staža; pripremu instrumenata, pribora, medikamenata i materijala za
stomatološke intervencije na odeljenjima predviđenim planom
pripravničkog staža i asistiranje doktoru dentalne medicine za vreme
izvođenja intervencija; raspremanje radnog mesta posle stomatoloških
intervencija; dezinfekciju i sterilizaciju instrumenata i materijala;
čišćenje i dezinfekciju pribora i aparata; kontrolu sterilizacije;
trebovanje i čuvanje instrumenata, materijala, medikamenata i potrebnog
pribora i staranje o njihovom pravilnom utrošku; vođenje i čuvanje
stomatološke dokumentacije; sprovođenje preventivnih mera i
zdravstveno-vaspitni rad.
7. Plan i program pripravničkog staža za
Zubnog tehničara
obuhvata:
1) fiksnu protetiku - u trajanju od 11 nedelja;
2) mobilnu protetiku - u trajanju od 11 nedelja;
3) ortodonske aparate - u trajanju od 4 nedelje.
U obavljanju pripravničkog staža, pripravnik se
obučava za izradu jednodelnih livenih i fasetiranih krunica, delimičnih
krunica, inleja, nadgradnji, namenskih krunica svih vrsta mostova koji
su programom predviđeni za četvrti stepen; izradu totalnih i
parcijalnih proteza (kako klasičnih tako i skeletiranih proteza i
retencionih elemenata) od anatomskog otiska do definitivne obrade i
poliranja, kao i izradu svih vrsta reparatura parcijalnih i totalnih
proteza; izradu ortodonskih aparata od sokliranja modela (izrade
različitih ortodonskih kukica i opruga) do definitivne izrade sa
ugradnjom elemenata.
8. Plan i program pripravničkog staža za
Kozmetičkog tehničara
obuhvata pripravnički staž u službi za dermatologiju - u trajanju od 26 nedelja.
U obavljanju pripravničkog staža, pripravnik se
osposobljava za samostalno obavljanje terapijsko-estetskih procedura u
području aplikativne kozmetike; izvođenje dekorativnih
kozmo-terapijskih procedura; izvođenje terapijskih procedura u
dermatologiji; obučavanje za pozitivnu socijalnu komunikaciju, timski
rad i saradnički odnos drugim zdravstvenim radnicima.
9. Plan i program pripravničkog staža za Medicinsku
sestru vaspitača obuhvata pripravnički staž u predškolskoj ustanovi,
odnosno ustanovi socijalne zaštite u trajanju od 26 nedelja.
Pripravnik se upoznaje sa osnovnim principima
organizacije rada ustanove i organizacijom preventivne zdravstvene
zaštite i osposobljava se za obavljanje sledećih poslova: prijem dece u
ustanovu; organizacija dece po vaspitnim grupama; održavanje lične
higijene dece; sprovođenje ishrane deteta, kontrola vitalnih funkcija
dece, rasta i razvoja; davanje propisane terapije; rad na adaptaciji
novoprimljenog deteta; pripremu dece za uzimanje obroka i spavanje,
organizovanje i sprovođenje slobodne i usmerene aktivnosti dece; rad na
formiranju radnih, socijalnih, higijenskih i kulturnih navika; primena
vaspitnih postupaka u cilju što uspešnijeg emocionalnog kontakta;
saradnja sa roditeljima; vođenje zdravstvene i pedagoške dokumentacije
i evidencija.
Obrasce 1-3, koji su sastavni deo ovog pravilnika, objavljene u "Sl. glasniku RS", br. 33/2019 i "Sl. glasniku RS", br. 65/2022 i 66/2022 - ispr., možete pogledati OVDE