PRAVILNIK
O NACIONALNOJ LISTI INDIKATORA ZAŠTITE ŽIVOTNE SREDINE

("Sl. glasnik RS", br. 37/2011)

Član 1

Ovim pravilnikom propisuje se Nacionalna lista indikatora zaštite životne sredine (u daljem tekstu: Nacionalna lista indikatora).

Nacionalna lista indikatora data je u Prilogu - Nacionalna lista indikatora zaštite životne sredine, koji je odštampan uz ovaj pravilnik čini njegov sastavni deo.

Član 2

Nacionalna lista indikatora sadrži opšti opis indikatora i indikatore tematskih celina razvrstane na tematska područja.

Opšti opis indikatora obuhvata:

1) značaj na nacionalnom i međunarodnom nivou;

2) relevantnost za izveštavanje korišćenjem datog indikatora;

3) merljivost i statističku ispravnost indikatora;

4) jednostavnost i lakoću razumevanja;

5) ekonomsku opravdanost.

Član 3

Struktura podataka u Nacionalnoj listi indikatora podeljena je prema kategorijama u tematske celine, i to:

1) vazduh i klimatske promene;

2) vode;

3) priroda i biološka raznovrsnost;

4) zemljište;

5) otpad;

6) buka;

7) nejonizujuće zračenje;

8) šumarstvo, lov i ribolov;

9) održivo korišćenje prirodnih resursa;

10) privredni i društveni potencijali i aktivnosti od značaja za životnu sredinu;

11) međunarodna i nacionalna zakonska regulativa, kao i mere (strategije, planovi, programi, sporazumi), izveštaji i ostala dokumenta i aktivnosti iz oblasti zaštite životne sredine;

12) subjekti sistema zaštite životne sredine.

Član 4

Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku Republike Srbije".

 

Prilog

NACIONALNA LISTA INDIKATORA ZAŠTITE ŽIVOTNE SREDINE

1. Opšti opis indikatora

Značaj na nacionalnom i međunarodnom nivou

Indikator pruža informacije ili opisuje pojave u oblasti životne sredine na nacionalnom nivou.

Ukoliko je moguće, indikator je usklađen sa međunarodno prihvaćenim indikatorima radi poređenja na tom nivou.

Relevantnost za izveštavanje korišćenjem datog indikatora

Indikator obezbeđuje informacije na nivou pogodnom za kreiranje nacionalne politike, strategija, zakona i podzakonskih akata.

Indikator predstavlja najbolje merilo uzroka, stanja, posledica i efekata programa upravljanja životnom sredinom.

Relevantnost izveštavanja korišćenjem datog indikatora.

Merljivost i statistička ispravnost indikatora

Indikator se meri i prati sistematski i dosledno tokom vremena radi izveštavanja o odgovarajućim trendovima.

Indikator je izveden iz podataka visokog nivoa pouzdanosti uz odgovarajuću statističku i metodološku ispravnost.

Ukoliko je moguće, indikator može biti razložen radi detaljnijeg prikaza informacija koje sadrže parametri od kojih je kreiran.

Jednostavnost i lakoća razumevanja

Indikator je jednostavan i lak za razumevanje

Promene vrednosti indikatora mogu se jednostavno povezati sa poboljšanjem odnosno pogoršanjem posmatrane pojave u životnoj sredini.

Ekonomska opravdanost

Ukoliko je moguće, indikator je baziran na već postojećim podacima i informacijama.

Monitoring i izrada indikatora ne dovodi do neopravdanih troškova.

2. Indikatori tematskih celina

Tematska celina

1. VAZDUH I KLIMATSKE PROMENE

Red. br.

Naziv indikatora

1.1.

1.1. Učestalost prekoračenja dnevnih graničnih vrednosti za
SO
2, NO2, PM10, O3

Tematsko područje

Stanje

Definicija i opis indikatora

Indikator predstavlja broj dana u toku godine s prekoračenjem graničnih vrednosti kvaliteta vazduha u odnosu na zagađenje vazduha sa SO2, NO2, PM10, i O3 u urbanim i ruralnim područjima.
Indikatorom se opisuje stanje životne sredine u smislu kvaliteta vazduha tj. mere njegovog zagađenja.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se računa na osnovu podataka državne i lokalnih mreža za praćenje kvaliteta vazduha iz izmerenih prosečnih časovnih, 24-časovnih vrednosti koncentracija SO2, NO2, PM10, i maksimalnih osmočasovnih vrednosti koncentracija O3.

Jedinica mere

Broj dana u toku godine sa prekoračenjem dnevne granične vrednosti

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o zaštiti vazduha ("Službeni glasnik RS", broj 36/09);
- Zakon o ministarstvima ("Službeni glasnik RS", broj 16/11);
- Uredba o uslovima za monitoring i zahtevima kvaliteta vazduha ("Službeni glasnik RS", br. 11/10 i 75/10);
- Evropska Agencija za životnu sredinu - EEA CSI 004 - Exceedance of air quality limit values in urban areas.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Nacionalna i lokalne mreže za monitoring kvaliteta vazduha

Učestalost prikupljanja podataka - u skladu sa zakonskim obavezama i korišćenim metodama za monitoring (od 1 sat do godišnjeg izveštavanja)

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: do 15. februara tekuće godine za prethodnu godinu

Tematska celina

1. VAZDUH I KLIMATSKE PROMENE

Red. br.

Naziv indikatora

1.2.

1.2. Godišnja temperatura vazduha

Tematsko područje

Uticaji

Definicija i opis indikatora

Indikator predstavlja odstupanje srednje godišnje temperature vazduha za područje Republike Srbije u odnosu na klimatološku normalu 1961-1990.
Indikator je direktno povezan sa stanjem klimatskog sistema i pokazuje trend promena srednje godišnje temperature vazduha.
Podindikatori:
1. Maksimalna temperatura vazduha;
2. Minimalna temperatura vazduha.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se računa iz satnih/dnevnih/godišnjih podataka o temperaturi vazduha izmerenih u mreži meteoroloških stanica za pojedinačnu godinu i proseka za period 1961-1990.

Jedinica mere

Normalizovana standardna devijacija u odnosu na period 1961-1990

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o ratifikaciji Konvencije o Svetskoj meteorološkoj organizaciji ("Službeni list FNRJ - Međunarodni ugovori", broj 80/48);
- Zakon o potvrđivanju Okvirne konvencije Ujedinjenih nacija o promeni klime ("Službeni list SRJ - Međunarodni ugovori", broj 2/97) - UNFCCC (United Nations Framework Convention on Climate Change No. 2/97);
- Zakon o ministarstvima ("Službeni glasnik RS", broj 16/11);
- Zakon o meteorološkoj i hidrološkoj delatnosti ("Službeni glasnik RS", broj 88/10);
- Environmental Indicators and Indicator-based assessment Reports, Economic Commission for Europe, UN, 2007-UNECE B4-Air Temperature.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Republički hidrometeorološki zavod Srbije
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: do 15. februara tekuće godine za prethodnu godinu

Tematska celina

1. VAZDUH I KLIMATSKE PROMENE

Red. br.

Naziv indikatora

1.3.

1.3. Godišnja količina padavina

Tematsko područje

Uticaji

Definicija i opis indikatora

Indikator predstavlja odstupanje godišnjih količina padavina za područje Srbije od klimatološke normale 1961-1990.

Padavine su jedan od najvažnijih elemenata klime jer obnavljaju izvore sveže vode (površinske i podzemne) i tako utiču na sve komponente životne sredine.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se računa iz podataka o dnevnim/mesečnim/godišnjim količinama padavina za pojedinačnu godinu i njihovim odstupanjima od normale.
Podindikatori:
1. Letnje količine padavina;
2. Zimske količine padavina.

Jedinica mere

Normalizovana standardna devijacija logaritma godišnjih padavina za područje Srbije

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o ratifikaciji Konvencije o Svetskoj meteorološkoj organizaciji ("Službeni list FNRJ - Međunarodni ugovori", broj 80/48);
- Zakon o potvrđivanju Okvirne konvencije Ujedinjenih nacija o promeni klime ("Službeni list SRJ - Međunarodni ugovori", broj 2/97) - UNFCCC (United Nations Framework Convention on Climate Change);
- Zakon o ministarstvima ("Službeni glasnik RS", broj 16/11);
- Zakon o meteorološkoj i hidrološkoj delatnosti ("Službeni glasnik RS", broj 88/10);
- Environmental Indicators and Indicator-based assessment Reports, Economic Commission for Europe, UN, 2007-UNECE B5-Atmospheric precipitation

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Republički hidrometeorološki zavod Srbije
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: do 15. februara tekuće godine za prethodnu godinu

Tematska celina

1. VAZDUH I KLIMATSKE PROMENE

Red. br.

Naziv indikatora

1.4.

1.4. Potrošnja supstanci koje oštećuju ozonski omotač

Tematsko područje

Uticaji

Definicija i opis indikatora

Indikator predstavlja ukupnu potrošenu količinu supstanci koje oštećuju ozonski omotač (ODS).
Indikator je mera pritiska na životnu sredinu supstancama koje oštećuju ozonski omotač. ODS supstance su hlorofluorougljenici, drugi potpuno halogenovani hlorofluorougljenici, haloni, hlorofluorougljovodonici, ugljen tetrahlodi, 1,1,1-trihloroetan, metil bromid, bromofluorougljovodonici i bromohlorometan, u skladu sa odredbama Montrealskog protokola o supstaniama koje oštećuju ozonski omotač sa svim amandmanima, bilo da su same ili u smeši, nove, sakupljene, obnovljene ili obrađene.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se računa iz podataka o nacionalnoj potrošnji ODS supstanci koja se izračunava kao bilans uvoza i izvoza. Potrošnja pojedine supstance se množi sa odgovarajućim faktorom oštećenja ozona i predstavlja u ODP tonama.

Jedinica mere

tona ODP

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o zaštiti vazduha ("Službeni glasnik RS", broj 36/09)
- Uredba o postupanju sa supstancama koje oštećuju ozonski omotač, kao i uslovima za izdavanje dozvola za uvoz i izvoz tih supstanci ("Službeni glasnik RS", broj 22/10)

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Ministarstvo životne sredine, rudarstva i prostornog planiranja
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: do 15. februara tekuće godine za prethodnu godinu

Tematska celina

1. VAZDUH I KLIMATSKE PROMENE

Red. br.

Naziv indikatora

1.5.

1.5. Emisija zakiseljavajućih gasova (NOx, NH3 i SO2)

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Emisijom zakiseljavajućih gasova povećava se njihova koncentracija u vazduhu što dovodi do promene hemijske ravnoteže u životnoj sredini.
Indikator pokazuje trend i ukupne antropogene emisije zakiseljavajućih gasova NOx, NH3 i SO2 izraženih preko procenjene potencijalne vrednosti zakiseljavanja.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Ukupne emitovane količine zakiseljavajućih gasova se izračunavaju množenjem vrednosti emitovane količine svakog od gasova sa odgovarajućim potencijalnim faktorom zakiseljavanja.
E = Ei ·ki, gde su:
E - ukupna emitovana količina zakiseljavajućih gasova
i - zagađujuće materije (NOx, NH3 i SO2)
Ei - ukupna emitovana količina zagađujuće materije
ki - potencijalni faktor zakiseljavanja.
Podaci se prikupljaju i obrađuju u skladu sa metodologijom EMEP/EEA, prema UNECE Konvenciji o prekograničnom zagađenju vazduha na velikim udaljenostima i Direktivi 2001/81/EC o nacionalnim kvotama emisija za određene zagađujuće materije u atmosferi (Directive 2001/81/EC of the European Parliament and of the Council of 23 October 2001 on national emission ceilings for certain atmospheric pollutants).

Jedinica mere

kt/god

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o zaštiti vazduha ("Službeni glasnik RS", broj 36/09);
- Uredba o graničnim vrednostima emisija zagađujućih materija u vazduh ("Službeni glasnik RS", broj 71/10 i 6/11 - ispr.);
- Uredba o metodologiji za prikupljanje podataka za Nacionalni inventar emisije gasova sa efektom staklene bašte ("Službeni glasnik RS", broj 81/10);
- Zakon o ratifikaciji Konvencije o prekograničnom zagađivanju vazduha na velikim udaljenostima ("Službeni list SFRJ - Međunarodni ugovori", broj 11/86);
- Direktiva 2001/80/EC o ograničenju emisija određenih zagađujućih materija u vazduh iz velikih ložišta: (Directive of the European Parliament and of the Council of 23 october on the limitation of emissions of certain pollutants into the air from large combustion plants);
- Direktiva 2001/81/EC o nacionalnim kvotama emisija za određene zagađujuće materije u atmosferi (Directive of the European Parliament and of the Council of 23 October on national emission ceilings for certain atmospheric pollutants);
- Evropska agencija za životnu sredinu - EEA CSI 001 - Emissions of acidifying substances

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Republički hidrometeorološki zavod i Agencija za zaštitu životne sredine
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu

 

Tematska celina

1. VAZDUH I KLIMATSKE PROMENE

Red. br.

Naziv indikatora

1.6.

1.6. Emisija prekursora ozona (NOx, CO, CH4 i NMVOC)

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Prekursori ozona jesu supstance koje doprinose formiranju prizemnog, odnosno troposferskog ozona.
Indikator pokazuje ukupnu emisiju i trend prekursora prizemnog ozona (NOx, CO, CH4 i NMVOC) izraženih preko procenjene potencijalne vrednosti formiranja prizemnog ozona.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Ukupna količina emitovanih prekursora prizemnog ozona se izračunava množenjem vrednosti emitovane količine svakog od gasova sa odgovarajućim potencijalnim faktorom.
E = Ei ·ki, gde su:
E - ukupna emitovana količina prekursora ozona
i - zagađujuće materije (NOx, CO, CH4 i NMVOC)
Ei - ukupna emitovana količina zagađujuće materije
ki - potencijalni faktor.
Podaci se prikupljaju i obrađuju u skladu sa metodologijom EMEP/EEA, prema UNECE Konvenciji o prekograničnom zagađenju vazduha na velikim udaljenostima i Direktivi 2001/81/EC, o nacionalnim kvotama emisija za određene zagađujuće materije u atmosferi (Directive 2001/81/EC of the European Parliament and of the Council of 23 October 2001 on national emission ceilings for certain atmospheric pollutants).

Jedinica mere

kt/god

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o zaštiti vazduha ("Službeni glasnik RS", broj 36/09);
- Uredba o graničnim vrednostima emisija zagađujućih materija u vazduh ("Službeni glasnik RS", broj 71/10 i 6/11 - ispr.);
- Uredba o metodologiji za prikupljanje podataka za nacionalni inventar emisije gasova sa efektom staklene bašte ("Službeni glasnik RS", broj 81/10);
- Zakon o ratifikaciji Konvencije o prekograničnom zagađivanju vazduha na velikim udaljenostima ("Službeni list SFRJ - Međunarodni ugovori", broj 11/86);
- Zakon o potvrđivanju Okvirne konvencije Ujedinjenih nacija o promeni klime ("Službeni list SRJ - Međunarodni ugovori", broj 2/97);
- Direktiva 2001/80/EC - o ograničenju emisija određenih zagađujućih materija u vazduh iz velikih ložišta ložišta (Directive of the European Parliament and of the Council of 23 october on the limitation of emissions of certain pollutants into the air from large combustion plants);
- Direktiva 2001/81/EC - o nacionalnim kvotama emisija za određene zagađujuće materije u atmosferi (Directive of the European Parliament and of the Council of 23 October on national emission ceilings form certain atmospheric pollutants);
- Evropska agencija za životnu sredinu - EEA CSI 002 - Emissions of ozone precursors.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Republički hidrometeorološki zavod i Agencija za zaštitu životne sredine

Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu

Tematska celina

1. VAZDUH I KLIMATSKE PROMENE

Red. br.

Naziv indikatora

1.7.

1.7. Emisija primarnih suspendovanih čestica i sekundarnih prekursora suspendovanih čestica (PM10, NOx, NH3 i SO2)

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Indikator pokazuje ukupnu emisiju i trend primarnih suspendovanih čestica manjih od 10mm (PM10) i sekundarnih prekursora čestica NOx, NH3 i SO2 izraženih preko procenjene potencijalne vrednosti formiranja suspendovanih čestica.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Ukupna količina emitovanih primarnih suspendovanih čestica i sekundarnih prekursora se izračunava množenjem vrednosti emisije svakog od gasova sa odgovarajućim potencijalnim faktorom.
E = Ei ·ki, gde su:
E - ukupna emitovana količina suspendovanih čestica i njihovih prekusora
i - zagađujuće materije (PM10, NOx, NH3 i SO2)
Ei - ukupna emitovana količina zagađujuće materije
ki - potencijalni faktor.
Podaci se prikupljaju i obrađuju u skladu sa metodologijom EMEP/EEA, prema UNECE Konvenciji o prekograničnom zagađenju vazduha na velikim udaljenostima i Direktivi 2001/81/EC - o nacionalnim kvotama emisija za određene zagađujuće materije u atmosferi.

Jedinica mere

kt/god

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o zaštiti vazduha ("Službeni glasnik RS", broj 36/09);
- Uredba o graničnim vrednostima emisija zagađujućih materija u vazduh ("Službeni glasnik RS", broj 71/10 i 6/11 - ispr.);
- Uredba o metodologiji za prikupljanje podataka za nacionalni inventar emisije gasova sa efektom staklene bašte ("Službeni glasnik RS", broj 81/10);
- Zakon o ratifikaciji Konvencije o prekograničnom zagađivanju vazduha na velikim udaljenostima ("Službeni list SFRJ - Međunarodni ugovori", broj 11/86);
- Direktiva 2001/80/EC o ograničenju emisija određenih zagađujućih materija u vazduh iz velikih ložišta (Directive of the European Parliament and of the Council of 23 october on the limitation of emissions of certain pollutants into the air from large combustion plants);
- Direktiva 2001/81/EC - o nacionalnim kvotama emisija za određene zagađujuće materije u atmosferi (Directive of the European Parliament and of the Council of 23 October on national emission ceilings form certain atmoshperic pollutants) Evropska agencija za životnu sredinu - EEA CSI 002 - Emissions of primary particles nad secondary particulate matter precursors.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Republički hidrometeorološki zavod i Agencija za zaštitu životne sredine
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu

Tematska celina

1. VAZDUH I KLIMATSKE PROMENE

Red. br.

Naziv indikatora

1.8.

1.8. Emisija gasova sa efektom staklene bašte

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Indikator pokazuje ukupnu emisiju, trend i ponor direktnih i indirektnih gasova sa efektom staklene bašte.
Direktni gasovi sa efektom staklene bašte (CO2, N2O, CH4, SF6, HFC, PFC) su gasoviti sastojci atmosfere koji apsorbuju i reemituju infracrveno zračenje i u atmosferu dospevaju prirodnim putem ili kao posledica ljudskih aktivnosti, Indirektni gasovi sa efektom staklene bašte (CO, SO2, NOx i NMVOC) su gasoviti sastojci atmosfere, koji predstavljaju prekursore ozona, sulfata i aerosola, a utiču na klimatske promene. Potencijalom globalnog zagrevanja izražava se uticaj svakog od gasova na globalno zagrevanje.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Ukupna količina emitovanih gasova sa efektom staklene bašte se prikazuje prema sektorima:
- energetika;
- industrijski procesi;
- primena rastvarača;
- korišćenje zemljišta i promene u korišćenju zemljišta i šumarstvo;
- poljoprivreda;
- upravljanje otpadom.
Količina emitovanih direktnih gasova sa efektom staklene bašte se izračunava množenjem obima aktivnosti sa odgovarajućim emisionim faktorom.
Ei = A · EFi, gde su:
Ei - emitovana količina zagađujuće materije
i - zagađujuća materija
A - obim aktivnosti
EFi - emisioni faktor odgovarajuće zagađujuće materije.
Podindikatori:
1. Emisija ugljendioksida (CO2);
2. Emisija azotsuboksida (N2O);
3. Emisija metana (CH4);
4. Emisija sumporheksafluorida (SF6);
5. Emisija flurougljovodonika (HFC);
6. Emisija perflurougljovodonika (PFC);
7. Emisija ugljenmonoksida (CO);
8. Emisija sumpordioksida (SO2);
9. Emisija oksida azota (NOx);
10. Emisija nematanskih isparljivih organskih jedinjenja (NMVOC). Podaci se prikupljaju i obrađuju u skladu sa metodologijom IPCC, prema Okvirnoj konvenciji Ujedinjenih nacija o promeni klime i metodologijom EMEP/EEA, prema UNECE Konvenciji o prekograničnom zagađenju vazduha na velikim udaljenostima i Direktivi 2001/81/EC o nacionalnim kvotama emisija za određene zagađujuće materije u atmosferi (Directive 2001/81/EC of the European Parliament and of the Council of 23 October 2001 on national emission ceilings for certain atmospheric pollutants).

Jedinica mere

Gg CO2eq/god i Gg/god

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o zaštiti vazduha ("Službeni glasnik RS", broj 36/09);
- Uredba o metodologiji za prikupljanje podataka za nacionalni inventar emisije gasova sa efektom staklene bašte ("Službeni glasnik RS", broj 81/10);
- Uredba o graničnim vrednostima emisija zagađujućih materija u vazduh ("Službeni glasnik RS", broj 71/10 i 6/11 - ispr.);
- Zakon o potvrđivanju Okvirne konvencije Ujedinjenih nacija o promeni klime ("Službeni list SRJ - Međunarodni ugovori", broj 2/97);
- Zakon o potvrđivanju Kjoto protokola uz Okvirnu konvenciju Ujedinjenih nacija o promeni klime ("Službeni glasnik RS - Međunarodni ugovori", broj 88/07);
- Zakon o ratifikaciji Konvencije o prekograničnom zagađivanju vazduha na velikim udaljenostima ("Službeni list SFRJ - Međunarodni ugovori", broj 11/86);
- Direktiva 2001/80/EC o ograničenju emisija određenih zagađujućih materija u vazduh iz velikih ložišta (Directive of the European Parliament and of the Council of 23 october on the limitation of emissions of certain pollutants into the air from large comubustion plants);
- Direktiva 2001/81 /EC o nacionalnim kvotama emisija za određene zagađujuće materije u atmosferi (Directive of the European Parliament and of the Council of 23 October on national emission ceilings for certain atmospheric pollutants);
- Evropska agencija za životnu sredinu - EEA CSI 010;
- Greenhouse gas emission trends.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Agencija za zaštitu životne sredine i Republički hidrometeorološki zavod
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu

Tematska celina

1. VAZDUH I KLIMATSKE PROMENE

Red. br.

Naziv indikatora

1.9.

1.9. Projekcija emisija gasova sa efektom staklene bište

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Indikator prikazuje projekcije koje se odnose na buduće emisije i ponore gasova sa efektom staklene bašte u skladu sa scenarijima do 2020. godine. Obuhvaćeni su: 1. scenario bez mera, 2. scenario sa merama i 3. scenario s dodatnim merama. Politika i mere se odnose na zakonodavni i institucionalni okvir i instrumente, odnosno mere za sprovođenje politike ublažavanja klimatskih promena.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Podaci se prikupljaju i obrađuju u skladu sa metodologijom IPCC, prema Okvirnoj konvenciji Ujedinjenih nacija o promeni klime.

Jedinica mere

Mt CO2eq/god

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o zaštiti vazduha ("Službeni glasnik RS", broj 36/09)
- Uredba o metodologiji za prikupljanje podataka za nacionalni inventar emisije gasova sa efektom staklene bašte ("Službeni glasnik RS", broj 81/10);
- Zakon o potvrđivanju Okvirne konvencije Ujedinjenih nacija o promeni klime ("Službeni list SRJ - Međunarodni ugovori", broj 2/97);
- Zakon o potvrđivanju Kjoto protokola uz Okvirnu konvenciju Ujedinjenih nacija o promeni klime ("Službeni glasnik RS - Međunarodni ugovori", broj 88/07);
- Evropska agencija za životnu sredinu - EEA CSI 011 - Greenhouse gas emission projections.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Agencija za zaštitu životne sredine
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu

Tematska celina

1. VAZDUH I KLIMATSKE PROMENE

Red. br.

Naziv indikatora

1.10.

1.10. Emisija teških metala

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Indikator pokazuje ukupnu emisiju antropogenih emisija teških metala, kao što su Cd, Hg, Pb, As, Cr, Cu, Ni, Se i Zn.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Podaci se prikupljaju i obrađuju u skladu sa metodologijom EMEP/EEA, prema UNECE Konvenciji o prekograničnom zagađenju vazduha na velikim udaljenostima i Direktivi 2001/81/EC o nacionalnim kvotama emisija za određene zagađujuće materije u atmosferi (Directive 2001/81/EC of the European Parliament and of the Council of 23 October 2001 on national emission ceilings for certain atmospheric pollutants).

Jedinica mere

t/god

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o zaštiti vazduha ("Službeni glasnik RS", broj 36/09);
- Uredba o graničnim vrednostima emisija zagađujućih materija u vazduh ("Službeni glasnik RS", broj 71/10 i 6/11 - ispr.);
- Zakon o ratifikaciji Konvencije o prekograničnom zagađivanju vazduha na velikim udaljenostima ("Službeni list SFRJ - Međunarodni ugovori", broj 11/86);
- Evropska agencija za životnu sredinu - EEA APE 005 - Heavy metal (HM) emissions.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Republički hidrometeorološki zavod i Agencija za zaštitu životne sredine
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu

Tematska celina

1. VAZDUH I KLIMATSKE PROMENE

Red. br.

Naziv indikatora

1.11.

1.11. Emisija nenamerno ispuštenih dugotrajnih organskih zagađujućih materija (UPOPs)

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Indikator pokazuje ukupnu emisiju antropogenih emisija nenamerno ispuštenih dugotrajnih organskih zagađujućih materija iz različitih izvora, a prema kategorijama definisanim Uredbom o metodologiji za prikupljanje podataka za nacionalni inventar nenamerno ispuštenih dugotrajnih organskih zagađujućih supstanci.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Podaci se prikupljaju u skladu sa metodologijom UNEP, prema Stokholmskoj konvenciji o dugotrajnim organskim zagađujućim supstancama.

Jedinica mere

t/god

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o zaštiti vazduha ("Službeni glasnik RS", broj 36/09);
- Uredba o metodologiji za prikupljanje podataka za nacionalni inventar nenamerno ispuštenih dugotrajnih organskih zagađujućih supstanci ("Službeni glasnik RS", broj 76/10);
- Uredba o graničnim vrednostima emisija zagađujućih materija u vazduh ("Službeni glasnik RS", broj 71/10 i 6/11 - ispr.);
- Zakon o potvrđivanju Stokholmske konvencije o dugotrajnim Organskim zagađujućim supstancama ("Službeni glasnik RS - Međunarodni ugovori", broj 42/09);
- Zakon o ratifikaciji Konvencije o prekograničnom zagađivanju vazduha na velikim udaljenostima ("Službeni list SFRJ - Međunarodni ugovori", broj 11/86).

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Agencija za zaštitu životne sredine
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu

Tematska celina

2. VODE

Red. br.

Naziv indikatora

2.12.

2.12. Indikator potrošnje kiseonika u površinskim vodama

Tematsko područje

Stanje

Definicija i opis indikatora

Indikator prati koncentracije biološke potrošnje kiseonika (BPK5) i amonijuma (NH4 - N) u rekama i obezbeđuje meru stanja površinskih voda u smislu biorazgradivog organskog opterećenja i amonijuma.
Koncentracija BPK5 predstavlja potrebu organizama, koji konzumiraju oksidovane organske materije, za kiseonikom i osnovni je indikator zagađenosti površinskih voda organskim materijama. Potrebna količina kiseonika proporcionalna je prisutnoj količini organskih materija. Organsko zagađenje dovodi do visoke stope metaboličkih procesa koji zahtevaju kiseonik što dovodi do nedostatka kiseonika i pojave anaerobnih uslova pri kojima transformacija azota u redukovane forme zauzvrat dovodi do povećanja koncentracije amonijuma, koji je otrovan za vodene životinje iznad određene koncentracije, u zavisnosti od temperature vode, saliniteta i pH vrednosti. Amonijum je indikator moguće bakterijske aktivnosti ljudskog i životinjskog otpada koji preko kanalizacionog sistema ili spiranjem dospeva u površinske vode.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izračunava kao medijana srednjih godišnjih vrednosti BPK5 i (NH4 - N) izmerenih na mernim mestima. Mann - Kendall i neparametrijskom Sen'S metodom. određuje se postojanje i ocena intenziteta trenda.
Program za praćenje i koncentracija BPK5 i amonijuma treba da bude baziran na prostornoj i vremenskoj dinamici indikatora. Broj nadzornih mesta i njihova lokacija treba da omoguće prikupljanje informacija o vrednosti BPK5, i amonijuma za glavne morfološke tipove vodotoka i u ostalim površinskim vodama koje su izložene antropogenom opterećenju. Vreme uzorkovanja treba da odgovara hidrološkim fazama, dok učestalost uzorkovanja treba da odražava potrebu za autentičnim statističkim informacijama. Treba obezbediti metodološku i meteorološku uniformnost u kontroli i obrada podataka; mikrobiološki i hemijsko-analitički rad treba da bude sprovedena od strane akreditovane laboratorije sa osiguranjem kontrole kvaliteta i pouzdanosti podataka.
Data Quality Assessment: Statistical Methods for Practitioners, United States Environmental Protection Agency, Office of Environmental Information Washington, DC 20460 EPA/240/B-06/003, USA, 2006.
Steven Brauner, Environmental Sampling & Monitoring Primer, Nonparametric Estimation of Slope: Sen'S Method in Envirinmental Pollution
http://www.cee.vt.edu/ewr/environmental/teach/smprimer/sen/sen.html

Jedinica mere

BPK5 (mg O2/l), Amonijum (μg N/l)

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Konvencija o saradnji za zaštitu i održivo korišćenje reke Dunav ("Službeni list SCG - Međunarodni ugovori", broj 4/03);
- Zakon o vodama ("Službeni glasnik RS", broj 30/10) - član 108 i 109;
- Evropska Agencija za životnu sredinu - EEA CSI 019 - Oxygen consuming substances in rivers;
- Environmental Indicators and Indicator - based assessment Reports, Economic Commission for Europe, UN, 2007 - UNECE C13 - BOD and concentration of ammonium in rivers.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Podaci o kvalitetu voda prema godišnjem programu Agencije za zaštitu životne sredine

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Kvartalni izveštaji i godišnji izveštaj najkasnije do 1. marta tekuće godine za prethodnu godinu

Tematska celina

2. VODE

Red. br.

Naziv indikatora

2.13.

2.13. Nutrijenti u površinskim i podzemnim vodama

Tematsko područje

Stanje

Definicija i opis indikatora

Indikator prati koncentracije ortofosfata (PO4 - P) i nitrata (NO3-N) u rekama, ukupnog fosfora (P) i nitrata (NO3-N) u jezerima i akumulacijama i nitrata (NO3-N) u podzemnoj vodi i obezbeđuje ocenu stanja površinskih i podzemnih voda u pogledu koncentracije nutrijenata. Koristiti za prikazivanje aktuelne prostorne varijacije nitrijenata i njihove dugoročne trendove.
Prekomerna količina nutrijenata koja se iz urbanih područja, industrije i poljoprivrednih oblasti sliva u voda tela dovodi do eutrofikacije vodnih tela što prouzrokuje ekološke promene koje dovode do gubitka biljnih i ribljih vrsta (smanjenje ekološkog statusa). Ovaj proces ima negativan uticaj na korišćenje vode za ljudsku potrošnju i druge svrhe.
Najznačajniji izvor zagađenja azotom je spiranje sa poljoprivrednog zemljišta, dok najveći deo zagađenja fosforom potiče iz komunalnih i industrijskih otpadnih voda.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izračunava kao medijana srednjih godišnjih vrednosti koncentracije ortofosfata (PO4 - P) i nitrata (NO3-N) u rekama, ukupnog fosfora (P) i nitrata (NO3-N) u jezerima i akumulacijama i nitrata (NO3-N) u podzemnoj vodi. Iz višegodišnjih nizova medijana, Mann - Kendall testom i neparametrijskom Sen'S metodom, određuje se postojanje i ocena intenziteta trenda.
Data Quality Assessment: Statistical Methods for Practitioners, United States Environmental Protection Agency, Office of Environmental Information Washington, DC 20460 EPA/240/B-06/003, USA, 2006.
Steven Brauner, Environmental Sampling & Monitoring Primer, Nonparametric Estimation of Slope: Sen'S Method in Envirinmental Pollution
http://www.cee.vt.edu/ewr/environmental/teach/smprimer/sen/sen.html

Jedinica mere

Nitrati (mg NO3/l),
ukupni fosfor i ortofosfati (μg P/l)

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Konvencija o saradnji za zaštitu i održivo korišćenje reke Dunav ("Službeni list SCG - Međunarodni ugovori", broj 4/03);
- Zakon o vodama ("Službeni glasnik RS", broj 30/10) - član 108 i 109;
- Direktiva koja se odnosi na prečišćavanje komunalnih otpadnih voda (Urban Waste Water Treatmant Directive 91/271/EEC);
- Direktiva koja se odnosi na zaštitu od zagađivanja uzrokovanog nitratima iz poljoprivrednih izvora (Nitrate Directive 91/676/EEC);
- Evropska Agencija za životnu sredinu - EEA CSI 020 - Nutrients in freshwater;
- Environmental Indicators and Indicator-based assessment Repots;
- Economic Commission for Europe, UN, 2007 - UNECE C14 - Nutrients in freshwater.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Podaci o kvalitetu voda prema godišnjem programu Agencije za zaštitu životne sredine

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Kvartalni izveštaji i godišnji izveštaj najkasnije do 1. marta tekuće godine za prethodnu godinu

 

Tematska celina

2. VODE

Red. br.

Naziv indikatora

2.14.

2.14. Indeks saprobnosti (SI)

Tematsko područje

Stanje

Definicija i opis indikatora

Indeks saprobnosti/Saprobic Index (SI) je biološki indikator statusa voda koji se koristi za ocenu nivoa organskog zagađenja. Stepen saprobnosti reflektuje intenzitet procesa degradacije organske supstance u ekosistemu. Indeks saprobnosti može koristiti različite grupe vodenih organizama kao indikatore.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Direktiva o vodama EU (2000/60/EC) preporučuje definisanje graničnih vrednosti indeksa saprobnosti za tip ili grupu tipova voda.
Indeks saprobnosti (SI) se određuje korišćenjem formule
Pantle & Buck method (1955):

gde je: SI - indeks saprobnosti, si - saprobna vrednost i - te vrste i ai - relativna abundanca.

Kao indikatorski organizmi koriste se sve grupe vodenih organizama - alge, vodene makrofite, zooplankton, mikrozoobentos, vodeni makrobeskičmenjaci i ribe.
Relativna abundanca određuje se preko sledeće skale:

od %

do %

abundanca

0

1

1

1

4

2

4

11

3

11

21

5

21

41

7

41

100

9

Klasifikacija voda prema vrednostima saprobnog indeksa vrši se na sledeći način:
- oligosaprobne vode SI 1 - 1,5
- betamezosaprobne vode SI 1,5- 2,5
- alfamezosaprobne vode SI 2,5 - 3,5
- polisaprobne vode - SI 3,5 - 4

Indikator se izražava brojčano ili prikazuje u vidu klase kvaliteta. Izračunava se objedinjeno, za vodno područje i/ili na nacionalnom nivou, kao medijana srednjih godišnjih vrednosti. Iz višegodišnjih nizova medijana, Mann - Kendall testom i neparametrijskom Sen'S metodom, određuje se postojanje i ocena intenziteta trenda.
1. AQEM, 2002: Manual for the application of the AQEM system. A comprehensive method to assess European streams using benthic macroinvertebrates, developed for the purpose of the Water Framework Direcitve. Contract No: EVK1-CT1999-00027.
2. Data Quality Assessment: Statistical Methods for Practitioners,
United States Environmental Protection Agency, Office of Environmental Information Washington, DC 20460 EPA/240/B-06/003, USA, 2006.
3. Steven Brauner, Environmental Sampling & Monitoring Primer, Nonparametric Estimation of Slope: Sen'S Method in Envirinmental Pollution
http://www.cee.vt.edu/ewr/environmental/teach/smprimer/sen/sen.html

Jedinica mere

Neimenovan broj

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o vodama ("Službeni glasnik RS", broj 30/10);
- Uredba o klasifikaciji voda ("Službeni glasnik SRS", broj 5/68).

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Podaci o kvalitetu voda prema godišnjem programu Agencije za zaštitu životne sredine, podaci iz projekata Instituta za biološka istraživanja "Siniša Stanković" Univerziteta u Beogradu, Prirodno-matematički fakultet - Institut za biologiju i ekologiju Univerziteta u Kragujevcu, Departman za hemiju, biohemiju i zaštitu životne sredine Prirodno-matematičkog fakulteta u Novom Sadu.

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Kvartalni izveštaji i godišnji izveštaj najkasnije do 1. marta tekuće godine za prethodnu godinu

Tematska celina

2. VODE

Red. br.

Naziv indikatora

2.15.

2.15. Serbian Water Quality Index (SWQI)

Tematsko područje

Stanje

Definicija i opis indikatora

Serbian Water Quality Index (SWQI) kao kompozitni indikator kvaliteta površinskih voda prati devet parametara fizičko-hemijskog i jedan parametar mikrobiološkog kvaliteta vode (temperatura vode, pH vrednost, elektroprovodljivist, % zasićenja O2, BPK5, suspendovane materije, ukupni oksidovani azot (Nitrati + Nitriti), ortofosfati, ukupni amonijum i najverovatniji broj koliformnih klipa) i obezbeđuje meru stanja površinskih voda u pogledu opšteg kvaliteta površinskih voda ne uzimajući u obzir prioritetne i hazardne supstance.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Serbian Water Quality Index (SWQI) se dobija agregiranjem devet parametara fizičko-hemijskog i jednog parametara mikrobiološkog kvaliteta vode (temperatura vode, pH vrednost, elektroprovodljivist, % zasićenja O2, BPK5, suspendovane materije, ukupni oksidovani azot (Nitrati + Nitriti), ortofosfati, ukupni amonijum i najverovatniji broj koliformnih klica. Svakom od deset parametara pripada konstantan težinski broj (wi) prema značaju tog parametra u ugrožavanju kvaliteta vode. Svakom parametru takođe, u zavisnosti od izmerene koncentracije, pripada i odgovarajući kvalitativni broj (qi).
Korišćenjem formule:

gde je:

WQI = indeks kvaliteta vode

 

n = broj parametara

 

qi = kvalitativni broj odgovarajućeg parametra

 

wi = težinski broj odgovarajućeg parametra

postupak se ponavlja za n parametra (n = 10). Sumarna vrednost je neimenovani broj od 0 do 100 kao kvantitativan pokazatelj kvaliteta određenog uzorka vode, gde je 100 maksimalan kvalitet.

Korelacijom sa Uredbom o klasifikaciji voda ("Službeni glasnik SRS", br. 5/68), gde je voda podeljena u I, II, IIa, IIb, III i IV klasu na osnovu pokazatelja i njihovih graničnih vrednosti, određen je Serbian Water Quality Index (SWQI) sa pet opisnih kategorija kvaliteta (odličan, veoma dobar, dobar, loš i veoma loš).
Indikator se prikazuje kao raspodela učestalosti kvaliteta vode uzoraka prema opisnim kategorijama kvaliteta na nacionalnom nivou i po slivovima dok se na mernim mestima opisna kategorija kvaliteta dobija iz aritmetičke sredine na godišnjem nivou.
Indikator se izračunava kao medijana srednjih godišnjih vrednosti. Iz višegodišnjih nizova medijana, Mann - Kendall testom i neparametrijskom Sen'S metodom, određuje se postojanje i ocena intenziteta trenda.
1. Development of a Water Quality Index, Scottish Development Department, Engineering Division, Edinburgh, 1976.
2. http://www.sepa.gov.rs/index.php?menu=6&id=8006&akcija=showExterna

Jedinica mere

Pet opisnih indikatora (na skali od 0 do 100) i indikator u boji: veoma loš (0-38) crveno, loš (39-71) - žuto, dobar (72-83) - zeleno, veoma dobar (84-89) - svetlo plavo i odličan (90-100) - tamno plavo, temperatura vode (°C), pH vrednost (pH), elektroprovodljivost (μS/cm), % zasićenja O2 (%), BPK5 (mg O2/l), suspendovane materije (mg/l), ukupni oksidovani azot (Nitrati + Nitriti) (mg N/l), ortofosfati (mg P/l), ukupni amonijum (mg (N/l) i najverovatniji broj koliformnih klica (n/100 ml)

Pravna pokrivenost nacnonalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Uredba o klasifikaciji voda ("Službeni glasnik SRS", broj 5/68);
- Zakon o vodama ("Službeni glasnik RS", broj 30/10) - član 108 i 109.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Podaci o kvalitetu voda prema godišnjem programu Agencije za zaštitu životne sredine

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Kvartalni izveštaji i godišnji izveštaj najkasnije do 1. marta tekuće godine za prethodnu godinu

 

Tematska celina

2. VODE

Red. br.

Naziv indikatora

2.16.

2.16. Kvalitet vode za piće

Tematsko područje

Uticaji

Definicija i opis indikatora

Indikator prati udeo uzoraka vode za piće koji ne zadovoljavaju propisane vrednosti parametara za vodu za piće u ukupnom broju uzoraka vode za piće dobijenih iz javnih vodovoda i van javnih vodovoda. Kontrola obuhvata sisteme sa više od pet domaćinstava, odnosno više od 20 stanovnika, kao i snabdevanje iz sopstvenih objekata preduzeća i drugih pravnih lica i preduzetnika koji proizvode i/ili vrše promet životnih namirnica i snabdevanje javnih objekata (obrazovno-vaspitne organizacije), turističko-ugostiteljske, saobraćajne i dr.
Kvalitativni indikatori uticaja na zdravlje iz izvora životne sredine određuju se kao rizik od izloženosti mikrobiološkim agensima (Escherichia coli, Enteroccocus) i fizičko-hemijskim agensima, tako da nikada ne premaše maksimalno dozvoljene koncentracije. Higijenska ispravnost vode za piće utvrđuje se sistematskim vršenjem pregleda čiji broj zavisi od prosečne dnevne količine proizvedene vode tokom jedne godine (m3/dan) prema važećem Pravilniku. Metodološki pristup procenjivanja kvalitativnog uticaja vode za piće na zdravlje korišćenjem opisnog indikatora rizika kvaliteta vode za piće i njegovog odgovarajućeg procenta neispravnosti prikazan je u tabelama 1 i 2.(*)

Tabela 1. Indikator rizika kvaliteta vode za piće u pogledu mikrobiološke neispravnosti

Nivo

%
neispravnosti

Opis

1

< 2

Neznatan

2

2,1 -5

Mali

3

5,1 - 10

Umeren

4

10,1 -25

Veliki

5

> 25

Ogroman

Tabela 2. Indikator rizika kvaliteta vode za piće u pogledu fizičko-hemijske neispravnosti

Nivo

% neispravnosti

Opis

1

< 5

Prihvatljiv

2

5,1 - 10

Delimično prihvatljiv

3

10,1 -20

Loš

4

20,1-50

Veoma loš

5

> 50,1

Alarmantan

 

 

Indikator obezbeđuje informacije o rizicima od negativnih uticaja vode za piće na ljudsko zdravlje i pokazuje u kojoj meri je snabdevanje vodom za piće u skladu sa sanitarno-higijenskim uslovima i standardima.

(*)

(1) AUSTRALIAN DRINKING WATER GUIDELINES, Australian Goverment, National Health and Medical Research Council, 2004.

 

(2) Microbial Risk Assessment (MRA) Tool, Urban Water, CHALMERS UNIVERSITY OF TECHNOLOGY, Gothenburg, Sweden, 2005, Report 2005:7.

 

(3) Environmental health indicators: Development of methodology for the WHO European Region, WHO, 2000, update 2002.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izračunava kao količnik neispravnog broja uzoraka i ukupnog broja uzoraka pomnožen sa 100 (fizičko-hemijski i mikrobiološki pokazatelji), zbirno ili pojedinačno za navedene grupe potrošača.
Higijenska ispravnost vode za piće utvrđuje se na osnovu Pravilnika o higijenskoj ispravnosti vode za piće ("Službeni list SRJ", br. 42/98 i 44/99).
Korisnici vrše kontrolu ispravnosti vode za piće na osnovu zahteva Zavodima za javno zdravlje i/ili podležu sanitarnom nadzoru.

Jedinica mere

%(procenat)

Pravna pokrivenost nacnonalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Pravilnik o higijenskoj ispravnosti vode za piće ("Službeni list SRJ", br. 42/98 i 44/99), Tabela 3, Lista III a;
- Environmental Indicators and Indicator-based assessment Reports,
- Economic Commission for Europe, UN, 2007 - UNECE C12 - Drinking water quality.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

- Institut za zaštitu zdravlja Srbije, "Milan Jovanović - Batut";
- podaci korisnika koji vrše kontrolu ispravnosti vode za piće na osnovu zahteva ili ugovora sa Institutima i Zavodima za javno zdravlje i/ili podležu sanitarnom nadzoru.
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja polataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Jednom godišnje za prethodnu godinu do 30. aprila tekuće godine

Tematska celina

2. VODE

Red. br.

Naziv indikatora

2.17.

2.17. Kvalitet vode za kupanje

Tematsko područje

Uticaji

Definicija i opis indikatora

Indikator prati broj kupališta koji tokom sezone kupanja zadovoljavaju i ne zadovoljavaju standarde kvaliteta vode za kupanje u odnosu na ukupan broj kupališta.
Kupalište podrazumeva sve površinske vode u kojima je kupanje dozvoljeno isključivo od strane nadležnog organa, ili kupanje nije zabranjeno i tradicionalno ga koristi veliki broj kupača. Kvalitet vode za kupanje se odnosi na kvalitet vode za kupanje sa izuzetkom vode namenjene za terapeutsku primenu i vode u bazenima za kupanje.
Indikator obezbeđuje meru rizika od negativnih uticaja vode za kupanje lošeg kvaliteta na ljudsko zdravlje i pokazuje u kojoj meri je voda za kupanje u skladu sa propisanim standardima.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se sastoji iz više podindikatora i izračunava se kao količnik određenog podindikatora i ukupnog boja kupališta pomnožen sa 100.

Podindikatori su:
1. Broj kupališta čiji kvalitet vode je u skladu sa propisanim vrednostima;
2. Broj kupališta čiji kvalitet vode nije u skladu sa propisanim vrednostima;
3. Broj kupališta gde je zabranjeno kupanje;
4. Broj kupališta koja nisu uzorkovana ili su nedostupni podaci;
5. Ukupan broj kupališta.
Ispravnost kvaliteta vode za kupanje utvrđuje se na osnovu Uredbe o klasifikaciji voda ("Službeni glasnik SRS", broj 5/68).
Član 2, stav 2: klasa II propisuje vode koje su podesne za kupanje; rekreaciju i sportove na vodi. Podela voda u klase i potklase iz člana 2. ove uredbe vrši se na osnovu pokazatelja i njihovih graničnih vrednosti.

Jedinica mere

% (procenat)

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o vodama ("Službeni glasnik RS", broj 30/10);
- Uredba o klasifikaciji voda ("Službeni glasnik SRS", broj 5/68);
- Konvencija o saradnji za zaštitu i održivo korišćenje reke Dunav ("Službeni list SCG - Međunarodni ugovori", broj 4/03);
- Evropska Agencija za životnu sredinu - EEA CSI 022 - Bathing water quality;
- Council Directive 76/160/EEC - Bathing Water Direcitve.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

- Institut za zaštitu zdravlja Srbije "Milan Jovanović - Batut";
- podaci korisnika koji vrše kontrolu ispravnosti vode na kupalištima na osnovu zahteva ili ugovora sa Institutima i Zavodima za javno zdravlje i/ili podležu sanitarnom nadzoru;
- Ministarstvo zdravlja/Sektor za inspekcijske poslove - Odeljenje za sanitarnu inspekciju (podaci o broju kupališta gde je zabranjeno kupanje).
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Jednom godišnje za prethodnu godinu do 30. aprila tekuće godine

Tematska celina

2. VODE

Red. br.

Naziv indikatora

2.18.

2.18. Procenat stanovnika priključen na javni vodovod

Tematsko područje

Reakcije društva

Definicija i opis indikatora

Indikator prati broj stanovnika priključen na javni vodovod u odnosu na ukupan broj stanovnika i daje meru odgovora društva na snabdevanje stanovništva zdravom vodom za piće.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izračunava kao količnik broja stanovnika priključenih na javni vodovod (kao skup uzajamno povezanih tehničko-sanitarnih objekata i opreme, namenjenih da stanovništvu i privredi naselja obezbede vodu za piće koja ispunjava uslove u pogledu zdravstvene ispravnosti) i ukupnog broja stanovnika pomnožen sa 100.
Podaci o statističkim istraživanjima iz oblasti voda dobijeni su redovnim godišnjim izveštajima koje podnose organizacije odnosno preduzeća registrovana u sektoru vodosnabdevanja,

Jedinica mere

% (procenat)

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o vodama ("Službeni glasnik RS", broj 30/10);
- Zakon o komunalnim delatnostima ("Službeni glasnik RS", br. 16/97 i 42/98);
- Pravilnik o metodologiji za izradu nacionalnog i lokalnog registra izvora zagađivanja, kao i metodologiji za vrste, načine i rokove prikupljanja podataka ("Službeni glasnik RS", broj 91/10);
- Konvencija o saradnji za zaštitu i održivo korišćenje reke Dunav ("Službeni list SCG - Međunarodni ugovori", broj 4/03).

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

- Republički zavod za statistiku Srbije (Statistički godišnjak);
- Agencija za zaštitu životne sredine;
- Ministarstvo poljoprivrede, trgovine, šumarstva i vodoprivrede - Republička direkcija za vode;
- javna komunalna preduzeća.
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Jednom godišnje za prethodnu godinu do 30. aprila tekuće godine

Tematska celina

2. VODE

Red. br.

Naziv indikatora

2.19.

2.19. Procenat stanovnika priključen na javnu kanalizaciju

Tematsko područje

Reakcije društva

Definicija i opis indikatora

Indikator prati broj stanovnika priključen na javnu kanalizaciju u odnosu na ukupan broj stanovnika i daju meru odgovora društva na poboljšanje uslova života i zdravlja stanovništva.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izračunava kao količnik broja stanovnika koji su priključeni na javnu kanalizaciju (kao skup tehničko-sanitarnih objekata kojima se obezbeđuje neprekidno i sistematsko sakupljanje, odvođenje i ispuštanje otpadnih voda naselja i privrede u odgovarajuće prijemnike-recipijente) i ukupnog broja stanovnika pomnožen sa 100.
Podaci o statističkim istraživanjima iz oblasti voda dobijeni su redovnim godišnjim izveštajima koje podnose organizacije odnosno preduzeća registrovana u sektoru kanalizacije.

Jedinica mere

% (procenat)

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o vodama ("Službeni glasnik RS", broj 30/10);
- Zakon o komunalnim delatnostima ("Službeni glasnik RS", br. 16/97 i 42/98);
- Pravilnik o metodologiji za izradu nacionalnog i lokalnog registra izvora zagađivanja, kao i metodologiji za vrste, načine i rokove prikupljanja podataka ("Službeni glasnik RS", broj 91/10);
- Konvencija o saradnji za zaštitu i održivo korišćenje reke Dunav ("Službeni list SCG - Međunarodni ugovori", broj 4/03).

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

- Republički zavod za statistiku Srbije (Statistički godišnjak);
- Agencija za zaštitu životne sredine;
- Ministarstvo poljoprivrede, trgovine, šumarstva i vodoprivrede - Republička direkcija za vode;
- javna komunalna preduzeća.
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Jednom godišnje za prethodnu godinu do 30. aprila tekuće godine

Tematska celina

2. VODE

Red. br.

Naziv indikatora

2.20.

2.20. Postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda iz javne kanalizacije

Tematsko područje

Reakcije društva

Definicija i opis indikatora

Indikator prati procenat stanovništva priključenog na postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda iz javne kanalizacije sa primarnim, sekundarnim i tercijarnim tretmanom u odnosu na ukupan broj stanovnika na teritoriji države i daje meru odgovora društva u oblasti zaštite voda.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izračunava kao količnik broja stanovnika koji su priključeni na postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda iz javne kanalizacije sa primarnim ili sekundarnim ili tercijarnim tretmanom (kao skup tehničko-sanitarnih objekata kojima se obezbeđuje neprekidno i sistematsko sakupljanje, odvođenje, prečišćavanje i ispuštanje otpadnih i atmosferskih voda naselja i privrede u odgovarajuće prijemnike-recipijente) i ukupnog broja stanovnika pomnožen sa 100.
Podaci o statističkim istraživanjima iz oblasti voda dobijeni su redovnim godišnjim izveštajima koje podnose organizacije odnosno preduzeća registrovana u sektoru kanalizacije.

Jedinica mere

% (procenat)

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o vodama ("Službeni glasnik RS", broj 30/10);
- Zakon o komunalnim delatnostima ("Službeni glasnik RS", br. 16/97 i 42/98);
- Pravilnik o metodologiji za izradu nacionalnog i lokalnog registra izvora zagađivanja, kao i metodologiji za vrste, načine i rokove prikupljanja podataka ("Službeni glasnik RS", broj 91/10);
- Konvencija o saradnji za zaštitu i održivo korišćenje reke Dunav ("Službeni list SCG - Međunarodni ugovori", broj 4/03);
- Evropska Agencija za životnu sredinu - EEA CSI 024 - Urban waste water treatment.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Izvor podataka:
- Republički zavod za statistiku Srbije (Statistički godišnjak);
- Agencija za zaštitu životne sredine;
- Ministarstvo poljoprivrede, trgovine, šumarstva i vodoprivrede - Republička direkcija za vode;
- javna komunalna preduzeća.
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Jednom godišnje za prethodnu godinu do 30. aprila tekuće godine

Tematska celina

2. VODE

Red. br.

Naziv indikatora

2.21.

2.21. Zagađene (neprečišćene) otpadne vode

Tematsko područje

Pritisci i/ili reakcije društva

Definicija i opis indikatora

Indikator prati udeo ispuštenih neprečišćenih otpadnih voda u površinska vodna tela (vodoprijemnike) u odnosu na ukupnu količinu ispuštenih otpadnih voda. Definiše nivo i vrstu pritiska na prirodne vode, čime se mogu dobiti informacije potrebne za razvoj mera zaštite prirode, i pomaže u proceni mera za povećanje efikasnosti upravljanja sistemima za prečišćavanje otpadnih voda. Zbog nemogućnosti da se obezbedi tretman svih otpadnih voda isporučenih na preradu postrojenjima za prečišćavanje, usled nedovoljne sposobnosti ili neefikasne upotrebe postrojenja, indikator predstavlja i odgovor društva kao bitnog faktora opterećenja na vodene ekosisteme.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izračunava kao količnik zapremine ispuštenih neprečišćenih otpadnih voda i ukupne zapremine ispuštenih otpadnih voda pomnožen sa 100.
Podaci o statističkim istraživanjima iz oblasti otpadnih voda dobijeni su redovnim godišnjim izveštajima koje podnose organizacije odnosno preduzeća registrovana u sektoru kanalizacije.

Jedinica mere

% (procenat)

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o vodama ("Službeni glasnik RS", broj 30/10);
- Pravilnik o metodologiji za izradu nacionalnog i lokalnog registra izvora zagađivanja, kao i metodologiji za vrste, načine i rokove prikupljanja podataka ("Službeni glasnik RS", broj 91/10);
- Konvencija o saradnji za zaštitu i održivo korišćenje reke Dunav ("Službeni list SCG - Međunarodni ugovori", broj 4/03);
- Environmental Indicators and Indicator-based assessment Reports;
- Economic Commission for Europe, UN, 2007 - UNECE C16 - Polluted (non-treated) wastewaters.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

- Republički zavod za statistiku Srbije (Statistički godišnjak);
- Agencija za zaštitu životne sredine;
- Ministarstvo poljoprivrede, trgovine, šumarstva i vodoprivrede - Republička direkcija za vode.
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Jednom godišnje za prethodnu godinu do 30. aprila tekuće godine

Tematska celina

2. VODE

Red. br.

Naziv indikatora

2.22.

2.22. Emisije zagađujućih materija iz tačkastih izvora u vodna tela

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Indikator prati emisiju zagađujućih materija iz tačkastih izvora zagađenja na nivou slivova, vodnih područja i države. Tačkasti izvori zagađenja su zagađenja iz kanalizacionih sistema i/ili uređaja za prečišćavanje otpadnih voda i industrijskih pogona koja se mogu svesti na jednu tačku ispuštanja otpadne vode u prijemnik. Definiše nivo i vrstu pritiska na prirodne vode.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Godišnja količina emisija zagađujuće materije izračunava se po formuli:
Fww = C x Q / 1000, gde je:
Fww - godišnja količina emisija zagađujuće materije u (kg / godina)
C - koncentracija zagađujuće materije u (mg/l)
Qw - zapremina ispuštene otpadne vode po godini u (m3/godina)
Emisija se izračunava se za: BPK5, ukupni fosfor, ukupni azot, amonijum (NH4-N), nitrate (NO3-N) i prioritetne supstance. Emisije zagađujućih materija iz industrijskih kanalizacionih sistema se prikazuju sumarno i prema Nacionalnoj klasifikaciji delatnosti.
Emisije zagađujućih materija iz javnih komunalnih kanalizacionih sistema se određuju prema nivou organskog biorazgradivog opterećenja izraženog kao ekvivalentni stanovnik (EC).

Jedinica mere

kg/godina

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o vodama ("Službeni glasnik RS", broj 30/10);
- Pravilnik o metodologiji za izradu nacionalnog i lokalnog registra izvora zagađivanja, kao i metodologiji za vrste, načine i rokove prikupljanja podataka ("Službeni glasnik RS", broj 91/10);
- Konvencija o saradnji za zaštitu i održivo korišćenje reke Dunav ("Službeni list SCG - Međunarodni ugovori", broj 4/03).

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

- Ministarstvo poljoprivrede, trgovine, šumarstva i vodoprivrede - Republička direkcija za vode (vodni informacioni sistem);
- Agencija za zaštitu životne sredine (registar izvora zagađenja).
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Jednom godišnje za prethodnu godinu do 30. aprila za tekuću godinu

Tematska celina

3. PRIRODNA I BIOLOŠKA RAZNOVRSNOST

Red. br.

Naziv indikatora

3.23.

3.23. Ugrožene i zaštićene vrste

Tematsko područje

Pritisci i/ili reakcije društva

Definicija i opis indikatora

Indikator opisuje intenzitet pritisaka na biodiverzitet i odgovora, prema listama ugroženih i zaštićenih vrsta na nacionalnom i međunarodnom nivou.
Podindikatori:
1. IUCN kategorizacija ugroženosti po klasama. IUCN (Međunarodna unija za zaštitu prirode) kategorizacija ugroženosti vrsta na evropskom, regionalnom i nacionalnom nivou prema uputstvu izdatom 2004;
2. Status zaštićenosti prema Bernskoj konvenciji. Lista IUCN ugroženih vrsta na evropskom, regionalnom i nacionalnom nivou prisutnih na različitim aneksima Bernske konvencije o zaštiti divljih vrsta i prirodnih staništa;
3. Status zaštićenosti prema Direktivi 2009/147/EC o pticama. Lista IUCN ugroženih vrsta na evropskom, regionalnom i nacionalnom nivou prisutnih na različitim Aneksima Direktive o pticama (Birds Directive 2009/147/EC);
4. Status zaštićenosti prema Direktivi 92/43/EEC o staništima. Lista IUCN ugroženih vrsta na evropskom, regionalnom i nacionalnom nivou prisutnih na različitim Aneksima Direktive o staništima (Habitats Directive 92/43/EEC);
5. IUCN i SRBIUCN ugrožene vrste neuključene u evropske instrumente zaštite. IUCN ugrožene vrste na evropskom, regionalnom i nacionalnom nivou zaštićene samo na nacionalnom nivou i/ili nezaštićene ni na jednom nivou zaštite.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Lista ugroženosti vrsta prema IUCN 2004.
Liste zaštite prema međunarodnim i nacionalnim propisima.
Lista IUCN 2004 ugroženih vrsta na evropskom, regionalnom i nacionalnom nivou.

Jedinica mere

Broj i spisak vrsta. Procenat (%) ugroženosti i zaštićenosti.

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o zaštiti prirode ("Službeni glasnik RS", br. 36/09, 88/10 i 91/10 - ispr.);
- Zakon o zaštiti životne sredine ("Službeni glasnik RS", br. 135/04, 36/09, 36/09 - dr. zakon i 72/09 - dr. zakon);
- Pravilnik o zaštiti strogo zaštićenih i zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva ("Službeni glasnik RS", broj 5/10);
- Međunarodna asocijacija za očuvanje prirode IUCN 2004;
- Konvencija o očuvanju evropske divlje flore i faune i prirodnih staništa (Bernska konvencija) - ("Službeni glasnik RS - Međunarodni ugovori", broj 102/07);
- EU Direktiva o pticama (92/43/EEC Directive 2009/147/EC on birds);
- EU Direktiva o staništima (Council Directive 92/43/EEC on habitats);
- Evropska Agencija za životnu sredinu - CSI 007 - Threatened and protected species.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

- Ministarstvo životne sredine, rudarstva i prostornog planiranja;
- Zavod za zaštitu prirode Srbije;
- Pokrajinski zavod za zaštitu prirode;
- Agencija za zaštitu životne sredine.
Periodičnost sakupljanja podataka: periodično u skladu sa promenama IUCN kategorizacije ugroženosti i promenama Lista zaštićenih vrsta na međunarodnom i nacionalnom nivou.

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: jednom godišnje

Tematska celina

3. PRIRODNA I BIOLOŠKA RAZNOVRSNOST

Red. br.

Naziv indikatora

3.24.

3.24. Zaštićena područja

Tematsko područje

Odgovor

Definicija i opis indikatora

Indikator pokazuje promenu broja i površine zaštićenih područja kroz godine. Uspostavljanje zaštićenih područja direktan je odgovor društva na ugrožavanje prirode, a ima za cilj očuvanje biodiverziteta (vrsta, staništa i ekosistema), prema nacionalnim kriterijumima i ciljevima.
Podindikatori:
1. Ukupna površina zaštićenih područja;
2. Površina zaštićenih područja prema IUCN kategorijama. Struktura zaštićenih područja prema kategorizaciji IUCN (I-VI);
3. Površina područja zaštićenih prema Direktivi o staništima;
4. Površina područja zaštićenih prema Direktivi o pticama;
5. Proporcija površina zaštićenih samo prema nacionalnim prema EU i/ili sa oba instrumenta. Površina zaštićenih područja definisanih smo nacionalnim propisima o zaštiti. Površina zaštićenih područja definisanih zaštitom po nacionalnim i međunarodnim propisima.

Metodologija izračunavanja i prikupljanja podataka

Indikator se izračunava analizom broja i površina zaštićenih područja po pojedinim kategorijama na godišnjem nivou, iz GIS baze podataka.
- - Baza podataka zaštićenih prirodnih dobara (CDDA);
- - Baza podataka prema EU Direktivi o staništima;
- - Baza podataka prema EU Direktivi o pticama.

Jedinica mere

Ukupni broj, struktura i površina zaštićenih područja u hektarima (ha).
Procenat (%) površine zaštićenih područja u odnosu na površinu Republike Srbije.

Pravna pokrivenost nacnonalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o zaštiti prirode ("Službeni glasnik RS" broj 36/09);
- Zakon o zaštiti životne sredine ("Službeni glasnik RS", br. 135/04, 36/09, 36/09 - dr. zakon i 72/09 - dr. zakon);
- EU Direktiva o staništima (Council Directive 92/43/EEC);
- EU Direktiva o pticama (Directive 2009/147/EC);
- Evropska Agencija za životnu sredinu - CSI 008 - Designated areas.

Izvor podataka i periodičnost sakupljanja podataka

- Zavod za zaštitu prirode Srbije;
- Pokrajinski zavod za zaštitu prirode Vojvodine.
Periodičnost sakupljanja podataka: jednom godišnje

Rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: jednom godišnje

 

Tematska celina

3. PRIRODNA I BIOLOŠKA RAZNOVRSNOST

Red. br.

Naziv indikatora

3.25.

3.25. Diverzitet vrsta

Tematsko područje

Stanje i/ili Pritisak

Definicija i opis indikatora

Indikator pokazuje trend promene brojnosti populacija vrste. Trenutno se uzimaju u obzir vrste ptica i leptirova. Promena u populaciji ptica i leptirova objašnjava gubitak, kao i promenu strukture staništa usled njihove fragmentacije i izolacije, kao i druge promene u životnoj sredini koje direktno ili indirektno utiču na promenu populacione strukture.
Podindikatori:
1. Trend brojnosti vrsta leptirova prema tipu staništa. Dinamika populacija leptirova na livadskim, šumskim i mešovitim staništima;
2. Trend brojnosti vrsta ptica prema tipu staništa. Dinamika populacija ptica na livadskim, šumskim i mešovitim staništima;
3. Trend promene najvažnijih tipova staništa prema CORINE Land Cover i EUNIS. Dinamika promene površina šumskih, livadskih, mešovitih i drugih vrsta staništa od značaja za očuvanje i unapređenje brojnosti populacija selektovanih vrsta;
4. Vremenski opseg serija podataka. Vremenska pokrivenost serija podataka prethodnih podindikatora.

Metodologija izračunavanja i prikupljanja podataka

Trend promene brojnosti populacija odabranih vrsta leptirova i ptica prema ekspertskim i administrativnim listama i metodologiji prebrojavanja i procene brojnosti Evropske agencije za zaštitu životne sredine.
Dinamika promene staništa prema EUNIS klasifikaciji i/ili CORINE Land Cover metodologiji.

Jedinica mere

Broj jedinki po jedinici površine. Broj gnezdećih parova. Površina u hektarima (ha).

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o zaštiti prirode ("Službeni glasnik", broj 36/09);
- Zakon o zaštiti životne sredine ("Službeni glasnik RS", br. 135/04, 36/09, 36/09 - dr. zakon i 72/09 - dr. zakon);
- Konvencija o biološkoj raznovrsnosti ("Službeni list SRJ - Međunarodni ugovori", broj 11/01);
- Konvencija o očuvanju evropske divlje flore i faune i prirodnih staništa (Bernska konvencija) ("Službeni glasnik RS - Međunarodni ugovori", broj 102/07);
- Konvencija o očuvanju migratornih vrsta divljih životinja, (Bonska konvencija), ("Službeni glasnik RS - Međunarodni ugovori", broj 102/07);
- EU Direktiva o staništima (Council Directive 92/43/EEC);
- EU Direktiva o pticama (Directive 2009/147/EC);
- Evropska Agencija za životnu sredinu - CSI 009 - Species diversity.

Izvor podataka i periodičnost sakupljanja podataka

- Zavod za zaštitu prirode Srbije;
- Pokrajinski zavod za za zaštitu prirode;
- Agencija za zaštitu životne sredine;
- Nevladine organizacije.
Periodičnost sakupljanja podataka: jednom godišnje

Rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: jednom godišnje

 

Tematska celina

3. PRIRODNA I BIOLOŠKA RAZNOVRSNOST

Red. br.

Naziv indikatora

3.26.

3.26. Šume: mrtvo drvo

Tematsko područje

Stanje i/ili Odgovor

Definicija i opis indikatora

Indikator pokazuje količinu (zapreminu) uspravnog i poleglog mrtvog drveta u šumama, koje predstavljaju važna staništa za veliki broj vrsta. Veća količina ovakvog drveta u šumama uslovljava i veći biodiverzitet šumskih staništa jer je veoma važna komponenta supstrata za mnogobrojne vrste.
Podindikatori:
1. Zapremina mrtvog drveta u šumi po hektaru (ha);
2. Zapremina uspravnog mrtvog drveta u šumi po hektaru (ha);
3. Zapremina poleglog mrtvog drveta u šumi po hektaru (ha).

Metodologija izračunavanja i prikupljanja podataka

Indikator se izrađuje analizom i procenom broja i zapremine uspravnog i poleglog mrtvog drveta u šumama, minimalne dužine 2 m i prečnika stabla 10 cm po pa šume, i njihove drvne mase iskazane u metrima kubnim po hektaru (m3/ha), odnosno u tonama po hektaru (t/ha)., za petogodišnji period.

Jedinica mere

- Površina šuma po sastojinama u hektarima (ha);
- Broj i zapremina uspravnog mrtvog drveta u metrima kubnim (m3);
- Broj i zapremina poleglog mrtvog drveta u metrima kubnim (m3);
- Ukupna težina ili zapremina mrtvog drveta u metrima kubnim po hektaru (m3/ha) ili u tonama po hektaru (t/ha).

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o šumama ("Službeni glasnik RS", broj 30/10);
- Zakon o zaštiti prirode ("Službeni glasnik RS" broj 36/09);
- Zakon o zaštiti životne sredine ("Službeni glasnik RS", br. 135/04, 36/09, 36/09 - dr. zakon i 72/09 - dr. zakon);
- Ministarska konferencija o šumama;
- Konvencija o biološkoj raznovrsnosti ("Službeni list SRJ - Međunarodni ugovori", broj 11/01);
- Evropska Agencija za životnu sredinu - SEBI 018 - Forest: deadwood.

Izvor podataka i periodičnost sakupljanja podataka

- Ministarstvo poljoprivrede, trgovine, šumarstva i vodoprivrede - Uprava za šume;
- Institut za šumarstvo.
Periodičnost sakupljanja podataka: jednom u pet godina

Rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: jednom u pet godina

Tematska celina

4. ZEMLJIŠTE

Red. br.

Naziv indikatora

4.27.

4.27. Promena načina korišćenja zemljišta

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Indikator prikazuje trendove u prenameni poljoprivrednog, šumskog i drugog polu-prirodnog i prirodnog zemljišta u urbana zemljišta i druge veštačke površine. On prikazuje površine zauzete izgradnjom i urbanom infrastrukturom, kao i urbanim zelenim, sportskim i rekreacionim površinama. Indikatorom se prikazuju promene upotrebe poljoprivrednog zemljišta, zauzimanje zemljišta različitim tipovima ljudskih aktivnosti, poreklo urbanog zemljišta iskazano kroz udeo različitih kategorija kome je izvršena prenamena.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izračunava analizom karata zasnovanih na snimcima Landsat stelita iz CLC-baze za 1990., 2000. i 2006. godinu, odnosno na osnovu trenda porasta površina kojima je promenjena namena u određenom vremenskom razdoblju (5-10 godina) i na osnovu CLC-baza podataka promena; Indikator se prikazuje numerički, tabelarno i grafikonima u pa prenamenjenog zemljišta, prema vrsti prenamene i u udelu (%) prenamenjenog zemljišta godišnje u odnosu na ukupno zemljište.
Promene poljoprivrednog, šumskog i poluprirodnog/prirodnog zemljišta (CLC2 do CLC5) u urbana zemljišta (CLC1) grupisane su zavisno od metodologije za proračunavanje pokrovnosti zemljišta.

Jedinica mere

ha ili km2

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Nacionalni program zaštite životne sredine ("Službeni glasnik RS", broj 12/10);
- Zakon o poljoprivrednom zemljištu ("Službeni glasnik RS", broj 62/06 i 41/09);
- Zakon o poljoprivredi i ruralnom razvoju ("Službeni glasnik RS", broj 41/09);
- Evropska Agencija za zaštitu životne sredine (EEA) - Indicator CSI 014 - Land take;
- UNECE - Indicator E21 - Land uptake.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Agencija za zaštitu životne sredine i Republički zavod za statistiku.
Periodičnost sakupljanja podataka na petogodišnjem nivou

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Periodika izrade CLC baze podataka i Statističkog godišnjaka
Republičkog zavoda za statistiku

Tematska celina

4. ZEMLJIŠTE

Red. br.

Naziv indikatora

4.28.

4.28. Erozija zemljišta

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Indikator prikazuje površine i intenzitet erozivnih procesa, kao i zastupljenost klasa stvarnog i potencijalnog rizika od erozije zemljišta. Erozivni procesi predstavljaju promene na površinskom sloju zemljišnog reljefa koje nastaju usled ispiranja i odnošenja najsitnijih i najplodnijih čestica iz rastresite podloge.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izračunava utvrđivanjem stepena ugroženosti zemljišta od erozije izražen u t/ha/godišnje. Za izračunavanje indikatora se koristi modeliranje korišćenjem podataka o načinu korišćenja zemljišta, topografije i klime. Preporučene metodologije su model Pan evropske procene erozije tla (PESERA model), kao i (USLE model) za gubitak tla. Spisak drugih prihvaćenih modela za procenu gubitka zemljišta dostupni su u Tehničkom Uputstvu za prikupljanje podataka za eroziju zemljišta i podataka o organskom ugljeniku u zemljištu za Evropu kroz EIONET mrežu (Technical guidelines for the collection of soil erosion and soil organic carbon data for Europe through EIONET, 2010, European Commision, Directorate General JRC).
Neophodni podaci za utvrđivanje rizika od degradacije zemljišta erozijom su:
1. Tip zemljišta;
2. Tekstura zemljišta;
3. Gustina i vodno - vazdušna svojstva zemljišta, hidraulička svojstva zemljišta;
4. Topografija, uključujući gradijent nagiba i dužinu nagiba,
5. Pokrovnost zemljišta;
6. Način korišćenja zemljišta i zemljišnog prostora (uključujući upravljanje zemljištem, poljoprivredne sisteme i šumarstvo),
7. Klima (uključujući distribuciju padavina i karakteristike vetra);
8. Hidrološki uslovi;
9. Dominantni faktori pojave erozionih procesa;
10. Kvantitativni pokazatelj stepena ugroženosti-koeficijent erozije 3 (prema metodi "Potencijala erozije").
Podaci se prikupljaju u okviru projekta izrade Karte erozije i kartiranja intenziteta erozivnih procesa. Dobijeni podaci se prikazuju kartografski, numerički i opisno u utvrđenoj grid mreži.

Jedinica mere

t/ha/godišnje erodiranog zemljišta

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Nacionalni program zaštite životne sredine ("Službeni glasnik RS", broj 12/10);
- Zakon o poljoprivrednom zemljištu ("Službeni glasnik RS", broj 62/06 i 41/09);
- Zakon o vodama ("Službeni glasnik RS", broj 30/10);
- Uredba o Programu sistemskog praćenja kvaliteta zemljišta, indikatorima za ocenu rizika od degradacije zemljišta i metodologije za izradu remedijacionih programa ("Službeni glasnik RS", broj 88/10);
- Tehničko Uputstvo za prikupljanje podataka za eroziju zemljišta i podataka o organskom ugljeniku u zemljištu za Evropu kroz EIONET mrežu (Technical guidelines for the collection of soil erosion and soil organic carbon data for Europe through EIONET, 2010, European Commision, Directorate General JRC);
- Evropska komisija - European Commision - Directorate General JRC - Indicator - Soil erosion;
- UNECE Indicator E22 - Area affected by soil erosion.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

- Šumarski fakultet;
- Geografski fakultet;
- Ministarstvo poljoprivrede, trgovine, šumarstva i vodoprivrede;
- Ministarstvo životne sredine, rudarstva i prostornog planiranja;
- Agencija za zaštitu životne sredine.
Periodičnost sakupljanja podataka na desetogodišnjem nivou

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Kontinuirano

Tematska celina

4. ZEMLJIŠTE

Red. br.

Naziv indikatora

4.29.

4.29. Sadržaj organskog ugljenika u zemljištu

Tematsko područje

Stanje

Definicija i opis indikatora

Indikator prati sadržaj organskog ugljenika u pojedinim slojevima zemljišta u cilju utvrđivanja stepena degradacije zemljišta. Utvrđivanje sadržaja organskog ugljenika u zemljištu predstavlja osnovu za izračunavanje akumulacije organske materije u sloju do jedan metar dubine zemljišta. Izradom indikatora omogućena je procena rezervi organske materije u zemljištu u zavisnosti od tipa zemljišta i načina njegovog korišćenja u cilju utvrđivanja područja pod rizikom za održivo korišćenje zemljišta. Visok sadržaj organske materije ukazuje na visoko proizvodna svojstva zemljišta.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izračunava na osnovu podataka o sadržaju organskog ugljenika u zemljištu i izražava se u t/ha u sloju zemljišta od 0-30 cm i u sloju od 0-100 cm, kao i u % organskog ugljenika u sloju zemljišta od 0-30 cm i % organskog ugljenika u sloju od 0-100 cm. Spisak prihvaćenih pedotransfer funkcija (Pedotransfer function) za određivanje zapreminske mase neophodne za utvrđivanje sadržaja organskog ugljenika u zemljištu dostupan je u Tehničkom Uputstvu za prikupljanje podataka za eroziju zemljišta i podataka o organskom ugljeniku u zemljištu za Evropu kroz EIONET mrežu (Technical guidelines for the collection of soil erosion and soil organic carbon data for Europe through EIONET, 2010, European Commision, directorate General JRC).
Neophodni set podataka za utvrđivanje rizika od degradacije zemljišta smanjenjem organske materije je tip i tekstura zemljišta, način korišćenja zemljišta, kao i varijacija klimatskih faktora.
Podaci se prikupljaju u okviru Programa sistemskog praćenja kvaliteta zemljišta, u okviru pedoloških istraživanja i drugih projekata kojima se utvrđuje kvalitet i degradacija zemljišta.
Dobijeni podaci o sadržaju organskog ugljenika u zemljištu se prikazuju kartografski i numerički u utvrđenoj grid mreži.

Jedinica mere

t/ha i %

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Nacionalni program zaštite životne sredine ("Službeni glasnik RS", broj 12/10);
- Zakon o poljoprivrednom zemljištu ("Službeni glasnik RS", br. 62/06 i 41/09);
- Uredba o Programu sistemskog praćenja kvaliteta zemljišta, indikatorima za ocenu rizika od degradacije zemljišta i metodologije za izradu remedijacionih programa ("Službeni glasnik RS", broj 88/10);
- Tehničko Uputstvo za prikupljanje podataka za eroziju zemljišta i podataka o organskom ugljeniku u zemljištu za Evropu kroz kroz EIONET mrežu (Technical guidelines for the collection of soil erosion and soil organic carbon data for Europe through EIONET, 2010, European Commision, directorate General JRC);
- Evropska komisija - European Commision - Directorate General JRC - Indicator - Soil organic carbon data.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

- Institut za zemljište Beograd;
- Institut za ratarstvo i povrtarstvo Novi Sad;
- Poljoprivredni fakultet Beograd;
- Poljoprivredni fakultet Novi Sad;
- Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede;
- Pokrajinski sekretarijat za poljoprivredu, šumarstvo i vodoprivredu;
- Agencija za zaštitu životne sredine.
Periodičnost sakupljanja podataka: kontinuirano

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Kontinuirano dostavljanje podataka, izveštavanje trogodišnje

Tematska celina

4. ZEMLJIŠTE

Red. br.

Naziv indikatora

4.30.

4.30. Upravljanje kontaminiranim lokalitetima

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Indikator prikazuje način upravljanja lokalitetima na kojima je potvrđeno prisustvo lokalizovanog zagađenja zemljišta. Indikatorom se prati napredovanje u upravljanju ovim lokalitetima kroz praćenje glavnih zagađujućih materija koje utiču na kvalitet zemljišta i podzemnih voda, kao i kroz realizovanje procesa sanacije i remedijacije. Lokalizovano zagađenje vezano je za područja pojačane industrijske aktivnosti, neadekvatno uređena odlagališta otpada, lokalitete vađenja mineralnih sirovina, vojna skladišta i područja na kojima je došlo do akcidentnih situacija i zagađenja zemljišta.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izrađuje analizom progresa u upravljanju kontaminiranim lokalitetima koji je izražen kroz:
1. Ukupan broj potencijalno zagađenih lokaliteta;
2. Broj lokaliteta na kojima su izvršena preliminarna istraživanje u %;
3. Broj lokaliteta na kojima su izvršena detaljna istraživanja (u%)
4. Broj lokaliteta na kojima se preduzimaju mere sanacije i remedijacije u okviru:
- energetskog sektora,
- proizvodnje i prerade metala,
- industrije nemetala,
- hemijske industrije,
- upravljanja otpadom i otpadnim vodama,
- proizvodnje i prerade papira i drveta,
- intenzivnog stočarstva i akvakulture,
- proizvodnje prehrambenih proizvoda i pića,
- područja pod minama,
- bivših vojnih lokacija,
- područja akcidenata,
- drugih aktivnosti,
5. Broj lokaliteta na kojima je izvršena remedijacija (u %);
6. Troškovi i procenjeni troškovi sanacije (RSD);
7. Udeo glavnih tipova lokalizovanih izvora zagađenja zemljišta u ukupnom broju identifikovanih lokaliteta (u %);
8. Udeo industrijskih grana u lokalizovanom zagađenju zemljišta (%);
9. Glavne zagađujuće materije koje utiču na zagađenje zemljišta i površinskih voda.

Jedinica mere

Broj lokaliteta izražen numerički, udeo izražen u %, troškovi sanacije i remedijacije izraženi u RSD

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Nacionalni program zaštite životne sredine ("Službeni glasnik RS", broj 12/10);
- Uredba o Programu sistemskog praćenja kvaliteta zemljišta, indikatorima za ocenu rizika od degradacije zemljišta i metodologije za izradu remedijacionih programa ("Službeni glasnik RS", broj 88/10);
- Uredba o utvrđivanju kriterijuma za određivanje statusa posebno ugrožene životne sredine, statusa ugrožene životne sredine i za utvrđivanje prioriteta za sanaciju i remedijaciju ("Službeni glasnik RS", broj 22/10);
- Evropski registar ispuštanja i prenosa zagađujućih materija (E-PRTR) 166/2006/EEC;
- Direktiva o integralnom sprečavanju i kontroli zagađivanja 96/61/EEC, 2008/1/EEC;
- Evropska Agencija za zaštitu životne sredine (EEA) - Indicator CSI 015 - Progress in management of contaminated sites.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Ministarstvo životne sredine, rudarstva i prostornog planiranja i Agencija za zaštitu životne sredine
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Kontinuirano dostavljanje podataka, izveštavanje godišnje

Tematska celina

5. OTPAD

Red. br.

 

5.31.

5.31. Ukupna količina proizvedenog otpada

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Indikator pokazuje ukupne količine proizvedenog otpada, po vrstama i delatnostima u kojima nastaju. Direktno se prati ostvarenje strateškog cilja: izbegavanje i smanjivanje nastajanja otpada.
Podindikatori:
1. Ukupna količina proizvedenog otpada;
2. Ukupna količina proizvedenog otpada po stanovniku godišnje;
3. Ukupna količina proizvedenog otpada po vrsti otpada (indeksnom broju).

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izrađuje na osnovu godišnjih podataka o količini otpada po vrstama, prijavljenih u skladu sa Pravilnikom o metodologiji za izradu nacionalnog i lokalnog registra izvora zagađivanja, kao i metodologiji za vrste, načine i rokove prikupljanja podataka, Pravilnikom o obrascu dnevne evidencije i godišnjeg izveštaja o otpadu i Pravilnikom o kategorijama, ispitivanju i klasifikaciji otpada. Vrste otpada određuju se prema Katalogu otpada.

Jedinica mere

Indikator se izražava u tonama po godini (t/god).

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o upravljanju otpadom ("Službeni glasnik RS", br. 36/09 i 88/10);
- Zakon o ambalaži i ambalažnom otpadu ("Službeni glasnik RS", broj 36/09);
- Zakon o potvrđivanju Bazelske Konvencije o prekograničnom kretanju opasnih otpada i njihovom odlaganju ("Službeni list SRJ - Međunarodni ugovori", broj 2/99);
- Pravilnik o metodologiji za izradu nacionalnog i lokalnog registra izvora zagađivanja, kao i metodologiji za vrste, načine i rokove prikupljanja podataka ("Službeni glasnik", broj 91/10);
- Pravilnik o obrascu dnevne evidencije i godišnjeg izveštaja o otpadu, sa uputstvom za njegovo popunjavanje ("Službeni glasnik", broj 95/10);
- Pravilnik o kategorijama, ispitivanju i klasifikaciji otpada ("Službeni glasnik RS", broj 56/10);
- Waste Framework Directive (2006/12/EC);
- Regulation (EC) No 166/2006 of the European Parliament and of the Council of 18 January 2006 concerning the establishment of a European Pollutant Release and Transfer Register and amending Council Directives 91/689/EEC and 96/61/EC;
- UNECE Protocol on Pollutant Release and Transfer Registers.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Agencija za zaštitu životne sredine
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu

 

Tematska celina

5. OTPAD

Red. br.

Naziv indikatora

5.32.

5.32. Proizvodnja otpada (komunalni, industrijski, opasan)

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Indikator pokazuje količine proizvedenog otpada (komunalni, industrijski, opasan) po vrstama i delatnostima u kojima nastaju. Direktno se prati ostvarenje strateškog cilja: izbegavanje i smanjivanje nastajanja otpada.
Podindikatori:
1. Ukupna količina proizvedenog komunalnog otpada;
2. Ukupna količina proizvedenog komunalnog otpada po stanovniku godišnje;
3. Ukupna količina proizvedenog komunalnog otpada po vrsti otpada (indeksnom broju);
4. Ukupna količina proizvedenog industrijskog otpada,
5. Ukupna količina proizvedenog industrijskog otpada po stanovniku godišnje;
6. Ukupna količina proizvedenog industrijskog otpada po vrsti otpada (indeksnom broju);
7. Ukupna količina proizvedenog opasnog otpada;
8. Ukupna količina proizvedenog opasnog otpada po stanovniku godišnje;
9. Ukupna količina proizvedenog opasnog otpada po vrsti otpada (indeksnom broju);
10. Ukupna količina proizvedenog opasnog otpada prema Y oznakama, H oznakama i Q oznakama.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izrađuje na osnovu godišnjih podataka o količini otpada po vrstama (komunalnog, industrijskog i opasnog), prijavljenih u skladu sa Pravilnikom o metodologiji za izradu nacionalnog i lokalnog registra izvora zagađivanja. kao i metodologiji za vrste, načine i rokove prikupljanja podataka, Pravilnikom o obrascu dnevne evidencije i godišnjeg izveštaja o otpadu i Pravilnikom o kategorijama, ispitivanju i klasifikaciji otpada. Vrste otpada određuju se prema Katalogu otpada.

Jedinica mere

Indikator se izražava u tonama po godini (t/god).

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o upravljanju otpadom ("Službeni glasnik RS", br. 36/09 i 88/10);
- Zakon o ambalaži i ambalažnom otpadu ("Službeni glasnik RS", broj 36/09);
- Zakon o potvrđivanju Bazelske Konvencije o prekograničnom kretanju opasnih otpada i njihovom odlaganju ("Službeni list SRJ - Međunarodni ugovori", broj 2/99);
- Pravilnik o metodologiji za izradu nacionalnog i lokalnog registra izvora zagađivanja, kao i metodologiji za vrste, načine i rokove prikupljanja podataka ("Službeni glasnik", broj 91/10);
- Pravilnik o obrascu dnevne evidencije i godišnjeg izveštaja o otpadu, sa uputstvom za njegovo popunjavanje ("Službeni glasnik", broj 95/10);
- Pravilnik o kategorijama, ispitivanju i klasifikaciji otpada ("Službeni glasnik RS", broj 56/10);
- Waste Framework Directive (2006/12/EC);
- Regulation (EC) No 166/2006 of the European Parliament and of the Council of 18 January 2006 concerning the establishment of a European Pollutant Release and Transfer Register and amending Council Directives 91/689/EEC and 96/61/EC;
- UNECE Protocol on Pollutant Release and Transfer Registers;
- Evropska Agencija za životnu sredinu - EEA CSI 016 - Municipal waste generation.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Agencija za zaštitu životne sredine
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu

 

Tematska celina

5. OTPAD

Red. br.

Naziv indikatora

5.33.

5.33. Količina proizvedene ambalaže i ambalažnog otpada

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Indikator pokazuje količinu proizvedene ambalaže i ambalažnog otpada, po vrstama i delatnostima u kojima nastaje. Indikatorom se prati ostvarenje nacionalnog cilja: ponovno iskorišćenje i reciklaža ambalažnog otpada u periodu od 2010. do 2014. godine.
Podindikatori:
1. Ukupna količina ambalažnog otpada;
2. Udeo prikupljenog i prerađenog ambalažnog otpada u ukupnoj količini ambalaže stavljene na tržište Republike Srbije;
3. Ukupna količina ambalažnog otpada po stanovniku godišnje;
4. Ukupna količina ambalažnog otpada po vrsti ambalaže;
5. Ukupna količina ponovno iskorišćenog ambalažnog otpada;
6. Ukupna količina ponovno iskorišćenog ambalažnog otpada prema R oznakama;
7. Ukupna količina ponovno iskorišćenog ambalažnog otpada prema vrstama (indeksnom broju);
8. Ukupna količina odloženog ambalažnog otpada;
9. Ukupna količina odloženog ambalažnog otpada prema D oznakama;
10. Ukupna količina odloženog ambalažnog otpada prema vrstama (indeksnom broju).

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izrađuje korišćenjem podataka o količini ambalaže stavljene na tržište i korišćenjem podataka o ambalažnom otpadu prikupljenih u skladu sa Pravilnikom o obrascima izveštaja o upravljanju ambalažom i ambalažnim otpadom i Pravilnikom o kategorijama, ispitivanju i klasifikaciji otpada. Količine otpada iskazuju se prema vrsti materijala, odnosno po vrstama prema Katalogu otpada.
Udeo prikupljenog i prerađenog ambalažnog otpada u ukupnoj količini ambalaže stavljene na tržište Republike Srbije se računa prema sledećoj formuli:
Ua= Qa/ A, gde je:
Ua - udeo prikupljenog i prerađenog ambalažnog otpada u ukupnoj količini ambalaže stavljene na tržište RS
Qa - količina prikupljenog i prerađenog ambalažnog otpada
A - količina ambalaže stavljene na tržište RS

Jedinica mere

Indikator se izražava u tonama po godini (t/god), odnosno u procentima (%).

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o ambalaži i ambalažnom otpadu ("Službeni glasnik RS" broj 36/09);
- Zakon o potvrđivanju Bazelske Konvencije o prekograničnom kretanju opasnih otpada i njihovom odlaganju ("Službeni list SRJ - Međunarodni ugovori", broj 2/99).
- Uredba o utvrđivanju Plana smanjenja ambalažnog otpada za period od 2010. do 2014. godine ("Službeni glasnik RS", broj 88/09);
- Pravilnik o vrstama ambalaže sa dugim vekom trajanja ("Službeni glasnik RS", broj 70/09);
- Pravilnik o kriterijumima za određivanje šta može biti ambalaža, sa primerima za primenu kriterijuma i listi srpskih standarda koji se odnose na osnovne zahteve koje ambalaža mora da ispunjava za stavljanje u promet ("Službeni glasnik RS", broj 70/09);
- Pravilnik o godišnjoj količini ambalažnog otpada po vrstama za koje se obavezno obezbeđuje prostor za preuzimanje, sakupljanje, razvrstavanje i privremeno skladištenje ("Službeni glasnik RS", broj 70/09);
- Pravilnik o vrsti i godišnjoj količini ambalaže korišćene za upakovanu robu stavljenu u promet za koju proizvođač, uvoznik, paker/punilac i isporučilac nije dužan da obezbedi upravljanje ambalažnim otpadom ("Službeni glasnik RS", broj 70/09);
- Pravilnik o obrascima izveštaja o upravljanju ambalažom i ambalažnim otpadom ("Službeni glasnik RS", broj 21/10);
- Pravilnik o kategorijama, ispitivanju i klasifikaciji otpada ("Službeni glasnik RS", broj 56/10);
- Waste Framework Directive (2006/12/EC);
- Evropska Agencija za životnu sredinu (EEA) - Indicator CSI 017 - Generation and recycling of packaging waste.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Agencija za zaštitu životne sredine
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu

Tematska celina

5. OTPAD

Red. br.

Naziv indikatora

5.34.

5.34. Količine posebnih tokova otpada

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Indikator pokazuje količine posebnih tokova otpada po vrstama. Indikatorom se određuje udeo otpada u ukupnoj količini proizvoda po vrstama koji posle upotrebe postaju posebni tokovi otpada. Podindikatori:
1. Količina električnog i elektronskog otpada;
2. Udeo električnog i elektronskog otpada u ukupnoj količini električnih i elektronskih proizvoda stavljenih na tržište Republike Srbije;
3. Količina otpadnih guma;
4. Udeo otpadnih guma u ukupnoj količini guma od motornih vozila, poljoprivrednih i građevinskih mašina, prikolica, vučenih mašina i sl. stavljenih na tržište Republike Srbije;
5. Količina otpadnog ulja i maziva;
6. Udeo otpadnog ulja i maziva u ukupnoj količini ulja i maziva stavljenih na tržište Republike Srbije;
7. Količina istrošenih baterija i akumulatora;
8. Udeo istrošenih baterija i akumulatora u ukupnoj količini baterija i akumulatora stavljenih na tržište Republike Srbije;
9. Količina otpadnih fluorescentnih cevi koje sadrže živu;
10. Udeo otpadnih fluorescentnih cevi koje sadrže živu u ukupnoj količini fluorescentnih cevi koje sadrže živu stavljenih na tržište Republike Srbije;
11. Količina PCB otpada i uređaja koji sadrži PCB;
12. Količina otpada koji sadrži azbest;
13. Udeo otpada koji sadrži azbest u ukupnoj količini proizvoda koji sadrže azbest stavljenih na tržište Republike Srbije;
14. Količina POPs otpada;
15. Udeo POPs otpada u ukupnoj količini proizvoda koji sadrže POPs materije stavljenih na tržište Republike Srbije;
16. Broj otpadnih vozila godišnje.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izrađuje na osnovu godišnjih podataka o količini proizvoda po vrstama koji posle upotrebe postaju posebni tokovi otpada, prijavljenih u skladu sa Uredbom o proizvodima koji posle upotrebe postaju posebni tokovi otpada, obrascu dnevne evidencije o količini i vrsti proizvedenih i uvezenih proizvoda i godišnjem izveštaju, načinu i rokovima dostavljanja godišnjeg izveštaja, obveznicima plaćanja naknada, kriterijumima za obračun, visinu i način obračunavanja i plaćanja naknade, Pravilnikom o metodologiji za izradu nacionalnog i lokalnog registra izvora zagađivanja, kao i metodologiji za vrste, načine i rokove prikupljanja podataka, Pravilnikom o obrascu dnevne evidencije i godišnjeg izveštaja o otpadu i Pravilnikom o kategorijama, ispitivanju i klasifikaciji otpada; Vrste otpada određuju se prema Katalogu otpada.
Udeo otpada u ukupnoj količini proizvoda stavljenih na tržište Republike Srbije se računa prema sledećoj formuli:
U=Q/P, gde je:
U - udeo otpada u ukupnoj količini proizvoda stavljenih na tržište RS
Q - količina otpada
P - količina proizvoda stavljenih na tržište RS

Jedinica mere

Indikator se izražava u tonama po godini (t/god), kilogramima po godini (kg/god), litrima po godini (l/god), komadima po godini (kom/god), broju po godini (br/god) ili procentima (%) u zavisnosti od proizvoda.

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o upravljanju otpadom ("Službeni glasnik RS", br. 36/09 i 88/10);
- Zakon o potvrđivanju Bazelske Konvencije o prekograničnom kretanju opasnih otpada i njihovom odlaganju ("Službeni list SRJ - Međunarodni ugovori", broj 2/99);
- Uredba o proizvodima koji posle upotrebe postaju posebni tokovi otpada, obrascu dnevne evidencije o količini i vrsti proizvedenih i uvezenih proizvoda i godišnjem izveštaju, načinu i rokovima dostavljanja godišnjeg izveštaja, obveznicima plaćanja naknada, kriterijumima za obračun, visinu i način obračunavanja i plaćanja naknade ("Službeni glasnik RS", broj 54/10);
- Pravilnik o metodologiji za izradu nacionalnog i lokalnog registra izvora zagađivanja, kao i metodologiji za vrste, načine i rokove prikupljanja podataka ("Službeni glasnik RS", broj 91/10););
- Pravilnik o obrascu dnevne evidencije i godišnjeg izveštaja o otpadu, sa uputstvom za njegovo popunjavanje ("Službeni glasnik RS", broj 95/10);
- Pravilnik o kategorijama, ispitivanju i klasifikaciji otpada ("Službeni glasnik RS", broj 56/10);
- Waste Framework Directive (2006/12/EC);
- Regulation (EC) No 166/2006 of the European Parliament and of the Council of 18 January 2006 concerning the establishment of a European Pollutant Release and Transfer Register and amending Council Directives 91/689/EEC and 96/61/EC;
- UNECE Protocol on Pollutant Release and Transfer Registers.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Agencija za zaštitu životne sredine
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu

Tematska celina

5. OTPAD

Red. br.

Naziv indikatora

5.35.

5.35. Količina proizvedenog otpada iz objekata u kojima se obavlja zdravstvena zaštita i farmaceutskog otpada

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Indikator pokazuje količinu proizvedenog otpada iz objekata u kojima se obavlja zdravstvena zaštita ljudi i životinja i farmaceutskog otpada, po vrstama. Indikatorom se prati ostvarenje cilja: izbegavanje i smanjivanje nastajanja otpada.
Podindikatori:
1. Ukupna količina proizvedenog otpada iz objekata u kojima se obavlja zdravstvena zaštita ljudi;
2. Ukupna količina proizvedenog otpada iz objekata u kojima se obavlja zdravstvena zaštita ljudi po stanovniku;
3. Ukupna količina proizvedenog otpada iz objekata u kojima se obavlja zdravstvena zaštita životinja;
4. Ukupna količina proizvedenog farmaceutskog otpada,
5. Ukupna količina proizvedenog farmaceutskog otpada po stanovniku.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izrađuje korišćenjem podataka o količini proizvedenog medicinskog i farmaceutskog otpada prikupljenih u skladu sa Pravilnikom o obrascu dnevne evidencije i godišnjeg izveštaja o otpadu i Pravilnikom o kategorijama, ispitivanju i klasifikaciji otpada.

Jedinica mere

Indikator se izražava u tonama po godini (t/god), odnosno tonama po stanovniku po godini (t/stan/god).

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o upravljanju otpadom ("Službeni glasnik RS", br. 36/09 i 88/10);
- Zakon o potvrđivanju Bazelske Konvencije o prekograničnom kretanju opasnih otpada i njihovom odlaganju ("Službeni list SRJ - Međunarodni ugovori", broj 2/99);
- Pravilnik o obrascu dnevne evidencije i godišnjeg izveštaja o otpadu, sa uputstvom za njegovo popunjavanje ("Službeni glasnik RS", broj 95/10);
- Pravilnik o kategorijama, ispitivanju i klasifikaciji otpada ("Službeni glasnik RS", broj 56/10);
- Waste Framework Directive (2006/12/EC);
- Regulation (EC) No 166/2006 of the European Parliament and of the Council of 18 January 2006 concerning the establishment of a European Pollutant Release and Transfer Register and amending Council Directives 91/689/EEC and 96/61/EC;
- UNECE Protocol on Pollutant Release and Transfer Registers.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Agencija za zaštitu životne sredine
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu

Tematska celina

5. OTPAD

Red. br.

Naziv indikatora

5.36.

5.36. Preduzeća ovlašćena za upravljanje otpadom

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Indikator pokazuje broj preduzeća koja su ovlašćena za upravljanje otpadom, prema svojoj ulozi. Indikatorom se prati ostvarenje ciljeva: izbegavanje i smanjivanje nastajanja otpada, kao i postizanje organizovanog i održivog upravljanja otpadom.
Podindikatori:
1. Ukupan broj preduzeća koja su ovlašćena za upravljanje otpadom;
2. Broj preduzeća koja su ovlašćena za upravljanje otpadom, prema svojoj ulozi za koju su dobili dozvolu za upravljanje otpadom.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izrađuje na osnovu podataka iz baze podataka Agencije za zaštitu životne sredine o izdatim dozvolama za upravljanje otpadom, izdatih od strane Ministarstva životne sredine i prostornog planiranja, odnosno nadležnog organa autonomne pokrajine ili jedinice lokalne samouprave u skladu sa Zakonom o upravljanju otpadom.

Jedinica mere

Indikator se izražava u broju po godini (br/god).

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o upravljanju otpadom ("Službeni glasnik RS", br. 36/09 i 88/10);
- Zakon o ambalaži i ambalažnom otpadu ("Službeni glasnik RS", broj 36/09);
- Zakon o potvrđivanju Bazelske Konvencije o prekograničnom kretanju opasnih otpada i njihovom odlaganju ("Službeni list SRJ - Međunarodni ugovori", broj 2/99);
- Pravilnik o kategorijama, ispitivanju i klasifikaciji otpada ("Službeni glasnik RS", broj 56/10).

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Agencija za zaštitu životne sredine
Periodičnost sakupljanja podataka: kontinualno

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja u skladu sa tempom izdavanja dozvola od strane nadležnih organa i dostavljanja podataka u registar

 

Tematska celina

5. OTPAD

Red. br.

Naziv indikatora

5.37.

5.37. Deponije otpada

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Indikator pokazuje razvijenost, raspoređenost i kapacitete prostora za odlaganje otpada.
Podindikatori:
1. Broj sanitarnih deponija;
2. Ukupan kapacitet sanitarnih deponija;
3. Preostali kapacitet sanitarnih deponija;
4. Ukupna površina sanitarnih deponija;
5. Broj JKP deponija;
6. Ukupan kapacitet JKP deponija;
7. Preostali kapacitet JKP deponija;
8. Ukupna površina JKP deponija;
9. Broj neuređenih odlagališta otpada;
10. Procenjena površina neuređenih odlagališta otpada.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izrađuje korišćenjem podataka o broju i kapacitetu sanitarnih, JKP i neuređenih odlagališta otpada, prikupljenih u skladu sa Zakonom o upravljanju otpadom, Pravilnikom o metodologiji za izradu nacionalnog i lokalnog registra izvora zagađivanja, kao i metodologiji za vrste, načine i rokove prikupljanja podataka i Pravilnikom o kategorijama, ispitivanju i klasifikaciji otpada.

Jedinica mere

Indikator se izražava kao broj (br), u tonama (T) ili metrima kvadratnim (m2).

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o upravljanju otpadom ("Službeni glasnik RS", br. 36/09 i 88/10);
- Zakon o potvrđivanju Bazelske Konvencije o prekograničnom kretanju opasnih otpada i njihovom odlaganju ("Službeni list SRJ - Međunarodni ugovori", broj 2/99);
- Uredba o odlaganju otpada na deponije ("Službeni glasnik RS", broj 92/10);
- Pravilnik o metodologiji za izradu nacionalnog i lokalnog registra izvora zagađivanja, kao i metodologiji za vrste, načine i rokove prikupljanja podataka ("Službeni glasnik RS", broj 91/10);
- Pravilnik o obrascu dnevne evidencije i godišnjeg izveštaja o otpadu sa uputstvom za njegovo popunjavanje ("Službeni glasnik RS", broj 95/10);
- Pravilnik o kategorijama, ispitivanju i klasifikaciji otpada ("Službeni glasnik RS", broj 56/10);
- Waste Framework Directive (2006/12/EC);
- Regulation (EC) No 166/2006 of the European Parliament and of the Council of 18 January 2006 concerning the establishment of a European Pollutant Release and Transfer Register and amending Council Directives 91/689/EEC and 96/61/EC;
- UNECE Protocol on Pollutant Release and Transfer Register.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Agencija za zaštitu životne sredine
Periodičnost sakupljanja podataka: kontinualno

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu

 

Tematska celina

5. OTPAD

Red. br.

Naziv indikatora

5.38.

5.38. Količina izdvojeno prikupljenog, ponovno iskorišćenog i odloženog otpada

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Indikator pokazuje količinu izdvojeno prikupljenog otpada po vrstama, ponovno iskorišćenog otpada prema postupcima za ponovno iskorišćenje (odnosno R oznakama) i otpada podvrgnutog odlaganju, po postupcima odlaganja (odnosno D oznakama). Indikatorom se direktno prati ostvarenje strateškog cilja: izbegavanje i smanjivanje nastajanja otpada, odnosno održivo upravljanje otpadom.
Podindikatori:
1. Ukupna količina izdvojeno prikupljenog otpada;
2. Ukupna količina izdvojeno prikupljenog otpada po vrstama (indeksnom broju);
3. Ukupna količina ponovno iskorišćenog otpada;
4. Ukupna količina ponovno iskorišćenog otpada prema R oznakama;
5. ukupna količina ponovno iskorišćenog otpada prema vrstama (indeksnom broju);
6. Ukupna količina odloženog otpada;
7. Ukupna količina odloženog otpada prema D oznakama;
8. Ukupna količina odloženog otpada prema vrstama (indeksnom broju).

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izrađuje na osnovu godišnjih podataka o količini izdvojeno prikupljenog otpada po vrstama, godišnjih podataka o količini otpada koji je podvrgnut ponovnom iskorišćenju pojedinim postupcima ponovnog iskorišćenja prema vrstama i godišnjih podataka o količini odloženog otpada pojedinim postupcima odlaganja prema vrstama prijavljenih u skladu sa Pravilnikom o metodologiji za izradu nacionalnog i lokalnog registra izvora zagađivanja, kao i metodologiji za vrste, načine i rokove prikupljanja podataka, Pravilnikom o obrascu dnevne evidencije i godišnjeg izveštaja o otpadu sa uputstvom za njegovo popunjavanje i Pravilnikom o kategorijama, ispitivanju i klasifikaciji otpada. Vrste otpada određuju se prema Katalogu otpada.

Jedinica mere

Indikator se izražava tonama po godini (t/god).

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o upravljanju otpadom ("Službeni glasnik RS", br. 36/09 i 88/10);
- Zakon o ambalaži i ambalažnom otpadu ("Službeni glasnik RS", broj 36/09);
- Zakon o potvrđivanju Bazelske Konvencije o prekograničnom kretanju opasnih otpada i njihovom odlaganju ("Službeni list SRJ - Međunarodni ugovori", broj 2/99);
- Pravilnik o metodologiji za izradu nacionalnog i lokalnog registra izvora zagađivanja, kao i metodologiji za vrste, načine i rokove prikupljanja podataka ("Službeni glasnik RS", broj 91/10);
- Pravilnik o obrascu dnevne evidencije i godišnjeg izveštaja o otpadu sa uputstvom za njegovo popunjavanje ("Službeni glasnik RS", broj 95/10);
- Pravilnik o kategorijama, ispitivanju i klasifikaciji otpada ("Službeni glasnik RS", broj 56/10);
- Waste Framework Directive (2006/12/EC);
- Regulation (EC) No 166/2006 of the European Parliament and of the Council of 18 January 2006 concerning the establishment of a European Pollutant Release and Transfer Register and amending Council Directives 91/689/EEC and 96/61/EC;
- UNECE Protocol on Pollutant Release and Transfer Registers.

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Agencija za zaštitu životne sredine
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu

 

Tematska celina

5. OTPAD

Red. br.

Naziv indikatora

5.39.

5.39. Prekogranični promet otpada

Tematsko područje

Pritisci

Definicija i opis indikatora

Indikator pokazuje kretanje količina otpada u prekograničnom prometu otpadom, po vrstama i zemljama. Indikatorom se prati napredak u ostvarivanju cilja: održivo upravljanje otpadom.
Podindikatori:
1. Ukupno uvezena količina otpada;
2. Ukupno uvezena količina otpada prema vrstama (indeksnom broju);
3. Ukupno izvezena količina otpada;
4. Ukupno izvezena količina otpada prema vrstama (indeksnom broju).

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Indikator se izrađuje na osnovu godišnjih podataka o realizovanoj količini uvezenog, tj. izvezenog otpada po vrstama, prijavljenih putem Jedinstvenih carinskih isprava. Vrste otpada određuju se prema Katalogu otpada koji je sastavni deo Pravilnika o kategorijama, ispitivanju i klasifikaciji otpada.

Jedinica mere

Indikator se izražava u tonama po godini (t/god).

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o upravljanju otpadom ("Službeni glasnik RS", br. 36/09 i 88/10);
- Zakon o ambalaži i ambalažnom otpadu ("Službeni glasnik RS", broj 36/09);
- Zakon o potvrđivanju Bazelske Konvencije o prekograničnom kretanju opasnih otpada i njihovom odlaganju ("Službeni list SRJ - Međunarodni ugovori", broj 2/99);
- Uredba o listama otpada za prekogranično kretanje, sadržini i izgledu dokumenata koji prate prekogranično kretanje otpada sa uputstvima za njihovo popunjavanje ("Službeni glasnik RS", broj 60/09);
- Uredba o određivanju pojedinih vrsta opasnog otpada koji se mogu uvoziti kao sekundarne sirovine ("Službeni glasnik RS", broj 60/09);
- Uredba o Listi neopasnog otpada za koji se ne izdaje dozvola, sa dokumentacijom koja prati prekogranično kretanje ("Službeni glasnik RS", broj 102/10);
- Pravilnik o sadržini, načinu vođenja i izgledu Registra izdatih dozvola za upravljanje otpadom ("Službeni glasnik RS", broj 95/10);
- Zakon o carinskoj tarifi ("Službeni glasnik RS", broj 62/05, 61/07 i 5/09);
- Pravilnik o kategorijama, ispitivanju i klasifikaciji otpada ("Službeni glasnik RS" broj 56/10);
- Pravilnik o obrascu dnevne evidencije i godišnjeg izveštaja o otpadu sa uputstvom za njegovo popunjavanje ("Službeni glasnik RS", broj 95/10);
- Pravilnik o obrascima izveštaja o upravljanju ambalažom i ambalažnim otpadom ("Službeni glasnik RS", broj 21/10).

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Ministarstvo životne sredine, rudarstva i prostornog planiranja i Uprava carina
Periodičnost sakupljanja podataka: godišnje

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Rok dostavljanja: do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu

 

Tematska celina

6. BUKA

Red. br.

Naziv indikatora

6.40.

6.40. Ukupni indikator buke

Tematsko područje

Stanje

Definicija i opis indikatora

Lden - Ukupni indikator buke je indikator koji opisuje ometanje bukom za vremenski period od 24 časa, za dan-veče-noć.
Indikator buke je akustička veličina kojom se opisuje buka u životnoj sredini i izražava se jedinicom dB(A). Indikatori buke se koriste u cilju utvrđivanja stanja buke, za procenu i predviđanje stanja buke, izradu strateških karata buke i planiranje mera zaštite.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Ukupni indikator buke Lden, u decibelima dB(A) definiše se sledećom jednačinom:

gde su:
Lday - A-ponderisani dugovremenski prosečni nivo zvuka koji se određuje za sve dnevne periode u toku jedne godine;
Levening- A-ponderisani dugovremenski prosečni nivo zvuka koji se određuje za sve večernje periode u toku jedne godine;

Lnight - A-ponderisani dugovremenski prosečni nivo zvuka koji se određuje za sve noćne periode u toku jedne godine.
Period od 24 časa, u smislu ove uredbe, deli se na tri referentna vremenska intervala: dan traje 12 časova (od 6 do 18 časova), veče traje 4 časa (od 18 do 22 časa) i noć traje 8 časova (od 22 do 6 časova).
LRAeqT - merodavni nivo buke u decibelima dB(A) je ekvivalentni A-ponderisani nivo tokom utvrđenog vremenskog intervala, kome se dodaju korekcije zbog karakteristika buke.

LRAeqT= LAeqT + Ki

gde su:
LAeqT - ekvivalentni A-ponderisani nivo tokom utvrđenog vremenskog intervala.
Ki - korekcije zbog prisustva tona, impulsa ili drugih zvučnih informacija

Jedinica mere

Decibel (dB(A))

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o zaštiti od buke u životnoj sredini ("Službeni glasnik RS", broj 36/09 i 88/10);
- Uredba o indikatorima buke, graničnim vrednostima, metodama za ocenjivanje indikatora buke, uznemiravanja i štetih efekata buke u životnoj sredini ("Službeni glasnik RS", broj 75/10);
- Pravilnik o sadržini i metodama izrade strateških karata buke i načinu njihovog prikazivanja javnosti ("Službeni glasnik RS", broj 80/10);
- Pravilnik o metodologiji za izradu akcionih planova ("Službeni glasnik RS", broj 72/10);
- Pravilnik o metodologiji za određivanje akustičnih zona ("Službeni glasnik RS", broj 72/10);
- Pravilnik o metodama merenja buke, sadržini i obimu izveštaja o merenju buke ("Službeni glasnik RS", broj 72/10);
- Pravilnik o uslovima koje mora da ispunjava stručna organizacija za merenje buke, kao i dokumentaciji koja se podnosi uz zahtev za dobijanje ovlašćenja za merenje buke ("Službeni glasnik RS", broj 72/10).

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Monitoring, pojedinačna merenja i proračuni: monitoring i pojedinačna merenja vrše ovlašćene organizacije.
Pojedinačna merenja se vrše na zahtev stranke ili po rešenju inspektora.
Izveštaji o stanju buke u životnoj sredini (mesečni ili godišnji).

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Strateške karte buke revidiraju se najmanje jednom u pet godina računajući od dana početka njihove pripreme.

 

Tematska celina

6. BUKA

Red. br.

Naziv indikatora

6.41.

6.41. Indikator noćne buke

Tematsko područje

Stanje

Definicija i opis indikatora

Lnight - indikator noćne buke je indikator koji opisuje ometanje bukom u toku noći.
Indikator buke je akustička veličina kojom se opisuje buka u životnoj sredini i izražava se jedinicom dB(A). Indikatori buke se koriste u cilju utvrđivanja stanja buke, za procenu i predviđanje stanja buke, izradu strateških karata buke i planiranje mera zaštite.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Lnight je A-ponderisani dugovremenski prosečni nivo zvuka koji se određuje za sve noćne periode u toku jedne godine.
Noć traje 8 časova (od 22 do 6 časova).
LRAeqT - merodavni nivo buke u decibelima dB(A) je ekvivalentni A-ponderisani nivo tokom utvrđenog vremenskog intervala, kome se dodaju korekcije zbog karakteristika buke.

LRAeqT= LAeqT + Ki

gde su:

LAeqT - ekvivalentni A-ponderisani nivo tokom utvrđenog vremenskog intervala.
Ki - korekcije zbog prisustva tona, impulsa ili drugih zvučnih informacija

Jedinica mere

Decibel (dB(A))

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o zaštiti od buke u životnoj sredini ("Službeni glasnik RS" broj 36/09);
- Uredba o indikatorima buke, graničnim vrednostima, metodama za ocenjivanje indikatora buke, uznemiravanja i štetih efekata buke u životnoj sredini ("Službeni glasnik RS", broj 75/10);
- Pravilnik o sadržini i metodama strateških karata buke i načinu njihovog prikazivanja javnosti ("Službeni glasnik RS", broj 80/10);
- Pravilnik o metologiji za izradu akcionih planova ("Službeni glasnik RS", broj 72/10);
- Pravilnik o metodologiji za određivanje akustičnih zona ("Službeni glasnik RS", broj 72/10);
- Pravilnik o metodama merenja buke, sadržini i obimu izveštaja o merenju buke ("Službeni glasnik RS", broj 72/10);
- Pravilnik o uslovima koje mora da ispunjava stručna organizacija za merenje buke, kao i dokumentaciji koja se podnosi uz zahtev za dobijanje ovlašćenja za merenje buke ("Službeni glasnik RS", broj 72/10).

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Monitoring, pojedinačna merenja i proračuni: monitoring i pojedinačna merenja vrše ovlašćene organizacije.
Pojedinačna merenja se vrše na zahtev stranke ili po rešenju inspektora.
Izveštaji o stanju buke u životnoj sredini (mesečni ili godišnji).

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Strateške karte buke revidiraju se najmanje jednom u pet godina računajući od dana početka njihove pripreme.

 

Tematska celina

7. NEJONIZUJUĆE ZRAČENJE

Red. br.

Naziv indikatora

7.42.

7.42. Izvori nejonizujućeg zračenja od posebnog interesa

Tematsko područje

Stanje

Definicija i opis indikatora

Izvorima nejonizujućih zračenja od posebnog interesa smatraju se izvori elektromagnetnog zračenja koji mogu biti štetni po zdravlje ljudi.
Indikator definiše stacionarni i mobilni izvor čije elektromagnetno polje u zoni povećane osetljivosti dostiže najmanje 10% iznosa referentne, granične vrednosti propisane za tu frekvenciju.

Metodologija izračunavanja i sakupljanja podataka

Za ispitivanja nivoa zračenja izvora nejonizujućih zračenja od posebnog interesa u životnoj sredini, moraju da se primenjuju metode merenja i proračuna važećih domaćih ili međunarodnih standarda, i to:
- za niskofrekventno područje - CEI IEC 61786;
- za visokofrekventno područje - CEI IEC 61566;
- standard o ispitivanju uticaja na izlaganje stanovništva nejonizujućim zračenjima - CENELEC EN 50413:2008.
Za poslove sistematskog ispitivanja nivoa nejonizujućih zračenja u životnoj sredini, moraju da se primenjuju metode merenja i proračuna važećih domaćih ili međunarodnih standarda, i to:
- za niskofrekventno područje - CEI IEC 61786;
- za visokofrekventno područje - CEI IEC 61566;
- standard o ispitivanju uticaja na izlaganje stanovništva nejonizujućim zračenjima - CENELEC EN 50413:2008.

Jedinica mere

Referentni granični nivoi jesu nivoi izlaganja stanovništva električnim, magnetnim i elektromagnetnim poljima koji služe za praktičnu procenu izloženosti, kako bi se odredilo da li postoji verovatnoća da bazična ograničenja budu prekoračena.
Referentni granični nivoi iskazuju se zavisno od visine frekvencije polja prema sledećim parametrima:
- jačina električnog polja E [V\m];
- jačina magnetnog polja H [A/m];
- gustina magnetnog fluksa B [μT];
- gustina snage (ekvivalentnog ravnog talasa) - Sekv [W/m2].
Primena merljivog referentnog graničnog nivoa osigurava poštovanje relevantnog bazičnog ograničenja.
Referentni granični nivoi sadržani su u Tabeli 2. Pravilnika o granicama izlaganja nejonizujućim zračenjima ("Službeni glasnik RS", broj 104/09);

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o zaštiti od nejonizujućih zračenja ("Službeni glasnik RS", broj 36/09);
- Pravilnik o izvorima nejonizujućih zračenja od posebnog interesa, vrstama izvora, načinu i periodu njihovog ispitivanja ("Službeni glasnik RS", broj 104/09);
- Pravilnik o granicama izlaganja nejonizujućim zračenjima ("Službeni glasnik RS", broj 104/09);
- Pravilnik o sadržini evidencije o izvorima nejonizujućih zračenja od posebnog interesa ("Službeni glasnik RS", broj 104/09);
- Pravilnik o sadržini i izgledu obrasca izveštaja o sistematskom ispitivanju nivoa nejonizujućih zračenja u životnoj sredini ("Službeni glasnik RS", broj 104/09);
- Pravilnik o uslovima koje moraju da ispunjavaju pravna lica koja vrše poslove sistematskog ispitivanja nivoa nejonizujućih zračenja, kao i način i metode sistematskog ispitivanja u životnoj sredini ("Službeni glasnik RS", broj 104/09);
- Pravilnik o uslovima koje moraju da ispunjavaju pravna lica koja vrše poslove ispitivanja nivoa zračenja izvora nejonizujućih zračenja od posebnog interesa u životnoj sredini ("Službeni glasnik RS", broj 104/09).
Spisak propisa posredno vezanih za oblast zaštite životne sredine od nejonizujućeg zračenja:
- Zakon o zaštiti životne sredine ("Službeni glasnik RS", br. 135/04, 36/09, 36/09 - dr. zakon i 72/09 - dr. zakon);
- Zakon o proceni uticaja na životnu sredinu ("Službeni glasnik RS", br. 135/04, 36/09 i 88/10);
- Zakon o strateškoj proceni uticaja na životnu sredinu ("Službeni glasnik RS", br. 135/04 i 88/10);
- Uredba o utvrđivanju Liste projekata za koje je obavezna procena uticaja i Liste projekata za koje se može zahtevati procena uticaja na životnu sredinu ("Službeni glasnik RS", broj 114/08);
- Zakon o planiranju i izgradnji ("Službeni glasnik RS", br. 72/09, 81/09 - ispr., 64/10 i 74/10);
- Zakon o elektronskim komunikacijama ("Službeni glasnik RS", br. 44/10).
Preporuke međunarodnih organizacija:
- Preporuka Saveta Evrope 1999/519/EC;
- WHO (Svetska zdravstvena organizacija), International EMF Project, www.who.int/emf;
- ICNIRP (Međunarodna komisija za zaštitu od nejonizujućih zračenja) www.icnirp.de

Izvor i dostupnost podataka i periodičnost sakupljanja podataka

Ministarstvo životne sredine, rudarstva i prostornog planiranja, nadležni organ autonomne pokrajine.
Periodičnost i način sakupljanja podataka određeni su Pravilnikom o izvorima nejonizujućih zračenja od posebnog interesa, vrstama izvora, načinu i periodu njihovog ispitivanja ("Sl. glasnik RS", br. 104/09).
Periodičnost ispitivanja novih i rekonstruisanih izvora:
1. Nakon izgradnje, odnosno postavljanja objekta koji sadrži izvor nejonizujućeg zračenja, a pre izdavanja dozvole za početak rada ili upotrebne dozvole vrši se prvo ispitivanje nivoa elektromagnetnog polja u okolini izvora.
2. Korisnik izvora za čiju je upotrebu nadležni organ izdao odobrenje, obezbeđuje periodična ispitivanja nakon puštanja u rad izvora i to:
- jedanput svake druge kalendarske godine za visokofrekventne izvore, i
- jedanput svake četvrte godine za niskofrekventne izvore.
Ako se u toku prvog ili periodičnog ispitivanja utvrdi nivo elektromagnetnog polja manji od 10% propisanih graničnih vrednosti, korisnik neće vršiti periodična ispitivanja.
U slučaju rekonstrukcije izvora korisnik obezbeđuje ispitivanja kao što je navedeno.
Korisnik zatečenog izvora nejonizujućeg zračenja mora da izvrši prvo ispitivanje zračenja u roku od tri godine od dana stupanja na snagu Zakona o zaštiti od nejonizujućih zračenja, a po nalogu nadležnog inspektora za zaštitu životne sredine i pre isteka tog roka.
Izveštaj o prvom ispitivanju dostavlja se nadležnom organu uz zahtev za izdavanje rešenja za korišćenje izvora nejonizujućih zračenja od posebnog interesa
Radi ispitivanja izlaganja nejonizujućem zračenju u životnoj sredini na zahtev ministarstva, odnosno nadležnog organa autonomne pokrajine, vrše se posebna merenja.
Vlada donosi Program sistematskog ispitivanja nivoa nejonizujućih zračenja u životnoj sredini za period od dve godine.

Način i rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Informacioni sistem

Na zahtev nadležnog organa, privredno društvo, preduzeće, drugo pravno lice i preduzetnik koji koriste izvore nejonizujućih zračenja od posebnog interesa, mogu da dostave dokumentaciju o izvršenim ispitivanjima nejonizujućih zračenja.
Korisnik zatečenog izvora nejonizujućeg zračenja, izveštaj o prvom ispitivanju dostavlja nadležnom organu uz zahtev za izdavanje rešenja za korišćenje izvora nejonizujućih zračenja od posebnog interesa.
Lica ovlašćena da vrše poslove sistematskog ispitivanja nivoa nejonizujućeg zračenja u životnoj sredini, dužna su da ministarstvu, a za teritoriju autonomne pokrajine i nadležnom organu autonomne pokrajine, dostavljaju godišnji izveštaj o rezultatima ispitivanja, najkasnije do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu, a u slučaju vanrednog događaja odmah.

 

Tematska celina

8. ŠUMARSTVO, LOVSTVO I RIBOLOV

Red. br.

Naziv indikatora

8.43.

8.43. Površina, sastojine i tipovi šuma

Tematsko područje

Stanje

Definicija i opis indikatora

Površina šume i drugog šumskog zemljišta, klasifikovana prema tipu šume i dostupnosti za eksploataciju, kao i udeo šuma i šumskog zemljišta u ukupnoj površini šume. Struktura šumskog ekosistema i održivost korišćenja u odnosu na površinu, vrstu i sastojinu.
Promene površine pod šumom uzrokovane pošumljavanjem, obnovom ili krčenjem šuma, predstavljaju indikator za održivo upravljanje šumama i za praćenje uloge šumskog ekosistema u globalnom ciklusu ugljenika.
Podindikatori:
1. Ukupna površina pod šumom. Površina pod šumom i površina šumovitosti prema CORINE Land Cover. Površina pod šumom prema Nacionalnoj inventuri šuma.
2. Procenat šumske površine u odnosu na površinu zemlje. Površina pod šumom i površina šumovitosti prema CORINE land cover i/ili Nacionalnoj inventuri šuma u procentima u odnosu na površinu zemlje.
3. Kategorije šuma prema CLC 2000 i Nacionalnoj inventuri šuma. Površina kategorija listopadnih, četinarskih i mešovitih šuma prema CORINE Land Cover i/ili Nacionalnoj inventuri šuma u ha.
4. Trend promena površina pod šumom. Trend promena površina pod šumom, prema prethodnim Inventurama i Popisima i prema CORINE Land Cover u ha i/ili % teritorije ili dela teritorije.
5. Tipovi šuma prema vrsti drveća i sastojinama.
6. Površina šuma za komercijalnu upotrebu. Površina šuma u hektarima koja je dostupna za komercijalnu upotrebu.

Metodologija izračunavanja i prikupljanja podataka

CORINE Land Cover metodologija,
Metodologija Nacionalne Inventure šuma (UNECE/FAO kriterijumi).

Jedinica mere

U hektarima (ha) ili u procentima (%) u odnosu na ukupnu teritoriju - za podindikatore Ukupna površina pod šumom i Procenat šumske površine u odnosu na površinu zemlje.
U hektarima (ha) - za podindikator Kategorije šuma prema CLC 2000 i Nacionalnoj inventuri šuma
Grafički prikaz - za podindikator Trend promena površina pod šumom.
U hektarima (ha), po vrsti i/ili sastojini (ha/po vrsti i/ili sastojini)

Pravna pokrivenost nacionalnim i međunarodnim propisima i obavezama izveštavanja

- Zakon o šumama ("Službeni glasnik RS", br. 30/10);
- Zakon o zaštiti prirode ("Službeni glasnik RS", br. 36709 i 88/10);
- Zakon o zaštiti životne sredine ("Službeni glasnik RS", br. 135/04, 36/09, 36709 - dr. zakon i 72/09 - dr. zakon);
- Ministarska konferencija o šumama;
- Konvencija o biološkoj raznovrsnosti ("Službeni list SRJ - Međunarodni ugovori", broj 11/01).

Izvor podataka i periodičnost sakupljanja podataka

- Agencija za zaštitu životne sredine i Ministarstvo poljoprivrede, trgovine, šumarstva i vodoprivrede - Uprava za šume
Periodičnost sakupljanja podataka: jednom godišnje
- Republički zavod za statistiku
Periodičnost sakupljanja podataka: jednom u dve godine

Rokovi dostavljanja podataka, informacija, indikatora i izveštaja u Info sistem

Rok dostavljanja: jednom godišnje, jednom u dve godine

Sledeći